ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମଗୁଣ ଓ ମହତ୍ମ୍ୟ କଥାରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷର ପାଦପଦ୍ମରେ କୃତ ଯେକୌଣସି ଜପ, ହୋମ, ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ, ସେଠାରେ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ଗୁଣା ଫଳ ଦେଉଥିବା କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ମୂଳରେ ନାରାୟଣ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶଂକର ଓ ଶିଖରରେ ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଜିତିବା ଦ୍ୱାରା, କିଏ ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ପୂଜା କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବ? ସୋମବାର ଦିନ ଯଦି କେହି ମୌନୀ ହୋଇ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିବା ସମ ଫଳ ପାଏ। କେବଳ ସାତ ବାର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଦଶ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ଅଧିକ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ କୋଟିକୋଟି ଫଳ ମିଳେ—ସେଠିପାଇଁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ—ମୂଳ, ଫଳ, ପାଣି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି—ସେସବୁ ଜନ୍ମ ପରେ ଜନ୍ମ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଉଥାଏ। ପୃଥିବୀରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୃକ୍ଷ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ହରିଙ୍କ ଦ୍ରୁମ ସ୍ୱରୂପ। ଯେପରି ଦ୍ୱିଜ, ଗାଈ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଦ୍ରୁମ ଦେବତାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ବିଧିବତ ପୂଜା କରିବାରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ। ଏହି ବୃକ୍ଷ ଧନ, ସନ୍ତାନ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ କେବଳ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ କାଟେ, ସେ ଏକ ଯୁଗ ନରକରେ ଅନୁଭବ କରି, ପରେ ଚଣ୍ଡାଳ ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଯାହା ଏହି କାରଣକୁ ଉପ୍ରାଉଟ୍ କରେ, ସେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏମିତି ଲୋକେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ରହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏକ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତଦ୍ବତ୍ ଚମ୍ପକ, ଅର୍କ ବୃକ୍ଷ ଓ ତା’ର ତିନିଟି, ଆଠଟି ବିଳ୍ବ ବୃକ୍ଷ ଓ ସାତଟି ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ବୃକ୍ଷ, ଦଶଟି ନିମ୍ବ ଗଛ ରୋପଣ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣର ଫଳ ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ବୁଝି, ଯିଏ ଏକ କୃତ୍ରିମ ବନ ତିଆରି କରେ ସେ ହଜାର କୋଟି ଏବଂ ଶତ କୋଟି ଯୁଗ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରେ। ହଜାର ଟି ଆମ୍ବ ଗଛ ରୋପଣ କଲେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚେ; ଅଧିକ କି କମ୍ ହେଲେ ତାହାର ଫଳ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଗୁଣା ହୁଏ। ଏହି ଫଳ ଉପଭୋଗ କରି, ରାଜା କିମ୍ବା ମହାପ୍ରଭୁ ଯେହେଉଁଠି ନବୀନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉପଭୋଗ କରି ଧନ୍ୟ, ଶ୍ରୀମତ୍ ଓ ଶୁଭ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ସ୍ୱସ୍ଥ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ଉଦ୍ୟାନରୁ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ତା’ର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ପକ୍ଷୀ, ପୋକା, ଉଡୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ପତଙ୍ଗାଦି ଏବଂ ଛାୟାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତା’ର ସେବକ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଦେବସ୍ୱରୂପ ହୁଅନ୍ତି। ଏହାଙ୍କୁ ପିତୃପୂଜାପରି ଜଳ ଓ ସେବା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମାନବ ଜନ୍ମରେ ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଶୋଭାମୟ, ସୁଶୀଳ, ନିତ୍ୟ ଧର୍ମକର୍ମରେ ଲିନ ଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଆମ୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଗଣମଣ୍ଡଳର ନାୟକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଆଉ ଆମଲା, ହରୀତକୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀକ୍ତ, କଷାୟ, ଆମ୍ଳ ମୂଳ ଉପଜା ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦ୍ୟାନରେ ଥିଲେ ପବିତ୍ର, ନିତ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ଓ ଶୁଭଦାୟକ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁନାର ରାଜପ୍ରାସାଦ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ବାୟୁବେଗ ଦ୍ୱାରା ଚଳିଥିବା ରଥ ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ସୁନାର ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ସବୁକିଛି ଦେଉଛନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁରେ ସୁଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅପ୍ସରାସମାନ ମୃଦୁ ନାରୀମାନେ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି। ଏଠାରେ ବୃକ୍ଷଦାତାମାନେ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟରେ ଲିନ ରହନ୍ତି, ବିଶେଷ ପଦ୍ମସରସ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଖନନ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ନଦୀମାନେ ଶୁଭ୍ର ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଧ ଓ ଦହିର ତୀର, ଫେଣିତ ଦୁଧ ଓ ଷଡ୍ରସ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଏହିପରି ପୃଥିବୀରେ ଯେପରି ଉପଭୋଗ ମିଳେ, ସେପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଓ ପୁନଃ ପୃଥିବୀରେ ମିଳେ; ପୁନଃପୁନଃ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କରି ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଯେପରି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅଧିପତ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ସେପରି ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମସରସ୍ ତିଆରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପାନୀୟ ଜଳ ସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କରେ, ସେ ପଦ୍ମସରସ୍ ଦାନର ଫଳ ପାଏ। ଏଠାରେ ପାନୀୟ ଜଳ ସ୍ଥାନର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଏହା ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଉଛି, ପବିତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାୟକ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ। ଏହି ପାନୀୟ ଜଳ ସ୍ଥାନ ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ, ରାସ୍ତା ପାଖରେ, ଏକ ମଣ୍ଡପ ସହିତ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଶରଦ୍ ଋତୁରେ ଯେତେବେଳେ ଅନେକ ଯାତ୍ରୀ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ଅଗରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶିତ ଶୁଭ୍ର ଜଳ, ପାନସ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ଆସନ ଓ ପାନସ ଦେଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ହାରାଯିବ ନାହିଁ, ଏହିପରି କରି ତିନି ବର୍ଷରେ ପଦ୍ମସରସ୍ ଫଳ ମିଳେ। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏହି ମଣିଷ କେବେ ତଳକୁ ପଡ଼ିନଥାଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଜଳ ନାହିଁ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ମାତ୍ର ଏକ ମାସ ପାନୀୟ ଜଳ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ, ସେ ଏହି ଫଳ ପାଏ। ସେ ଏକ ଯୁଗ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ, ପରେ ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମସରସ୍ ଦିଆଯାଇଛି, ସେଠାରେ ପାନୀୟ ଜଳ ସ୍ଥାନ ରହିଥାଏ। ଯଦି ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ଧର୍ମପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଧର୍ମ ଓ ପାପ ନାଶକରେ ଉପକୃତ। ଏହି ଧର୍ମପାତ୍ର ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। “ତୁମ ଦୟାରେ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ସଫଳ ହେଉ; ଏହି ପାତ୍ର ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେବା ଉଚିତ।” ଏପରି, ତିନି ବର୍ଷରେ ପାନୀୟ ଜଳ ସ୍ଥାନ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମସରସର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣିତ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପାପ ମୁକ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଗତି ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଏହି ପୁଣ୍ୟକଥା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣାଯାଏ, ସେ ହଜାର କୋଟି ଯୁଗ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥାଏ।