ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ, ଦେବତା ଏବଂ ଦାୟତ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ଏକ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଦାୟତ୍ୟକୁ ତିନିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଲଳାଟରେ, ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ, ସାତଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଉଦରରେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ନାଭି ଓ ମୂତ୍ରାଶୟରେ ବେଧିଦେଲେ। ଏହି ବାଣବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଦାୟତ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ଓ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରୁ ଛୁଟିଗଲା, ଏବଂ ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେ ସ୍ଥିର ହେଲେ। ତାପରେ, ସେ ମଧୁସଂଜ୍ଞ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବେଧିଦେଲେ ଏବଂ ଦାୟତ୍ୟରାଜ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ। ତାପରେ ହଜାର ହଜାର ବାଣ, ଯାହା କଳାନ୍ତରର ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସିଂହ ସଦୃଶ ଏକ ଦାୟତ୍ୟକୁ ବେଧିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ବାଣବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଦାୟତ୍ୟପତିର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ରକ୍ତ ଝରୁଥିଲା, ସେ ବିପୁଳ ବେଦନାରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଏକ ବୃହତ୍ ଶୂଳ ଧରିଲେ। ଦେବତା ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଚାରିଟିକୁ ଚାରିଟି ବାଣରେ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ତିନିଟି ବାଣରେ ରଥଚାଳକକୁ ବି ମାଟିକୁ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। ଦାୟତ୍ୟ ତଳେ ନମି ଥିବାବେଳେ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ରରଥକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ଚିତ୍ରରଥ ତିନିଟି ବାଣରେ ସେଇ ଶୂଳକୁ କାଟିଦେଲେ। ଶୂଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ବୋଲି ଦେଖି, ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ନେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାପରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦାୟତ୍ୟସେନାପତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେହରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ। ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଭୂମି କମ୍ପିତ ହେଲା; ତାହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦାୟତ୍ୟସେନା ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, କାଳେୟ ନାମକ ଏକ ଦାୟତ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ସଜା ବାଣ ନେଇ ଚିତ୍ରରଥ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାୟତ୍ୟକୁ ପଳାଇଯିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ପ୍ରବଳ ଜୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଓ ଦୁଇ ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଏକ ନିଷ୍ଠୁର କଥା କହିଲେ—ଏକ ଅସହାୟ, ଅସ୍ତ୍ରବିଧ୍ଧ, ଦୁଃଖିତ ଓ ହତାଶ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବା ମୂର୍ଖତା। ଏପରେ ରୌରବ ନରକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରିତାପ କରି, ସେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦାସ ହେବ। ତେଣୁ ମୋ ସହ ବୈଧ ଯୁଦ୍ଧ କର। କାଳେୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ମୋ ଭାଇଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ମାରିଛି, ଏବେ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେବି।' ତାପରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟନ୍ତ ଏହି ଦାୟତ୍ୟନାୟକୁ ତିବ୍ର ବାଣରେ ବେଧିଦେଲେ। ଦାୟତ୍ୟ ବାଣକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତିନିଟି ବାଣରେ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ବେଧିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଲାଲ ମାଟି ଭରିଥିବା ନଦୀରେ ବର୍ଷା ଝରେ। ଏଭଳି ଦୁହେଁ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା, କେହି ଅଶକ୍ତ ନ ହୋଇ, ଅଦମ୍ୟ ଚେଷ୍ଟାରେ ବିଜୟ ଉପରେ ଲଢ଼ିଲେ। ଏବେ ଜୟନ୍ତ ଏକ ବାଣରେ ଦାୟତ୍ୟର ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ, ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ାଇଦେଲେ। ଆଠଟି ବାଣରେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ। କାଳେୟ ଏକ ଶୂଳ ନେଇ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ରାଜପୁତ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଗଦା ପ୍ରହାରରେ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ଜୟନ୍ତ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ। ଜୟନ୍ତ କୌଶଳରେ ଭୂମିରେ ଉତ୍ତରି ଗଦା ନେଲେ; ତାଙ୍କର ଗଦାର ଧ୍ୱନି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘୋଷ ଭଳି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅସହ୍ୟ ହେଲା। ଏହିପରି, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଗଦାଘାତର ଧ୍ୱନି ପୁନପୁନି ଗଞ୍ଜିଲା; ଚାରି ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା। ତାଙ୍କର ଗଦା ଭାଙ୍ଗିଗଲାପରେ, ଦୁହେଁ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ଏହି ପଦାତି ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ଦେବତା, ଦାୟତ୍ୟ ଓ ମହାନାଗମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର କବଚ ତଳୱାର ଘାତରେ କାଟିଗଲା। ଦୁହେଁ ଦକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଜୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ କେଶ ଧରି ଧରିଲେ ଏବଂ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିଜୟ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ। ଦାୟତ୍ୟସେନା ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହିପରି, 'କାଳେୟ ବଧ' ନାମକ ଛଷଠି ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା। ତାପରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଅସୁରମାନୋ କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏବେ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଆତୁର; ସେମାନେ ଯଦି ଆସୁନାହାନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପଥରେ ସେମାନୋକୁ ଆଣାଯାଉ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟ ଦାୟତ୍ୟନାୟକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୂଳ ଓ ପାଶ ବ୍ୟବହାରରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏଥିରେ ଦାୟତ୍ୟସେନା ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଏବଂ ଶତଗୁଣ ବଳିୟସୀ ହୋଇ ନିରନ୍ତର ଆକାଶକୁ ଯୁଦ୍ଧ ନିମିତ୍ତେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ସ୍କନ୍ଦ, ଗଣପତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସମସ୍ତେ ଉଲ୍ଲାସିତ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ଦେବତା ଓ ଦାୟତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହା ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖାଯାଇନଥିବା ଏବଂ ଶୁଣାଯାଇନଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଅସଂଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ବିଧ୍ୱଂସକାରୀ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୀତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମି, ଦିଗ୍-ଦିଗନ୍ତ, ଆକାଶ ସବୁଠି ବ୍ୟାପିଗଲା; ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ହୋଇ ମାରାମାରି କଲେ। ଏଠାରେ ଶୂଳ, ଗଦା, ବାଣ, ଶରବୃଷ୍ଟି, ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ। ଦେହ ଭୟଙ୍କର ଆକାରରେ ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ଏହିପରି ଦେବ-ଦାୟତ୍ୟ ମହାସଂଗ୍ରାମର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।