ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଖ୍ୟାନ ରେ, ବ୍ୟକ୍ତି ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଫଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦରେ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି, ସେ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ସେ ରାଜା, ଧନୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦୁଇ, ତିନି, ଚାରି ଗୁଣା କର୍ମ ଫଳ ଅନୁସାରେ ଉପରେ ଉପରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଏବଂ ଏକ ହଜାର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଵର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଦୁଇ ହଜାର କର୍ମ କଲେ, ସେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଏବଂ ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସେମାନେ ଯେତେଦିନ ରହିବେ, ସେହି ଦିନ ସେମାନେ ସେ ଲୋକଙ୍କର ସେବକ ହୋଇ ଘର, ସହର ଓ ଦେଶରେ ସେଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି। ଯେପରି ବ୍ୟକ୍ତିର ଧନ ଶେଷ ହେଲେ, ଚିଡ଼ି, ଶୁଆ, ମହିଷ ଓ ହାତୀଣୀ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି କର୍ମ କରିଥିବା ଶିକ୍ଷକ ଓ କର୍ତ୍ତା—ଏହି ଛଅ ଜଣ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି; ଏବଂ ଶତ ଦିବ୍ୟ ଚିଡ଼ିମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକ ହଜାର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶୁଆ ହଜାର ବର୍ଷ, ଦଶ ହଜାର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମହିଷ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ, ଏବଂ ଏକ ହାତୀଣୀ ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଟି କର୍ମ ପାଇଁ, ଶିକ୍ଷକ ଓ କର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଅଶ୍ରାନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ରହିଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଧନାପୁତ୍ର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ସେ ଦଶ ହଜାର ମୁଦ୍ରା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି, ନିଜ ଜୀବନ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ଦଶ ହଜାର ଗୁଣି ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ଧନ ଶେଷ ହେଲା; ଏକ ଧନୀ ଲୋକ ଏହି ଜଳାଶୟ ପାଇଁ ଚାହାଁତି ଓ ମୂଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ସେ ଧନୀ ଲୋକ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ଦେବି, ଏହି କାରଣରେ।" "ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଏହି ପୋଖରୀ ଅଧିକାର କରି ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଛ; ତୁମ ସମର୍ଥ୍ୟାନୁସାରେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଏହାକୁ ନିଜର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଥମ ଲୋକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବ; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।" "ଏହି ଜଳହୀନ ସ୍ଥାନରେ ମୁଁ ଏକ ଜଳାଶୟ ଖୋଡ଼ି ତିଆରି କରିଛି; ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ପାନିଯାତ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାହିଁଲେ କରନ୍ତି।" "ତେଣୁ, ମୋର ଦଶ ହଜାର ମୁଦ୍ରା ପାଇଁ ସଦା ଫଳ ଚାହିଁଛି।" ଏହା ଶୁଣି ସମାବେଶରେ ହସ ଲାଗି ଗଲା। ଲଜ୍ଜାରେ ବିଧିତ ହୋଇ, ସେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, "ଆମର କଥା ସତ୍ୟ—ଧର୍ମାନୁସାରେ ପରୀକ୍ଷା କର।" ଇର୍ଷ୍ୟାବଶତାରେ ସେ କହିଲେ, "ପିତା, ମୋର କଥା ଶୁଣ: ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ଦେଇ ଏକ ପଥର ଫଳକ ଆଣ।" "ମୁଁ ଏହି ଫଳକଟିକୁ ପୋଖରୀରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେବି; ଏହା ଯଥାଯଥି ଏଠିରେ ଡୁବିବ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଉଠିବ, ଫଳକଟି ମଧ୍ୟ ପାର ହେବ।" "ମୋର ଧନ କମିବ ନାହିଁ, ଯଦି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଏଭଳି ହୁଏ; ସମ୍ମତି ଦେଇ, ସେ ଦଶ ହଜାର ନେଇ ଘରକୁ ଗଲେ।" ସାକ୍ଷୀମାନେ ଥିବାରେ, ଫଳକଟିକୁ ପୋଖରୀରେ ଫେଙ୍ଗି ଦିଆଗଲା; ଏହି ବଡ଼ ପୋଖରୀରେ ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଦେଖିଲେ। ପରେ, ଧର୍ମର ତୱକ୍ତାରେ, ସାକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ହଜାର ଦିନାର ଓ ପୋଖରୀର ଜଳ ମାପାଗଲା। ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ପୋଖରୀର ଜଳର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପାଦାନ ହେଲା ନାହିଁ; ଧନୀ ଲୋକର ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଫଳପ୍ରଦ ହେଲା ନାହିଁ। ପୋଖରୀ ଉପରେ ଏକ ପାଥର ଦ୍ୱୀପ ଦେଖା ଦେଲା; ଏଠି ଲୋକମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ଆସିଲେ; ପାହାଡ଼ ଦେଖି ସେ ଦଶ ହଜାର ଦେଇ ଦାନ କଲେ। ପରେ, ଖନନର ମାଳିକ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଦୂରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଖନନର ପୁଣ୍ୟ ହରାଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହା ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ସେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମାତୃପକ୍ଷ, ରାଜା ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏବଂ ସହଚର, ଉପକାରୀମାନେ ପାଇଁ, ଏକ ପୋଖରୀ ଖୋଡ଼ିଲେ ଅଶ୍ରାନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ, ବିଶେଷ କରି ଏକାନ୍ତବାସୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ। ପୋଖରୀ ତିଆରି କରି, ଅମର ସ୍ଵର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠି କିଏ ନିଜ ସମର୍ଥ୍ୟାନୁସାରେ ପୋଖରୀ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି— ସେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏହି ଉପରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି କିଏ ଏହି ବଡ଼ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଉପାଖ୍ୟାନ ଦେଶରେ ଶୁଣାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି—ସେ ଦାତା ତମାମ ପୋଖରୀ ଦାନର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ଭାଗୀରଥୀ ତଟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶ ମିଳିଅନ ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ; ସେ କଦାଚିତ୍ ଦରିଦ୍ର ହେବେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ବା ରୋଗ ଭାଗ୍ୟ ଆସିବ ନାହିଁ। ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରିବା ଦୁଃଖ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୋଖରୀ ପ୍ରଶଂସା ଅଧ୍ୟାୟ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡରେ ଅନ୍ତ ହେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ସମସ୍ତ ଗଛ ରୋପଣର ଫଳ କଥା କହିବି; ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମାନେ, ଏହି ଭିନ୍ନ ଫଳ ଶୁଣ।" ଯେଉଁଠି କିଏ ନଦୀକୁଳରେ ପବିତ୍ର ଗଛ ରୋପଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଜାଣିବା ବା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଗଛ ରୋପଣ କରି ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଜଳାଶୟ ସମ୍ନିକଟରେ ଏହା ଏକ ଲକ୍ଷ ଗୁଣା ଅଧିକ ହୁଏ। ପଦ୍ମପୋଖରୀ କୁଳରେ ଗଛ ରୋପଣ କଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ ଗଛ ରୋପଣର ପୁଣ୍ୟ ଏକ ଶତ ଗୁଣା ଅଧିକ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଜଳାଶୟ ନିକଟରେ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛ ରୋପଣ କଲେ, ଏହି ଫଳ ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ମଧ୍ୟ ମିଳିବ ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛର ଗଛପତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଜଳରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ପିତୃପୂଜା ପାଇଁ ଏହା ଅସମାପ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଏଠି ଚିଡ଼ିମାନେ ଚାହିଁଲେ ଫଳ ଖାନ୍ତି; ଏହି ଦାତାର ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ସମାନ ଏବଂ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଅଶ୍ୱଥ ଗଛର ଫଳ ଓ ଏହା ରୋପଣର ପୁଣ୍ୟ ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଏକ ଶତ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମିଳିବ ନାହିଁ।