ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଭକ୍ତ ନିଜ ସାଧ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେ ନିଜର ଏକ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ ଶୟନପୀଠ ଉପରେ ରଖି, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଶୟନପୀଠ ଉପରେ ଏକ ଆସନ, ପାଦୁକା, ଛତା, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର, ଜୁତା, ଜନ୍ୟୁ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥାଯଥା ରଖିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ନିଜ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି କହିଥିଲେ, “ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛି, ଦୟାକରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏପରି କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ବିଷୟ ଉପବନରେ ବସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ପୁନିପୁନି କହିବାଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଶୁଭବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସବୁ କିଛି ସଫଳ ହୁଏ। ଏଭଳି ମାସିକ ଉପବାସର ବିଧି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥାଯାଇଛି। ଏହିପରି କଥା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସୂତଜୀ କହିଲେ—“ପାବକ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।” ତାପରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଏହି ବିଷୟରେ ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଶୁଣିଛି, ଏବେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।” ତେଣୁ ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—“ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତୁମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ଏହା ଅତି ଉତ୍ତମ। ଶୁଣ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ ସଦା ବିରାଜିତ। ଯେ କେହି ଏହାକୁ ଦେଖେ, ନମସ୍କାର କରେ, ସ୍ନାନ କରେ କିମ୍ବା ପୂଜା କରେ, ସେ କୋଟି ଯଜ୍ଞ ଓ କୋଟି ଗାଉଁ ଦାନର ଫଳ ପାଏ। ଏହି ଶିଳାକୁ ଅବହେଳା କରିବାରେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଳଗ୍ରାମ ଜଳ ପାନ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଏହି ଶିଳାକୁ ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତି ବିନା ପୂଜା କରିଥାଏ, ତଥାପି ସେ ଅକ୍ଷୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଭଙ୍ଗ କରିଲେ ଅନେକ କୋଟି ଅପକ୍ଷୟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ, ପାଠ, ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା କିମ୍ବା ନମସ୍କାର କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହକୁ ଦେଖି ହରିଣମାନେ ଭୟରେ ପଳାଏ। ଭକ୍ତି ସହିତ କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ବିନା ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରେ, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରେ, ସେ ଯମ, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଜଳ, ଦୀପ, ଧୂପ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ସ୍ତୁତି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ। କଳିଯୁଗରେ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରେ, ସେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ବିଷ୍ଣୁ ଧାମରେ ବାସ କରେ। କେବଳ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଯେମିତି ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ନମସ୍କାର କରାଯାଏ, ଏମିତି ଭକ୍ତମାନେ ମାନବ ଜନ୍ମରେ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ କହି ମଧ୍ୟ, ମୋର ପ୍ରଭୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ପାପରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଯଦି ମୋର ଭକ୍ତ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମୋର ହନ୍ତା ହୁଏ ଓ ଘୋର ତମୋଅନ୍ଧକାର ନରକକୁ ଯାଏ। ଶାଳଲିଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରିୟ ତିଥି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ। ଏହି ଦିନ ଉପବାସ ନ କରିଥିବା ଲୋକ, ଚଣ୍ଡାଳ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧମ; କିନ୍ତୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ମୁଁ ସଦା ବିରାଜିତ। ଯେଉଁ ଦେଉଳରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ମୋର ନିଜ ଆସନ ଅଛି। ହଜାର ହଜାର କମଳ ଫୁଲରେ ମୋତେ ପୂଜିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜାରେ ସେହି ଫଳ କୋଟିଗୁଣା ଅଧିକ ମିଳେ। ଯେମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋତେ ପୂଜା କରିନଥିବା ସମାନ। ଯେଉଁ ଲୋକ ମୋର ପୂଜା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପୂର୍ବକ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ୨୧ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। ଭକ୍ତି ବିନା ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିଲେ କୌଣସି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏହି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଯଦି ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ଜଳ ମୋ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସମ୍ମୁଖରେ ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଲୋକ କେଶବଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାନ୍ତି; ପାଦ୍ୟ ଜଳ ପାନ କଲେ ମହାପାପ ମୁଚିଯାଏ। ଶଂଖ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏପରି ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଶିବଭକ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଦ୍ୱେଷ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେ ବର୍ଷ ରହିଛନ୍ତି, ସେତେ ଅବଧି ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଯଦି ଗୃହରେ କେହି ବୃଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗୀକୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ ଆଠ ପୂର୍ବଜ ପିଢି ଅମୃତ ଭୋକ୍ତା ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧୋଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଲକ୍ଷ-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରେମରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଂଖ୍ୟ କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇନାହାନ୍ତି। ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖିଲେ, ପୂଜିଲେ, କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏଠାରେ ଏକ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ସେହି ଫଳ ମିଳିଯାଏ। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଦ୍ୱାଦଶ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମାପିପାରିବି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ କୋଟି ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରନ୍ତି କିମ୍ବା କାଶୀରେ ଆଠ ପୂର୍ବଜ ପିଢି ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ଦିନ ଯେଉଁ ଫଳ ପାନ୍ତି, ତାହା ସମସ୍ତ ଫଳ ଏଠି ମିଳିଯାଏ। ତେଣୁ, ମୋର ପୁତ୍ର, ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।