ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିବାରେ ବି ସମସ୍ତ ଲୋକର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସ୍ବର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ, ଧାରଣ କଲେ ରୁଦ୍ରର ପଦବୀ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ, ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ବା ବାହୁରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେମାନେ ଇଶାନଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ଲୋକରେ ବ୍ୟାପି ରହନ୍ତି। ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ସେଠି ପବିତ୍ରତା ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିବା ବା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ସେ କୌଣସି ଜପ, ହୋମ, ଦାନ, ସ୍ନାନ, ପୂଜା କିମ୍ବା ପରିକ୍ରମା କଲେ, ତାହାର ଫଳ ଅନେକଗୁଣି ଦିଗୁଣି ହୁଏ। ସେ କୌଣସି ମହତ୍ ନ କରିଥିଲେ ବି, ତାହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଉଛି। ଏହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ଫଳ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରୁ ବଡ଼। କେବଳ ଏହା ପିନ୍ଧିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ମହାପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁ କୌଣସି ଜପ, ଦାନ, ସ୍ତୋତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର ବା ଦେବତାପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ ଓ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳାର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ମୁଁ କହିଲେ ଶୁଣ, ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଜାଣି, ଶୈବ ପଥର ବିଷୟରେ କହିପାରିବ। ଯେଉଁ ମଣି ଶୁକ୍ର କିମ୍ବା କିଟଖାଇଥିବା, ଭୁଲ୍ ସ୍ଥାନରେ ଛିଦ୍ର, ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି, ବା ଦୁଇଟି ମଣି ଲଗିଛି, ସେମାନେ ରହିଥିଲେ ଏହି ମାଳା ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ମଣି ସ୍ୱୟଂ ଗୁଥି, ଢିଲା ଗୁଥି, ବା ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗୁଥାଯାଇଛି, ତାହା ଅପବିତ୍ର—ଏପରି ମାଳାକୁ ଦୂରରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ୍। ମଧ୍ୟସ୍ଥିତ ମଣିକୁ ନିୟମିତ ଅନୁସାରେ ଜପାର୍ଥେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ହାତରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ମେରୁ ମଣିକୁ ବାରମ୍ବାର ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍। ମନ୍ତ୍ର ଗଣନା ସହିତ ଜପ କଲେ ଫଳ ମିଳେ, ଗଣନା ଛଡ଼ିଲେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ନିଜ ମାଳାରେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍। ଭକ୍ତି ସହିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ଜପ କଲେ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣିତ ଫଳ ମିଳେ। ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ତଳେ, ଗୋଶାଳାରେ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତାରେ, ଦେବାଳୟରେ ଯଦି ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ବା ଗଣପତିଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରାଯାଏ, ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଖାଲି ଘରେ, ଶବ ଆଗରେ, ଶ୍ମଶାନରେ ବା ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତାରେ ଯେଉଁଠି ଦେବୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଉପାସକ ତୁରନ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ବେଦବିହିନ, ପୁରାଣିକ, ଆଗମିକ—ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ମନ୍ତ୍ର ଯଦି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳାରେ ଜପ କରାଯିବ, ଚାହିଦା ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ। ଯେଉଁ ଜଳ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧୋଇ ଶିର ଉପରେ ଦିଆଯାଏ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଶରୀରରେ ନିର୍ମଳ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଯାନ୍ତି। ତାହାପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଏହା କିପରି ପବିତ୍ର ହେଲା? ଏହା ପୃଥିବୀରେ ଗଛ ଭାବରେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଛି, ଏବଂ କିଏ ଏହାକୁ ପ୍ରଚାର କଲେ?" ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: "ପ୍ରାଚୀନ କଳିରେ, କୃତୟୁଗରେ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ତ୍ରିପୁର। ସେ ଦେବତାମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି ଦିବ୍ୟ ନଗରରେ ବସିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ନାଶ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟାବଳେ, ତାଙ୍କୁ ଲୋକେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ।" "ସେ ଆକାଶରୁ ବଡ଼ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିବା ପରି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ରୁଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଦ୍ରଢ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଘମ ଝରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ସେଠି ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁରୁ ଏକ ମହା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହାର ଫଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣିନଥାନ୍ତି।" ତାପରେ କୈଳାଶ ଶିଖରରେ ସ୍କନ୍ଦ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ପାଖରେ ମଣ୍ଡିଘୁଞ୍ଚି ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ ଯେ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା କେଉଁ ଭାବେ ଫଳ ମିଳେ—ଯଦି ଜପ କରାଯାଏ, ଧାରଣ କରାଯାଏ, ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ କରାଯାଏ?" ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: "ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ଲକ୍ଷ ପୁଣ୍ୟ, ସ୍ପର୍ଶ କଲେ କୋଟି ପୁଣ୍ୟ, ଧାରଣ କଲେ ଶତ କୋଟି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହା ସହିତ ଜପ କଲେ କୋଟି କୋଟି ଶତ କୋଟି ଶତ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଯଦି କେହି ଅପବିତ୍ର, ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ, ତଥାପି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯଦି କୌଣସି ମୃଗ ମଧ୍ୟ ଗଳାରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ରୁଦ୍ରପଦ ଲାଭ କରେ—ତେବେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ଫଳ କିପରି ଲାଭ କରିବେ!" "ଯଦି କେହି ଧ୍ୟାନ ଓ ଧାରଣାରେ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ତଥାପି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ପରମ ପଦ ଲାଭ କରେ।" ତାପରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏକମୁଖୀ, ଦ୍ୱିମୁଖୀ, ତ୍ରିମୁଖୀ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଷଣ୍ମୁଖୀ, ସପ୍ତମୁଖୀ, ଅଷ୍ଟମୁଖୀ, ନବମୁଖୀ, ଦଶମୁଖୀ, ଏକାଦଶମୁଖୀ, ଦ୍ୱାଦଶମୁଖୀ, ତ୍ରୟୋଦଶମୁଖୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶମୁଖୀ ଓ ସ୍ଵୟଂଭୂ ଶଙ୍କର—ଏହି ସମସ୍ତ ମୁଖ ଓ ତାଙ୍କ ଦେବତା କିଏ? ତାଙ୍କ ଗୁଣ କ’ଣ? ତାଙ୍କ ଦୋଷ କ’ଣ? ଦୟାକରି ନିଜେ କହନ୍ତୁ।" ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: "ଏକମୁଖୀ ଶିବ ନିଜେ; ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରେ। ଏହିପରି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଶରୀରରେ ଧାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ଓ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ। ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ହରଙ୍କ କୃପାରେ ଏକମୁଖୀ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମିଳେ ଓ କୈଳାଶ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।" "ଦ୍ୱିମୁଖୀ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଯେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଗୋହତ୍ୟା ପରି ଗୁପ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ। ଦ୍ୱିମୁଖୀ ଧାରଣ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ଵର୍ଗ ଲାଭ କରେ। ତ୍ରିମୁଖୀ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ସ୍ବରୂପ, ଏହା ଶରୀରରେ ବ୍ୟାପି ରହେ।