ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ଚଣ୍ଡାଳ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଆମଳକୀ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଫଳ ଲଟକୁଥିଲା। ସେ ଦ୍ରୁତ ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ସେହି ଉତ୍ତମ ଆମଳକୀ ଫଳ ଖାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା, ସେ ଗଛର ଶୀର୍ଷ ଠାରୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରେତମାନେ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଏବଂ ଯମର ସେବକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ନେବା ପାଇଁ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମୃତ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା—"ସେ ମୋର" ବୋଲି ପ୍ରତ୍ୟେକେ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ନେଇଯିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ। ପ୍ରେତମାନେ ପଚାରିଲେ, "ହେ ଧୃଢ଼ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ, ଆମେ ଏବଂ ଯମର ସେବକମାନେ କାହିଁକି ଏହି ପାପୀ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲୁ?" ତାହାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ କଥା ହେଲା—ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇ ବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ହିଂସାରେ ମରନ୍ତି, ବିଜୁଳି, ଅଗ୍ନି, କାଠ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭିତ ହୋଇ ମରନ୍ତି, ସିଂହ, ବାଘ, ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ମରନ୍ତି, ଜଳରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଗଛ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ି ମରନ୍ତି, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, କାରାଗାର, ବିଷ, ଆତ୍ମହତ୍ୟା, କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ତର୍ପଣ ବିହୀନ ମୃତ୍ୟୁ, ଗୁପ୍ତ ପାପ କରି ମରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱେଷୀ, ପାଥର୍ଯ୍ୟ, କୌଳିକ, କ୍ରୂର, ବିଷଦାତା, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ, ଅଶୁଚିବେଳେ ଖାଇଥିବା ମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତେ ପ୍ରେତ ଭୋଜ୍ୟ ଅଟୁଟ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଆମେ "ମୋର" ବୋଲି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରୁନଥିଲୁ। "ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହା କିଏର ଶକ୍ତିରେ?" ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରେତମାନେ, ସେ ଆମଳକୀ ଫଳ ଖାଇଛି। ଏହି ଫଳ ତାଙ୍କ ସହ ଥାଏ; ଏହି କାରଣରୁ ସେ ତୁମେମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶ୍ୟ। ଗଛର ଶୀର୍ଷରୁ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ଫଳର ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟମାର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାପୀ ଗତିକୁ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ। ମାତ୍ର ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଖାଇଲେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।" ପ୍ରେତମାନେ ପୁନି ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଭାବରୁ ପଚାରୁଛୁ, ଦୋଷ ଦେବା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକର ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ, ତୁମେ ମନରେ ଥିବା ନିଶ୍ଚୟ ଶୀଘ୍ର କହ।" "ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଓ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ବେଦ, ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ପାଠ, ଦେବତା ପୂଜା ଇତ୍ୟାଦି ଅବସ୍ଥିତ ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ତ୍ୟାଗ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଆମେ ରହୁନଥିଲୁ। ଏହି କାରଣରୁ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେତ ହୁଏ କିପରି, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କର।" ପ୍ରେତ ରୂପ ବିକୃତି କିପରି ହୁଏ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ, "ଶୀତ, ବାତ, ତାପ, ଭୋକ ଓ ତିର୍ଷ୍ଣାର କ୍ଷୋଭ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ, ହତ୍ୟା, ବନ୍ଧନ, ପ୍ରାଣିହନନ କରିଥିବା ପ୍ରେତମାନେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦାନ ଦିଆଯାଉଛି, କିଏ ଦାତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦିଏ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରେତ ରହି ନରକରୁ ଫେରେନାହିଁ। ଯେଉଁ ମୂର୍ଖମାନେ ଅନ୍ୟ ଅଥବା ନିଜ ଗାଈକୁ ଭାର ବହାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ଷୀର ନ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ଭାବେ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପଦ୍ମପତ୍ର ଖାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ଭାବେ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶୁଧ୍ଧ, ଗୁଣବତୀ, ଦୋଷ ନଥିବା ଜନାନୀ, କନ୍ୟା, ଭଉଣୀ, କିମ୍ବା ଭଉଣୀପୁଆକୁ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରେତ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ହେଇଯାନ୍ତି।" ପ୍ରେତମାନେ ପୁନି ପଚାରିଲେ, "କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ? ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ଶୀଘ୍ର କହ।" ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ, "ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ପରମ ଲିଙ୍ଗକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଏକାଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ଦେବପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି, ପଢ଼ନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ପଢ଼ାନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପଦ୍ମବୀଜ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜପ କରନ୍ତି, ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ରସରେ ଦୈନିକ ସ୍ନାନ କରି, ତାହା ଭୋଗ କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପିଶାଚ କିମ୍ବା ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ।" ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ, "ପୁରାଣିକମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ। ତେଣୁ, ତୁମର ଦର୍ଶନ ମଙ୍ଗଳମୟ; ଆମର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ କିଛି କର। ତୁମେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହେଲେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା। ଆମେ ତୁମକୁ ଉପାସନା କରୁଛୁ, ବ୍ରତ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।" ତେବେ, ସେହି କୃପାଳୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଖାଅ।" ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ଉପସ୍ଥିତିରେ ରହିପାରୁନଥିଲୁ। ତେବେ ଏହି ଗଛର ଫଳ କିପରି ଖାଇବୁ?" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, "ଆମର ଶପଥରେ, ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଖାଇବା ଶୁଭ ଏବଂ ଏହା ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକ ଦେଉଛି; ଏହି କାରଣରୁ ଯାଅ।" ତାପରେ, ସେମାନେ ଦୟା ପାଇ ସେହି ଧାତ୍ରୀ ଗଛରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଫଳ ଆଣି ଖେଳି ଖାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମନ୍ଦିରରୁ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ଭଲ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥ ଦ୍ରୁତ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।