ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ଜଣେ ମଣିଷ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ପରି ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି; ସେ କଦାଚିତ୍ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ରୋଗ ସଂଚୟରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ପୂନ୍ୟରେ କେବେ ଅପମାନର ଭୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଭାଗର "ତାଳାବର ମହିମା" ନାମକ ସତ୍ତାପନ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ— "ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଗଛ ଲାଗାଇବାର ଫଳ କଣ, ତାହା ଏବେ କହିବି। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଆଲଗା ଆଲଗା ଗଛ ଲାଗାଇବାର ଫଳ ଶୁଣ।" ଯେଉଁଠି ନଦୀତଟରେ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ଲାଗାଯାଏ, ସେଠି ଲାଗାଇଥିବା ଗଛର ପୂନ୍ୟ ଅପରିମିତ ଏବଂ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ। ଅନ୍ୟଠାରେ ଗଛ ଲାଗାଇ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ପାଣି ନିକଟରେ ଲାଗାଇଲେ ସେହି ଫଳ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଗୁଣିତ ହୁଏ। ପଦ୍ମସରୋବର ପାଖରେ ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ; ଏହିପରି ଗଛ ଲାଗାଇବାର ପୂନ୍ୟ ସଦା ଶତଗୁଣିତ। ଜଣେ ମଣିଷ ଯଦି ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ଏକ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ଲାଗାନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ଶତାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ବି ମିଳେ ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଦିନେ ଗଛର ଝଡ଼ି ପଡ଼ୁଥିବା ପତ୍ର ଜଳକୁ ପଡ଼ିଲେ, ସେହିପରି ପିତୃମାନେ ଅନନ୍ତ ତର୍ପଣ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଫଳ ଖାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ସେବା ଅନନ୍ତ ଓ ଅବିନାଶୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦାନ କରିବା ପରି ପୂନ୍ୟ ମିଳେ। ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛର ଫଳ ଏବଂ ଏହା ଲାଗାଇବାର ଫଳ, ଶତାଶ୍ୱମେଧ କିମ୍ବା ଶତପୁତ୍ର ଥିଲେ ବି ମିଳେନାହିଁ। ଗାଈ, ଦେବତା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଛାୟା ଓ ଉଷ୍ଣତାରେ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ଏହି ଗଛ ଲାଗାଇଥିବା ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅନନ୍ତ ଭୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସ୍ୱସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ତାହାର ପୂନ୍ୟକୁ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହାର ଫଳ କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଗଛ ନିଶ୍ଚିତ ଲାଗାଇବା ଉଚିତ୍। କେବଳ ଏକ ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ବି ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ବୃକ୍ଷ ଲାଗାଇବା ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ଜଳାଶୟ, ମନୋହର ସ୍ଥାନ, ରସ ବିକ୍ରୟ ସ୍ଥଳ କିମ୍ବା ପଥର କୂଳରେ ଗଛ ଲାଗାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଆଦି ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ମଧୁର ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ; ଏବେ ମୁଁ ତାହା ପୂଜା କଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କହିବି। ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ଅଶ୍ୱଥ୍ଥକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଅସ୍ନାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସ୍ନାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ ହୁଏ। ଓ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ହେ କମ୍ପମାନ ପତ୍ର ଥିବା ଗଛ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ବିରାଜିତ, ଜାଗୃତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ମୁଁ ସଦା ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କରେ—ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥକୁ ହବି, ଦୁଧ, ଭୋଜନ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ ଦେଇ ପୂଜନ୍ତି, ସେ କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଅଶ୍ୱଥ୍ଥର ପୂଜା କଲେ ଅମର ସମୃଦ୍ଧି, ପୁତ୍ର, ଧନ, କୀର୍ତ୍ତି, ବିଜୟ, ମାନ, କ୍ଷେମ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ର, ଦାନ, ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା କୌଶଳ କରାଯାଏ, ତାହା ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଚାରଣ ତଳେ କରିଲେ କୋଟିଗୁଣିତ ପୂନ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ଗଛର ମୂଳରେ ବିଷ୍ଣୁ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶଂକର ଓ ଶିରେ ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଜିତ; ଏପରି ଗଛକୁ କିଏ ନ ପୂଜିବେ? ସୋମବାର ଦିନ ମୌନୀ ଥିଲେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ପୂଜା କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ସାତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଦଶ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ, ଅଧିକ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ କୋଟି କୋଟି ଫଳ ମିଳେ; ଏହିପରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ସଦା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠି ମୂଳ, ଫଳ, ଜଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ଦାନ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପୃଥିବୀରେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ପରି ଗଛ ନାହିଁ, ଏହି ହରିଙ୍କ ଗଛ ରୂପ; ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ ଓ ଦେବତା ଦୂର୍ବଳ ହେଲେ ବି ପୂଜ୍ୟ, ସେପରି ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ। ଏହି ଗଛକୁ ଲାଗାଇବା, ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ପୂଜା ସଦା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦେବତା ଧନ, ପୁତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଏହି ଗଛର ଅଳ୍ପ ଅଂଶ କଟିଦିଅନ୍ତି, ସେ ଏକ ଯୁଗ ରୌରବ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ରହି, ପରେ ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ଏହି କାରଣ ଉପ୍ରେ ଉପାୟ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହିପରି ଏକ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ, ସେପରି ଚମ୍ପକ, ଅର୍କ ଗଛ ଏବଂ ତିନିଟି ଏପରି ଗଛ, ଆଠଟି ବିଲ୍ବ ଓ ସାତଟି ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଦଶଟି ନିମ୍ବ ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛ ଲାଗାଇବାର ଫଳ ଏପରି ଘୋଷିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଭାବରେ ଯିଏ ନିଜେ ଏକ ଅୃତ୍ରିମ ଉଦ୍ୟାନ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେ ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁନ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ହଜାର ଆମ୍ବ ଗଛ ଲାଗାଇଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ଲାଗାଇଲେ ତାହା ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଗୁଣିତ ହୁଏ। ଏହି ଭୋଗ କରି ପୁନଃ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ—ରାଜା କିମ୍ବା ମହାନ୍ତ କିଏ ହେଉନାହିଁ; ପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଭୋଗ କରି ଶୁଭ, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଶରୀର, ପ୍ରାକ୍ରମଶାଳୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି, ଏହି ଉଦ୍ୟାନର ଫଳ ହଜାର ଜୀବ ଖାନ୍ତି। ପକ୍ଷୀ, କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଦାସ ହୋଇ, ଦେବମାନେ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧିତ କରନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ। ଏହାଙ୍କୁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେପରି ସେବା ଓ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକରେ ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ସୁନ୍ଦର, ଶିଷ୍ଟ, ନିତ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି; ଏଭଳି ଆମ୍ବ ଗଛରେ ଆଶ୍ରିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦଳର ନାୟକ ହୁଅନ୍ତି।