ପ୍ରଭୁ ଶିବ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କୁହିଲେ, “ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ଯଦି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ହୋଇ ମୋର ଲୋକପତି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି; ପାପରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଯଦି ମୋର ଭକ୍ତ ଖାଇବେ, ସେ ମୋର ହତ୍ୟାକାରୀ ହେବେ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ନରକକୁ ଯିବେ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପବିତ୍ରତା ନିୟମ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ତିଥି ମୋର ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଦିନରେ ଉପବାସ ନ କରିଥିବା ମଣିଷ, ମୁଣ୍ଡ, ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ଠାରୁ ଅଧିକ ପାପୀ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ, ପୁତ୍ର, ମୁଁ ସଦା ବସିଥାଏ। ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବତା ମୋତେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ମୋର ନିଜ ଆଶ୍ରୟ; ଏବଂ ମୋତେ ଲକ୍ଷ-କୋଟି ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଫଳ କୋଟି-କୋଟି ଗୁଣା ହୋଇଯାଏ। ମୋତେ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ନମସ୍କାର କରିବା ନାହିଁ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୃତ୍ୟୁଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରିନାହିଁ, ତଥାପି ଯେଉଁମାନେ ମୋର ପୂଜା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସମ୍ନାରେ କରନ୍ତି, ସେ ମୁଁ ଏକୋଇଶ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ହୋଇଥାଏ। ଭକ୍ତିହୀନ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତି ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବାର କଣ ଉପକାର? ପୁତ୍ର, ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ମୋର ପ୍ରସ୍ତୁତି—ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ଜଳ—ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସମ୍ନାରେ ସବୁ କିଛି ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଦ୍ୱିଜ ଜନ ଯଦି ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଖାଇଥାଏ, ତେବେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ। କେଶବଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଖାଇଥିବା ମଣିଷ ଅନେକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଉଛି; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁତର ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଶଂଖ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ନିଶ୍ଚିତ; ହେଲେ ଯେଉଁମାନେ ଶିବରେ ଭକ୍ତି ରଖି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱେଷ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୋଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଗ ଯତିକି ଅନ୍ତରାଳ ଅଛି, ତତିକି ନରକରେ ଯିବେ। ଘରେ ଯଦି କୌଣସି ବୃଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀକୁ ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତ ଆରାମ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଆଠ ପିଢି ପୂର୍ବଜ ଅମୃତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ଜଗତର ନିମ୍ନତମ ମଣିଷ ଭବସାଗରରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କୋଟି-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରେମରେ ପୂଜା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସାଂଖ୍ୟ ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିବା, ପୂଜିବା, କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କରିବା ଫଳ ଏଠାରେ ଏକ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ; ଦୈନିକ ଭାବେ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ ଶିଳା ପୂଜା କରିବାର ଫଳକୁ ମୁଁ ମାପିପାରିବି ନାହିଁ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ କୋଟି-କୋଟି ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିଲେ, କିମ୍ବା କାଶୀରେ ଆଠ ପିଢି ରହିଲେ, ଏହି ସବୁ ଫଳ ଏକ ଦିନରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମିଳିଯାଏ। ବୈଷ୍ଣବ ଭାବରେ ପୂଜା କରିଥିବା ମଣିଷ ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କୁହିବି? ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏହି ମହାଫଳ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ପୁତ୍ର, ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଯାଏ। ଏହିପରି, ମୋତେ ଭକ୍ତି କରି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କରିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ; କାରଣ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ରୂପରେ ନିଜେ କେଶବ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠି ଦେବତା, ଅସୁର, ଯକ୍ଷ ଓ ଚୋଦ୍ଦ ଲୋକ ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ ଫଳ ମିଳେ; କଳିଯୁଗରେ, କେଶବଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ମହାଫଳ ମିଳିଯାଏ। ପୂର୍ବଜମାନେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସମ୍ନାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅନେକ ନିର୍ବାଣ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପିଉଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପଞ୍ଚ ଗବ୍ୟ ହଜାର ଭୋଗ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ଦିନରେ ଦାନ ବା ଉପବାସ ର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ହରିଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳ ଜଳ ପିଇଲେ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଉପବାସର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଝିଲିରେ ଜଳରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ସେଠି ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇଁ, ପୁତ୍ର, ଏକ ମାନଦଣ୍ଡ ଅଛି। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମିଳୁଥିବା ଫଳର କିମ୍ବା ମାପ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଉପଜିବା ଶିଳାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବୈଷ୍ଣବ ଭ୍ରାମ୍ହଣକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସମାନ। ଘରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୈନିକ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିଥିବା ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଦିକ୍ଷା ନେଇଥିବା ସମାନ। ହେ ଗୁହ, ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ପାତାଳରେ ଅନେକ ଶିଳା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ। ମାନବ ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ଦୈନିକ ଭକ୍ତିରେ ଏକ ଶତ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଫଳପ୍ରଦ ଜୀବନ ରଖନ୍ତି। ଏହି ଫଳ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ଜଳ, ମୂଳ, କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳିଯାଏ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସମ୍ନାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦିଆଯାଏ, ସେଟି ମେରୁ ପର୍ବତ ସମାନ ହୋଇଯାଏ; ଯଦି କୌଣସି ନିୟମ, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ର ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ ଶିଳାକୁ ଦିଆଯାଏ, ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖିତ ଫଳ ମିଳେ; ମୁଁ କେଶବରେ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛି, ସେ ଦୁଃଖ ନାଶକ। ମୁଁ ଏହା ସମସ୍ତ କୁହିବି, ପୁତ୍ର, ତୁମ ପ୍ରେମରେ: ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁଠି ବସନ୍ତି? କେଉଁଠି ସ୍ଥାନ? କେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ? ଏବଂ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି? ଏହା ସମସ୍ତ କୁହିବାକୁ ଚାହେଁ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହିଲେ: “ମୁଁ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ଉପଜିବା ଶିଳାରେ ବସିଥାଏ, ଶିବ।