ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ବୃନ୍ଦାରିକା ଜଣେ ତପସ୍ୱୀର ଆକାରରେ ଆସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଗଳା ଓ ବାହୁରୁ ଜଫା ଛାଡି ଦେଇ, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କିପରି ଏହି ତପସ୍ୱୀ ରୂପରେ ଆମକୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଆସିଛ?” ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ହରି କହିଲେ—“ଏହି କଥା ଶୁଣ, ବୃନ୍ଦାରିକା, ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଭର୍ତ୍ତା, ମୋହନୀ ରୂପରେ ଆସିଛି।” ହରି ଏହି କଥା ଆଗେ କହିଲେ—“ତୁମର ପତି ହରାଙ୍କୁ ଜିତିବା ଏବଂ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଗଲେ; ମୁଁ ଶିବ ଓ ଶିବ ମୁଁ—ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।” “ଜଲନ୍ଧର ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏବେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବୃନ୍ଦା, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।" ନାରଦ କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ବୃନ୍ଦାରିକାର ମୁହଁ ଉଦାସ ହେଲା; ଏବଂ ରାଜନ୍, ବୃନ୍ଦାରିକା କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ—“ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଇଥିଲା, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲା; ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମର ଜନାନୀ ନିୟତ ହୋଇ ନେଇଯାଯିଥିଲେ।” “ଏକ ଲୋକ ଯେଉଁଠି ସଦା ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେ କିପରି ଧର୍ମର ନାୟକ ହୋଇପାରିବ? ଏହି କଥା ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି—ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ଅନୁଭବ କରିବେ।” “ଯେପରି ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୱୀ ରୂପରେ ମୋତେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ କଲା, ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଜନାନୀକୁ ନେଇଯିବେ।” ଏପରି curses ଦେବା ସହ ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣ୍ଡପ ଓ ଶୟନାଗାର ହେଉଥିବା ସବୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ସେଥିରେ ଏହି ସହାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟରୁ ହଟିଗଲେ। ହରି ଚାଲିଗଲାପରେ, ସବୁ କିଛି ହରାଇଗଲା; ଜଙ୍ଗଲ ଖାଲି ଦେଖି ବୃନ୍ଦା, ତାଙ୍କ ସହିତିନ୍ଦିପାଲି ମିଳି, କହିଲେ—“ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଠକା ଚାଳ ଥିଲା।” “ନଗର ଛାଡ଼ାଯାଇଛି, ରାଜ୍ୟ ହରାଇଯାଇଛି, ପ୍ରିୟଜନ ଅନିଶ୍ଚିତ; ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଜାଣି, ମୁଁ କେଉଁଠି ଯାଏବି, ନିୟତି ଦ୍ୱାରା ଆକୃତି ହୋଇ?” “ମୋ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମୋ ଆଶା ପୂରଣ କଲା; ହୃଦୟରେ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖ ନିଶ୍ଵାସ ଦେଇ, ରାଣୀ ବୃନ୍ଦା କହିଲେ।” “ମୋ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି, ପ୍ରେମ ଦୂତ ଭାବରେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ସହିତିନ୍ଦିପାଲି କହିଲେ—“ତୁମେ ମୋର ଜୀବନ ଅଟୁଟ ଅଂଶ।” ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ବୃନ୍ଦା ଅନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ବଡ଼ ଝିଲିକୁ ଯାଇ, ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ପରିଶ୍ରମ କଲେ; ପଦ୍ମାସନରେ ଝିଲିକ ତୀରେ ବସି, ମନକୁ ସବୁ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁରୁ ଅଲଗା କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ମିଳନରେ ଦୂଷିତ ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ତାଙ୍କ ସହିତିନ୍ଦିପାଲି ସହିତ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଓ ଉପବାସ କଲେ। ତାପରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରୁ ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ—“ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ—ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ନକର।” “ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବାସ୍ତ୍ର, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୃପା ଦେଇଥାଏ, ଏଠାରେ ମିଳିଥିଲା, ବୃନ୍ଦା। ଏହି ଦେହ ଆଶା ପୂରଣ କରିଛି, ତୁମେ କିପରି ଏହା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ତୁମ ପ୍ରିୟଜନ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ସ୍ୱର୍ଗର ଭୂଷଣ। ଏବେ, ଶୂର ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁରନ୍ତ ଅମରମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ।” ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସାଗରଜନିତ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବୃନ୍ଦା ହସି କହିଲେ—“ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣିଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକୁତା, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ମୋ ଅଜୟ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଆନନ୍ଦର ପାତ୍ର ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏବେ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ମୁଁ ଆଗାମୀ ଜନ୍ମରେ ମୋ ପ୍ରିୟଜନ ଅମରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିବି।” ଏହିପରି କହି ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କ ସହିତିନ୍ଦିପାଲି ସହ ଅପ୍ସରାମାନେକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ କହିଲେ; ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧି, ସେମାନେ ଆସି ଯାଆନ୍ତି, ଏହି ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ। ତାପରେ ବୃନ୍ଦା, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନିରେ ଗୁଣକୁ ଜଳାଇ ଦେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ମନକୁ ଅଲଗା କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଆକାଶରୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲ ମୁଁହାରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ଶୁଷ୍କ କାଠ ଜମା କରି, ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହକୁ ତାହା ଉପରେ ରଖିଲେ; ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳି, ପ୍ରେମ ଦୂତ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହର ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଗୋଳକକୁ ଜଳାଇ, ତାହାକୁ ଭସ୍ମ କରି, ମଣ୍ଡାକିନୀ ନଦୀରେ ତାହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏଠାରେ, ବୃନ୍ଦା ଦେହ ଛାଡ଼ି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସ୍ଥାନରେ, ଗୋବର୍ଧନ ନିକଟରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାପରେ ଦେବୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ଗୁଣ କଥା କହିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁ ଦେମନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଭୟକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବସିଥିବାମାନେ ଶୁଣିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଡ଼ମ୍ବର ଶବ୍ଦ, ଯେଉଁଠି ଉପଚାରକମାନେ ଶୁଭ ଭାବର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଆଣିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀ ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଶୁଣ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ହରିଦ୍ୱାର ବିଷୟରେ, ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ବହିଛି; ଏଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଘୋଷିତ।” “ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ରହନ୍ତି, ଋଷିମାନେ ଓ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି; ଏଠାରେ ଦେବତା କେଶବ ନିତ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି।” “ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଅତି ପୁରାତନ କାଳରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।” “ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଅତି ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ବିଶେଷ ପବିତ୍ର ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣର ଜଳ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ଚରଣ ଛୁଇଁ।” “ପଣ୍ଡିତ, ଭାଗୀରଥ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ଏଠାରେ ଆଣିଥିଲେ; ସେ ମହାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ।