ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ ଏହି ପବିତ୍ର ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଏକ ଶିଶୁଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଶିଳାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସ୍ନାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେ ଜଣେ କୋଟି କୋଟି ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ କୋଟି ଗାଁ ଦାନ କରିଥିବା ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ଜନ୍ମର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡିବାକୁ ପଡେ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଜଣେ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପିଉନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଶିଳାକୁ ଉପାସନା କରିଲେ, ଯଦିଓ ଜଣେ ଆସକ୍ତି ଭରିତ ଅଭକ୍ତ, ତଥାପି ସେ ଅବିନାଶୀ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଲେ କୋଟି କୋଟି ଦୁଃଖ ଲାଗିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ, ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ଉପାସନା କିମ୍ବା ନମସ୍କାର କରିଲେ ଅନେକ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହକୁ ଦେଖି ହରିଣ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଶିଳାକୁ ଭକ୍ତି ସହ କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ବିନା ନମସ୍କାର କରିଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଜଣେ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ, ଜନ୍ମ ଓ ଯମର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ। ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଜଳ, ଦୀପ, ଧୂପ, ଭେଟି, ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତି ସହ ଏହି ଶିଳାର ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଯେଉଁ ଜଣେ କଳି ଯୁଗରେ ଭକ୍ତି ସହ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମରେ ଅନେକ କୋଟି-କୋଟି ବର୍ଷ ରହିଥାନ୍ତି। ମାନବ ଜନ୍ମରେ ଥିବା ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଦୟାର ଭାବ ଦେଇ ଏହି ଶିଳାକୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ, ସେମାନେ ମାନବ ଜନ୍ମରେ ଅଟକି ରହିପାରିବେନି। ଯେଉଁ ଜଣେ ମୋ ଭକ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବଡ଼ ପାପୀ ହୋଇ, ମୋ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତ ନୁହେଁ—ପାପରେ ମୁହଁ ଦେଇ ବୋହିଯାନ୍ତି। ଏକାଦଶୀରେ ଖାଇଥିବା ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମୋର ହତ୍ୟାକାରୀ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାନ୍ତି। ଶାଳଲିଙ୍ଗକୁ ଛୁଇବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଧ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ତିଥି ମୋ ପ୍ରିୟ ତିଥି। ଏହି ଦିନ ଉପବାସ ନ କରିଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ଠାରୁ ବଡ଼ ପାପୀ, କିନ୍ତୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ମୁଁ ସଦା ବସିଥାଏ। ଭକ୍ତି ସହ ମୋତେ ଉପାସନା କରି ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନ ମୋର ନିଜ ଧାମ ହୁଏ; ଅନେକ କୋଟି ଫୁଲ ଦେଇ ଉପାସନା କରିଥିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଉପାସନାରେ ସେଉଁ ଫଳ କୋଟି ଗୁଣା ହୋଇଯାଏ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଉପାସନା କରିନଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉପାସନା କରିନଥିବେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଳା ପୂର୍ବରେ ମୋର ଉପାସନା କରିଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଏକେଉଁ ଅଂଶରେ ବିଶ୍ବରେ ଏକୋଇଶ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଉପାସନା କରିଥାନ୍ତି। ଭକ୍ତି ବିନା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବାର କି ଉପଯୋଗ? ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା ନ କରାଯାଏ, ତେବେ ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, ଜଳ ଦେଇ ମୋର ଉପାସନା ଅଯୋଗ୍ୟ। ଶିଳା ପୂର୍ବରେ ସବୁ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରସାଦ ଦ୍ବିଜମାନେ ଖାଇଲେ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ। କେଶବଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଖାଇଥିବା ଜଣେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ଜଳ ପିଲେ ଭୟଙ୍କର ପାପ ମୁଚିଯାଏ। ଶଙ୍ଖ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା ନ କରିଥିଲେ— ଯେଉଁ ଜଣେ ଦ୍ୱେଷ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୋଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଗ ଦିଅଁ ନରକରେ ଯାନ୍ତି; ଘରେ ଥିବା କୌଣସି ବୃଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା ଦେଇ ବସାଇଲେ— ଏହି ଜଣେ ଅଠ ପିଢି ପୂର୍ବଜମାନେ ଅମୃତ ଭୋଜନ କରିଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଜଣେ ନିମ୍ନଜନ ବିଶ୍ୱ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ବିଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଲକ୍ଷ୍ୟ-ଲକ୍ଷ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପାସନା ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଲିଙ୍ଗକୁ ଭଲପାଇ ଉପାସନା କରନ୍ତି— ସାଂଖ୍ୟ କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପାଇପାରିବେନି; ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖି, ପୂଜି, ସ୍ତୁତି କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ— ସେଉଁ ଫଳ ଏଠାରେ ଏକ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ମିଳିଯାଏ; ଯଦି ଜଣେ ଦିନକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଶିଳାକୁ ବୈଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି— ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ଗଣନା କରିପାରିବିନି; ଯଦି ଜଣେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ କୋଟି କୋଟି ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା କରନ୍ତି— କିମ୍ବା ଅଠ ପିଢି କାଶୀରେ ବସନ୍ତି, ସେଉଁ ଫଳ ଏକ ଦିନରେ ମିଳିଯାଏ; ବୈଷ୍ଣବ ଭାବରେ ଉପାସନା କରିଥିବା ଜଣେ ଅଧିକ ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି। ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏହି ପୁଣ୍ୟର ମାପ ଜଣିପାରିବେନି; ତେଣୁ, ପୁତ୍ର, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମୋତେ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶିଳାରେ କେଶବ ନିଜର ଆକାରରେ ବସିଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ଭକ୍ତି ସହ ଏହି ଶିଳାର ଉପାସନା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ। ଏଠି ଦେବତା, ଅସୁର, ଯକ୍ଷ, ଏବଂ ଚୋଦ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମିଳିଥିବା ମିଳିଯାଏ ଫଳ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣା ହୋଇଯାଏ; କଳି ଯୁଗରେ କେଶବଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିଲେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ପିତୃମାନେ ଏକ ଶିଳା ପୂର୍ବରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଏଠି ବସିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହଜାର ଗୋମୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଇବାର କି ଆବଶ୍ୟକ? ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ଆସିଲେ, ଦାନ କିମ୍ବା ଉପବାସର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ହରିଙ୍କ ପାଦ ଜଳ ପିଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭବିଶ୍ୟ ଶିଳାକୁ ଏକ ପୋକରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାଇଁ ଅନେକ କୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଏଠି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠି ଏକ ପ୍ରମାଣ ଅଛି।