ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଏକ ଲୋକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ଦେବି, ଏହା ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ କାରଣ ଅଛି।” ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା, ଯେଉଁପରି ଏହି ପୋକରୀ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ତାହାର ଉପରେ ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଛ; ତୁମ ସମର୍ଥନୁସାରେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, ଏହାକୁ ନିଜର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ଏକ ଦିନରେ ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ବାରମ୍ବାର ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ସଦା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ପୁଣ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଏହି ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ ମୁଁ ଏକ ବଡ଼ ପୋକରୀ ଖୋଦିଛି; ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।” ଏହିପରି କଥା ହେବା ପରେ, ସେ କହିଲେ, “ମୋର ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ପାଇଁ ମୁଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପୁଣ୍ୟ ଆଶା କରୁଛି।” ଏହା ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ହସିପକା ହେଲେ। ଲଜ୍ଜାରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ଆଉ କହିଲେ, “ଆମର କଥା ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପରୀକ୍ଷା କର।” ଇର୍ଷ୍ୟାବଶତଃ, ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ମୋ କଥା ଶୁଣ, ପିତା—ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ଦେଇ ଏକ ଥଳ ପଟିଆ ଆଣ।” “ମୁଁ ଏହି ପଟିଆକୁ ପୋକରୀରେ ଫିଙ୍ଗିଦେବି; ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଏହା ଡୁବିଯିବ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଉଠିଅସି, ସେତେବେଳେ ପଟିଆ ବି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବ।” “ମୋର ଧନ କେବେ ହ୍ରାସ ପାଇବ ନାହିଁ, ଯଦି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏନି;” ଏହିପରି ସମ୍ମତି ଦେଇ ସେ ଦଶ ହଜାର ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ। ସାକ୍ଷୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ସେଇ ପଟିଆ ପୋକରୀରେ ଫିଙ୍ଗାଯିଲା; ଏହି ବଡ଼ ପୋକରୀରେ ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଦେଖିଲେ। ପରେ ଧର୍ମର ତାଲା ଉପରେ, ସାକ୍ଷୀମାନେ ତାଲିଦେଲେ—ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ଓ ପୋକରୀର ଜଳ ତୁଳିଦେଖାଯିଲା। କିନ୍ତୁ ଏକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୋକରୀର ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ହେଲା ନାହିଁ; ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତିର ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା ଓ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ପୋକରୀର ମଧ୍ୟରେ ପଥର ରାଶି ଜଳ ଉପରେ ଦ୍ୱୀପ ଭଳି ଉଠିଆସିଲା; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣେ ଖୁସିରେ ଆସିଲେ; ପାହାଡ଼ ଭଳି ଏହାକୁ ଦେଖି, ସେ ଦଶ ହଜାର ଦାନ କଲେ। ତାପରେ, ଖନନକର୍ତ୍ତା ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଖନନର ପୁଣ୍ୟ ହରାଇଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ସେ ମଧ୍ୟ, ଅନେକ ଜନ୍ମ ଧରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିଜ ମାତୃକୁଳ, ରାଜାମାନେ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ। ଏହିପରି, ଯେ ମିତ୍ର ଓ ସହଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ପୋକରୀ ଖୋଦିଥାଏ, ସେଥିରେ ପୁଣ୍ୟ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ତ୍ୟାଗୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ। ଏହିପରି ଏକ ପୋକରୀ ତିଆରି କଲେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ; ଏହିପରି ଯେକେହି ନିଜ ସମର୍ଥନୁସାରେ ପୋକରୀ ଓ ତଦ୍ଵିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମ ଓ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ମହା ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ କଥାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଜଗତରେ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପୋକରୀ ଦାନର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଭାଗୀରଥୀ ତୀରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ଜଣେ ମଣିଷ ଦଶ ମିଲିଅନ୍ ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଏ; ସେ କେବେ ଦରିଦ୍ର ହୁଏନି, ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ତାଙ୍କୁ ଛୁଁଇପାରେନି। ସେ କେବେ ଅପମାନର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେନି। ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ “ପୋକରୀର ମହିମା” ନାମକ ସତାବନ୍ତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣର ଫଳ ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି, ଏହା କିପରି ହୁଏ, ଶୁଣ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଯେ ନଦୀତୀରେ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଜଳ ନିକଟରେ ଏହା ଲକ୍ଷଗୁଣା ଅଧିକ ହୁଏ। ପଦ୍ମପୋକରୀ ତୀରରେ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ, ଏପରି ଆମେ କହୁଅଛୁ—ବୃକ୍ଷ ରୋପଣର ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ ହୁଏ। ଏକ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ଜଳାଶୟ ନିକଟରେ ରୋପଣ କଲେ, ମଣିଷ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ, ଏହା ଶତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ସବରେ ଏହି ବୃକ୍ଷର ଶାଖାପତ୍ର ଯେଉଁଠି ଜଳକୁ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେଠି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ତର୍ପଣ ହୁଏ। ସେଠି ପକ୍ଷୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ଓ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ର ଫଳ ଓ ଏହା ରୋପଣର ଫଳ, ଶତ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଶତ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ଗାଈ, ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି ବୃକ୍ଷର ଛାୟା ଓ ଉଷ୍ମତାରେ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ଯିଏ ଏହି ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ତେଣୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କଲେ, ମଣିଷ କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼େନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କର। ଯେଉଁମାନେ ଜଳ ନିକଟରେ, ରସ ବ୍ୟବସାୟ ସ୍ଥଳରେ, ରାସ୍ତା ପାଖରେ କିମ୍ବା ପୋକରୀ ପାଖରେ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ। ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଆଦି ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କଲେ ମଧୁର ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ; ଏବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ଏହାର ପୂଜାର ଫଳ କହିବି। ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ଅଶ୍ୱଥ୍ଥକୁ ଛୁଏ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଯଦି ସ୍ନାନ ବିନା ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଛୁଏ, ସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ନଶ୍ଵ; ଛୁଇଁଲେ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କଲେ ଦୀର୍ଘଆୟୁ ଲାଭ ହୁଏ—ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ତୁମେ ହେଉଛ, କମ୍ପିତ ପତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ବୃକ୍ଷ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ବିରାଜିଥାନ୍ତି, ଜାଗୃତମାନେ ଯାହାକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି—ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।