ଏକ ସମୟର କଥା, ଧାତ୍ରୀ ଫଳ, ଯାହାକୁ ଆମଳକୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଇଥିଲା। ଏହି ଫଳକୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପଯୋଗ କଲେ, କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ, ଭୟଙ୍କର ଦାନବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ ମାନେ କେବେ ଅପକାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପୂଜା, ଯଜ୍ଞ ଓ କ୍ରିୟାରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଏହା ବଞ୍ଚିତ। ଏହି କାରଣରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ବା ବିଶେଷକରି ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଆମଳକୀ ଫଳକୁ ଦୂରରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରରେ ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ କିମ୍ବା ଆମଳକୀ ଫଳ ସେବନ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ଧନ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ହରାଇଥାଏ। ଉତ୍ତରାୟଣ, ଶୁକ୍ରବାର, ଷଷ୍ଠୀ, ପକ୍ଷାରମ୍ଭ, ନବମୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳକୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ଉଚିତ। ମୃତ ଶରୀରର ନାକ, କାନ, ମୁଁହ କିମ୍ବା କେଶରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ରଖିଲେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଫଳର ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରେ ମୃତ ଅତ୍ମା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ରଥରେ ଯାଉଛନ୍ତି। ଯିଏ ଆମଳକୀ ରସରେ ଅନୁଲେପନ କରି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏମିତି ପୁନ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମହାପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭୂତପିଶାଚମାନେ ଦୂରେଇଯାନ୍ତି। ଏକ ଦିନ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲା ଏକ ପୁଲ୍କଶ। ସେ ଅନେକ ପଶୁପକ୍ଷୀକୁ ହତ୍ୟା କରି, ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହେଲା। ଭୋକରେ ଅତିକ୍ରମିତ ସେ ଏକ ଆମଳକୀ ଗଛ ଦେଖିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପକା ଫଳ ଲଟକୁଥିଲା। ସେ ଶୀଘ୍ର ଗଛରେ ଚଢ଼ି ସେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଖାଇଲା। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଗଛର ଶିରୋଭାଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ି, ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରେତ, ଦାନବ, ପିଶାଚ ଓ ଯମଦୂତମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ନେବାକୁ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ କହୁଥିଲେ, “ସେ ମୋର,” ବୋଲି ବିବାଦ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଋଷିମଣ୍ଡଳର ନିକଟକୁ ଗଲେ। ପ୍ରେତମାନେ ପଚାରିଲେ, “ହେ ମହାମୁନିମାନେ, ଆମେ ଓ ଯମଦୂତମାନେ କାହିଁକି ଏହି ପାପୀ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଦେଖିପାରୁ ନାହିଁ?” ତେବେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ହିଂସାରେ ମୃତ, ବିଜୁଳି, ଅଗ୍ନି, କାଠ ଆଦିରେ ଭୟରେ ମୃତ, ସିଂହ, ବାଘ, ଜଳଚର, ଜଳରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ମୃତ, ଗଛ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ି ମୃତ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା, କାରାଗାର, ବିଷ, ଆତ୍ମହତ୍ୟା, କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡ ନ ମିଳିଥିବା, ଗୁପ୍ତ ପାପ କରି ମୃତ, ଦୁଷ୍ଟ, ଗୁରୁ-ବ୍ରାହ୍ମଣ-ରାଜା ଦ୍ୱେଷୀ, ପାଖଣ୍ଡୀ, କୌଳିକ, କ୍ରୂର, ବିଷଦାତା, ମିଥ୍ୟାସାକ୍ଷୀ, ଅଶୁଦ୍ଧିରେ ଭୋଜନ କରିଥିବା—ଏମାନେ ପ୍ରେତ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ତଥାପି ଆମେ ‘ସେ ମୋର’ କୁହିଲେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରୁ ନାହିଁ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ୍ୟ; ଏହି ସମସ୍ତ କିଏର ଶକ୍ତିରେ?” ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ସେ ପକା ଆମଳକୀ ଫଳ ଭୋଜନ କରିଛି। ଏହି ଫଳ ତାଙ୍କ ସହ ଅଛି, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ୍ୟ। ଗଛରୁ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଚାଲିଯାଏନି, ଫଳର କୃପାରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟମାର୍ଗ ବା ଅନ୍ୟ ପାପୀ ଗତିକୁ ଯାଉନାହାନ୍ତି। ଆମଳକୀ ଭୋଜନ କରିଲେ ପାପ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।” ପ୍ରେତମାନେ ପଚାରିଲେ, “ଏଠାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକର ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆପଣମାନେ ଯାହା ନିର୍ଣ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ବେଦ, ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ଜପ, ଦେବତା ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଅବସ୍ଥାନ କରିପାରେନାହିଁ, ସେଠି ପ୍ରେତମାନେ ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହା କହନ୍ତୁ। ପ୍ରେତମାନେ ପଚାରିଲେ, “କେମିତି ଦେହ ବିକୃତ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ, “ଶୀତ, ବାୟୁ, ତାପ, ଭୋକ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଯେଉଁମାନେ ପୀଡିତ, ମିଥ୍ୟାସାକ୍ଷୀ, ହତ୍ୟାକାରୀ, ବନ୍ଧକ, ଏମାନେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଓ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଘ୍ନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାକୁ ବାଘ୍ନ କରିଥିବା ମୂର୍ଖ, ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରେତ ରହନ୍ତି। ଅନ୍ୟ କିମ୍ବା ନିଜ ଗାଈକୁ ଭାର ଚଢ଼ାଇ ଅରକ୍ଷିତ ରଖିଥିବା, ନିଜ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭୋଜନ କରିଥିବା, ଶୁଦ୍ଧାଚାରିଣୀ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା ନାରୀ (ଜୀ, ଭାଗିନୀ, ସଉଦେ) ବିକ୍ରୟ କରିଥିବା—ଏମାନେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହାଛଡ଼ା ଅନେକ କାରଣରୁ ମଣିଷ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି।” ପ୍ରେତମାନେ ପୁନି ପଚାରିଲେ, “କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମଣିଷ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ?” ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ, “ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୀର୍ଥଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରମ ଲିଙ୍ଗକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ବିଶେଷକରି ଏକାଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରେ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ବେଦମୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେ କେବେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ମହାତ୍ମ୍ୟ, ନିୟମ ଓ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ଗତିର ମୁକ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ର କହିଥାଏ।