ହେ ଷଡ଼ାନନ, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ଆମଳକୀ ଗଛର ରସରେ ତାଙ୍କର କେଶ ଅନୁଲେପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ବାପାମାନଙ୍କ ଦୁଧ ପିଇବାକୁ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ—ଅର୍ଥାତ୍, ଏହି ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଆମଳକୀକୁ ଦେଖିବା, ଛୁଇଁବା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଦୟାଲୁ ହୋଇ, ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଆମଳକୀ ଫଳ ଥାଏ, ସେଠି କେଶବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିବାସ କରନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ଘରେ ଆମଳକୀ ରଖିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଆମଳକୀ ଅଛି, ସେଠାରୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଦୂରେଇଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ସେଠି ଖୁସିରେ ରହନ୍ତି ଓ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ଆମଳକୀ ଫଳ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ଦେଇ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଶତାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଫଳରୁ ଅଧିକ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ଆମଳକୀ ରସରେ ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଜ ମନସ୍କାମ୍ୟ ଫଳ ଅବଶ୍ୟ ପାଇଥାଏ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଗୁଣ ସ୍ମରଣ କରି ଆମଳକୀ ଫଳରେ ପୂଜା କରିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଲକ୍ଷ ମୁଦ୍ରା ସମାନ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ସ୍ଥିତି ପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୁନି ଓ ଯୋଗୀମାନେ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଆମଳକୀ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତିର୍ଥସ୍ନାନ, ବ୍ରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଆମଳକୀ ଫଳ ସେବାରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ମିଳେ। ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଆମଳକୀ ଫଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦେବୀ ଓ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦୟା ସାକ୍ଷାତ୍ ମିଳେ। ଆମଳକୀ ଫଳ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ବ୍ୟବହାର କଲେ, କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ ହାନି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ କ୍ରିୟାରେ, ଆମଳକୀ ଫଳ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବାର ଓ ବିଶେଷକରି ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ଦୂରରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟବାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଭୋଜନ ସହ ଆମଳକୀ ଖାଏ, ସେ ଆୟୁ, ଧନ, ଭାର୍ୟା ଓ ସମସ୍ତ ହରାଇଥାଏ। ଉତ୍ସର୍ଗ ସମୟ, ଶୁକ୍ରବାର, ଷଷ୍ଠୀ, ପକ୍ଷାରମ୍ଭ, ନବମୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଆମଳକୀ ଦୂରେଇ ରଖିବା ଉଚିତ। ଯଦି ମୃତ ଦେହର ନାକ, କାନ, ମୁହଁ କିମ୍ବା କେଶରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ରଖାଯାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ। ଆମଳକୀ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ରଥ ଚଡ଼ି ଯିବା ହୁଏ। ଯିଏ ଆମଳକୀ ରସ ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପ୍ରତି ପଦେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ପାଏ। ଏହିପରି ମହାପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭୂତ-ପିଶାଚ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୂରେଇଯାନ୍ତି। ଏକଥା ହେଉଛି, ପୂର୍ବକାଳରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲା ଏକ ପୁଲ୍କଶ, ଅନେକ ପଶୁପକ୍ଷୀ ହତ୍ୟା କଲା, ତୀବ୍ର ତିରିଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା। ଭୋକରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ସେ ଆଗରେ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆମଳକୀ ଗଛ ଦେଖି, ଦ୍ରୁତ ଚଢ଼ି ଉତ୍ତମ ଫଳ ଖାଇଲା। ତାପରେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଗଛ ଥିଉଁ ତଳକୁ ଖସିଗଲା, ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରେତ, ଦାନବ, ଭୂତାଦି ଓ ଯମଦୂତ ଖୁସିରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ନେଇଯିବାକୁ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହି ଚଣ୍ଡାଳ ମୃତଦେହକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ 'ସେ ମୋର' ବୋଲି କ୍ଲେଶ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିନ୍ତୁ କେହି ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ମୁନିମାନେ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ପ୍ରେତମାନେ ପଚାରିଲେ: "ହେ ମୁନିଗଣ, ଆମେ ଏବଂ ଯମଦୂତମାନେ ଏହି ପାପୀ ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ କାହିଁକି?" ମୁନିମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ହିଂସା, ଅଗ୍ନି, ବଜ୍ର, କାଠ, ବାଘ, ସିଂହ, ଜଳ-ସ୍ଥଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁର୍ଘଟନାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟାୟ, ଦୁଷ୍କର୍ମ, ଆତ୍ମହତ୍ୟା, ଅନ୍ତ୍ୟାୟ ଭୋଜନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହେବାଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଚଣ୍ଡାଳକୁ ଆମେ ଧରିପାରୁନଥିଲୁ, କାରଣ ସେ ପକ୍ୱ ଆମଳକୀ ଫଳ ଖାଇଥିଲା। ଏହି ଫଳ ତାଙ୍କ ସହ ରହିଛି, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ। ଗଛରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଇନଥିଲା, ଫଳର ସ୍ନେହ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲା। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟପଥ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପୀ ଗତିକୁ ଯାଏନି। ଆମଳକୀ ଖାଇଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ।" ପ୍ରେତମାନେ ପଚାରିଲେ: "ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକର ଦେବ ରଥ ନାଆସେ, ତେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଏହି ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ମୁନିମାନେ କହିଲେ: "ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ଦେବପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ରହିନଥାଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରେତ ରହିପାରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା କହ।" ପ୍ରେତମାନେ ଚାହିଲେ: "ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହ, କିପରି ଦେହ ବିକୃତ ହୁଏ?" ତା’ପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ: "ଶୀତ, ବାୟୁ, ତାପ, ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ।" ଏହିପରି, ଆମଳକୀ ଫଳର ମହିମା ଅପାର, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାଏ, ପାପ ନାଶ କରେ, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।