ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଯଦି କେହି ପରାଜିତ କରିପାରିବେ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅମରମଣ୍ଡଳୀ ଭୟଭୀତ ହେଇଯିବେ—ଏହି କଥା ଭାବି, ଦାନବମଣ୍ଡଳୀ କହିଲେ: “ନାରାୟଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ନଗର ଜିତିବାରେ ସେଇଁ ସାଧକ।” ଏହି ସମୟରେ ଧୂମ୍ଧୁ, ସୁନ୍ଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳକେୟ ଓ ମଧୁଙ୍କର ମିତ୍ର—ଏହି ଚାରି ଜଣେ କହିଲେ, “ମଧବଙ୍କୁ ଆମେ ପରାଜିତ କରିଦେବୁ, ହେ ରାଜନ।” ଏହି ଚାରି ଦାନବ ସେନାପତିମାନେ ସମସ୍ତ ଦାନବବଳର ମୁଖ୍ୟ, ସାହସରେ ଅଟୁଟ, କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଶୂରବୀର, ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହିଠାରେ ବଳ ନାମକ ଦାନବ ଯେଉଁଠାରେ ବିଜୟ ଉପସ୍ଥିତ, ସେଠାରେ କହିଲେ: “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଦେବି; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦୃଢ଼, ହେ ରାଜନ।” ନାମୁଚି ଓ ମୁଚି—ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ—ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଦୁଇଜଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟୀ ହେବୁ।” ଜମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜିତିବି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଦାନବମଣ୍ଡଳୀ ଭୟ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ।” ତ୍ରିପୁରା କହିଲେ, “ମୁଁ ଭିନାୟକଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଦେବି।” ତା’ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାୟା, ଦେବତାଙ୍କ ନାଶକ ସେନାପତି, କହିଲେ—“ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ କୁବେରଙ୍କୁ ଅଟକାଇବି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ହିରଣ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ।” ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ନାରଦ ଆସିଲେ। ସେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୂତ, ଏଠାରେ ଆସିଛି; ଯଦି ଜୀବନକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉଛ, ତେବେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଅ।” “ନହେଲେ, ଆଜି ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର; କିମ୍ବା ପାତାଳକୁ ଯାଅ।” ଏହି କଥାରେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଅକ୍ଷତ ରୁହ, ଏବଂ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ। ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବିନାଶ, ତାଙ୍କର ହତ୍ୟା ଓ ନାଶ ତୁମ ନୟନରେ ଦେଖିବା। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରି, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ ଦେଖ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।” ଏପରି କହି, ଦାନବମଣ୍ଡଳୀର ନାୟକ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଆଦେଶ କଲେ, “ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ରଥଗୁଡିକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।” ଦାନବରାଜଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେନାପତି ତୁରନ୍ତ ସେନାକୁ ଡାକିଲେ। ଭୟଭୀତ ସେନାମାନେ କ୍ଷଣମାଧ୍ୟମରେ ଆସିଗଲେ—କୋଟି କୋଟି ସେନା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଭାଗଗୁଡିକ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାୟକ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଯାନ ଥିଲା: ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ, ହାତୀ, ଉଣ୍ଟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଖଚ୍ଚର। କିଛି ନାୟକ ସିଂହ, ବାଘ, ଏବଂ ଦ୍ବିପିରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଅନେକ ବାଦ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ସିଂହଗର୍ଜନ ସହିତ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗ, ସାଗରକୂଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ଭୂମିକୁ ପୂରିଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ସାଗର ଉତ୍କଳିତ ହେଲା। ଦେବମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଢୋଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଉଚ୍ଚ୍ୱସ୍ୱରରେ ବଜିଲା, ପବନ ଓ ଗର୍ଜନର ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସମସ୍ତ ଲୋକ, ତିନି ଲୋକର ନିବାସୀ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ଆଶା ଓ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ଶୂନ୍ୟ ହେଲା, ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଭରିଗଲା। ଏଠି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଲୋହା ଗଦା, ପାଶ, ବାଣ, ତଳୱାର, ଦଣ୍ଡ, କୁହାଡ଼ି ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟ ମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅବିରତ ଚାଲିଥିଲା; ଭୂମି, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ଢାଳ, ଗୁହା ଓ ବୃହତ୍ ଅରଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା। ଶସ୍ତ୍ର ଶତଶଃ, ସହସ୍ରଶଃ ସେନା ଉପରେ ବର୍ଷିଲା, ଯେପରି ଘନ ମେଘରୁ ବର୍ଷା ପଡ଼େ। କିଛି ଯୋଦ୍ଧା ବାଣରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ; କିଛି ବେଣ୍ଡ ଓ ଗଦାରେ ହତ ହେଲେ; କିଛି ଛତା, ବେଣ୍ଡ ଓ କୁହାଡ଼ିରେ ହତ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁହାମୁହିଁ ପଡ଼ି ନୀତି ଅନୁସାରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ମାଲିକଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପିଠ ଦେଇ ଭାଗୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାକୁ ମାରିଲେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ହାତୀ ଚଢ଼ିଥିବା, ସିନ୍ଧୁ କୂଳରେ ଅନ୍ୟମାନେ, କିଏ ରଥରେ, କିଏ ପଦାତି ଯୋଦ୍ଧା—ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ସାହସ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଶକ୍ତିରେ ଘିରିଥିଲେ। କିଛି ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ହାତ କାଟିଦିଆଗଲା, କିଛିର ମୁଣ୍ଡ ଗଦାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; କିଛିର କେଶ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ପୋଶାକ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲା। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ତଳୱାର ଓ ଭୟଙ୍କର କୁହାଡ଼ିରେ ଦୁଇ ଟୁକୁ ହୋଇ କିମ୍ବା ହତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜିଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ; ଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ନାୟକ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ଓ ପତାକା ଖସିଗଲା, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା। ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମି ରକ୍ତଧାରାରେ ପୂରିଗଲା; ମାଂସପିଣ୍ଡର ଢେର ଅନେକ ମାଂସାହାରୀ ପଶୁ ଖାଇଦେଲେ। ରକ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ବଘେରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପିଲେ; ଅନ୍ୟ ଅପାର ସେନା ଆଘାତରେ ଚିରିଯାଇଥିବା ରକ୍ତ ପିଲେ। ଶିଆଳ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ଦଳ ଆନନ୍ଦରେ ମାଂସ ଖାଇଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ୟ ଓ ବୃହସ୍ପତି, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ ସେନାକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେବା ବିଦ୍ୟା—ଦିବ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା—ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଏହା ପରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ଦେବତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତ୍ୱରିତ ଚିକିତ୍ସକ, ଔଷଧ ଓ ତାହାର ପ୍ରୟୋଗ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆନନ୍ଦରେ ଚଳିଲେ। ଏଠି, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ହୋଇଥିବା ଦେବମାନେ ପୁନଃଜୀବନ ଲାଗିଲେ; ଅଘାତ ହୀନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ପୁଣି ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ବିକଟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଗର୍ବିତ ସେନାର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧା ବାଣରେ ଗଳା ଛିଦ୍ର ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାପରେ ବିଜୟ ଧ୍ୱନିରେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂରିଗଲେ।