ହନୁମାନ୍ ମହାପ୍ରଭୁ ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଶମ୍ଭୂତ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କଲେ। ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲାପରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେ ପୁଣି ପଛକୁ ଫେରିଲେ। ଏହିପରି ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କ ଗୁଣ ଅପାର—ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ମାନବ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏଉଁ ନୁହେଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ମହାପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ ଦଳ ଧୋଇଥିବା ଜଳକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ଏବଂ ଦଶଟି ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ତୁଳସୀ ଦେବୀ, ଦେବତାଙ୍କର ରାଣୀ, ହରିଙ୍କର ପ୍ରିୟା, କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଦୟାଳୁ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିର ରାତ୍ରି ଜାଗରଣରେ ତୁଳସୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି, କେଶବ ତାଙ୍କ ୩୨ଟି ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରନ୍ତି। ଯୁବକାଳ, ବାଳ୍ୟକାଳ, ପୌଢ଼ାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୋଇଥାଏ, ତୁଳସୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କଲେ ସେସବୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଦେବତାଙ୍କର ନାୟକ ଏହିପରି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସମୃଦ୍ଧି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ, ଶୁଖ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କରନ୍ତି। କେବଳ ତୁଳସୀ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନ୍ତି; ଦୋଷୀ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ତୁଳସୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରି, ତୁଳସୀ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶୁଖ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି; ଅସାବଧାନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଯମପଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଘରେ ତୁଳସୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଲିଖାଯାଇଛି ଓ ରହିଛି, ସେଠାରେ କେବେ ଅପଶକୁନ ହୁଏନି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ତାହାର; କିଛି ଅଶୁଭ ନାହିଁ। ସେ ସଦା ସମୃଦ୍ଧ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ। ତାଙ୍କର କେଶବଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭକ୍ତି ରହିଥାଏ, ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଠାରୁ ବିୟୋଗ ନାହିଁ; ସେ ଜୀବନରେ ରୋଗମୁକ୍ତ ଓ ଧର୍ମବିରୋଧୀ ବୃତ୍ତିରେ ଭାଗ ନେଇନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ରାତ୍ରିରେ ତୁଳସୀ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଲକ୍ଷ କୋଟି ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠରେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଏପରି ତୁଳସୀ ଷ୍ଟୋତ୍ରର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ପଦ୍ମପୁରାଣର ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡର ଏକାଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ "ତୁଳସୀଷ୍ଟୋତ୍ରମହାତ୍ମ୍ୟ" ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ସ୍ନାନ କରିଲେ କିପରି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ? ମହାପାପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍କର୍ମ କିପରି ନଶ୍ଟ ହୁଏ? ଏହା ଆମକୁ ବୁଝାନ୍ତୁ। ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହେଲେ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ସ୍ଥାନ ମିଳେ, ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ—ଏହି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ମିଳେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ସୁନିଶ୍ଚିତ। କଳିଯୁଗର ପାପରେ ପୀଡ଼ିତମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ସିଢ଼ି। ଏତେବେଳେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ଭବିଷ୍ୟତ ମାର୍ଗ ବିଚାର କରୁଥିବା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି। "ଗଙ୍ଗା" ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ମହିମା ଗାଇଲେ ମହାପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଦୃଷ୍ଟିପାତ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ମଲିନତା ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଜହ୍ନବୀରେ ସ୍ନାନ, ପାନ କିମ୍ବା ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତିଳଞ୍ଜଳି ଦେଲେ, ଦିନକୁ ଦିନ ମହାପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଯେପରି ଅଗ୍ନି କପାସ ଓ ଶୁଖିଲା ଘାସକୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଜଳାଇଦିଏ, ସେପରି ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମନୁଷ୍ୟର ପାପ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୁଏ। ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କଲେ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, କେଶବଙ୍କୁ ଲାଭ କରିଥାଏ; ପୁଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି, ରାଜ୍ୟ, ଓ ଜୀବନ ପରେ ପରମ ପଦ ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଶବ୍ଦ ଓ କ୍ରମରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବ ଲୋକରେ ହଜାର ବର୍ଷ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ତିଳ ଦେଲେ ଫଳ ଦୁଇଗୁଣା, ଶୁଦ୍ଧ ଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗୋର ଦୁଧ ଦେଲେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶେଷ ନାହିଁ; ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ ଦିନକୁ ଶତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଧନ, ପୁତ୍ର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶୁଖ, ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପାତାଳକୁ ଗଲେ, କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ କୀଟ, ଅଚଳ ଜୀବ, ପକ୍ଷୀମାନେ—ସେମାନେ ଧନୀ ରାଜା ହୁଏ। ପୁତ୍ର, ପଉତି, ବାନ୍ଧବ, ଝିଅର ପୁତ୍ର, ଜାମାତା, ମାମା, ମିତ୍ର, ପ୍ରିୟ-ଅପ୍ରିୟ ମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଯଦି ଗଙ୍ଗାତଟରେ ନିୟମ ପୂର୍ବକ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦିଆଯାଏ, ସେମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ପିଣ୍ଡ ଉପରେ ଥିବା ପିତୃମାନେ ଓ ମାତୃପକ୍ଷୀୟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଶତ-ହଜାର ମାନବ ଭାବେ ଶୁଖୀ ହୁଏ। ସ୍ୱର୍ଗ, ପାତାଳ, ମଧ୍ୟଭୂମିର ଜୀବମାନେ ସବୁବେଳେ ଦିବ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ଯିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏକ ମାନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇଲେ, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଏହି ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ, ସେ ନିଜେ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହିମା କହିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ଏଠି ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗାର ଅଳ୍ପ ମହିମା କହିବି। ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଓ କାମଧେନୁ ରଥରେ, ଏଉଁଯାଏଁ ମଣିମୟ ମନ୍ଦିରରୁ ଫେରନ୍ତିନାହିଁ। ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଳ ଶୁଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏଉଁଯାଏଁ ମହିଳାମାନେ ମଧୁର। ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପବୃକ୍ଷ ପାରିଜାତ ଓ କାମଧେନୁ ଗଛ ଭଳି; ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ତପସ୍ୟା କଲେ ଏପରି ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ବହୁ ତପ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ଦାନ ଯେଉଁ ଫଳ ଦେଉଛି, ଗଙ୍ଗାସେବା କଲେ ସେଉଁଠି ମିଳେ। ଯେଉଁଯେଉଁ ଅପବିତ୍ର, ଅଧମ, ଚଣ୍ଡାଳ, ଗୁରୁ ହନ୍ତା, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ...