ଲୋକମାନେ କ'ଣ କହୁଛନ୍ତି, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ — ଏହି କଥାର ଚର୍ଚ୍ଚା ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ସେ ଶୁଣିଲେ। ଏହି କଥା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ମନ ଅତି ଶୁଭ ହେଲା। ସେ ସ୍ୱୟଂ ଜଙ୍ଗଲରୁ କାଠ ଆଣି, ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେହି ସାହସୀ ରାଜକୁମାର ଘରକୁ ଆସି ଏହି ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ନାରୀ ମଧୁର ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟିଲା, ଓ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏକାଉଁ ମନରେ କଣ ଭାବୁଛନ୍ତି ବୁଝି, ରାଜକୁମାର କହିଲେ — “ବହୁ ଦିନ ପରେ ଆସିଛି, ତୁମ ମିତ୍ରକୁ କିଏ ତୁମେ କଥା କହୁନାହାଁ?” ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା, ଅଚଳ ମନରେ, ରାଜକୁମାରକୁ କହିଲେ — “ମୁଁ କଷ୍ଟକର କାମ କରିଛି, ଏହା ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ।” ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଅନର୍ଥ ବୋଲି ଭାବିଲି; ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି — ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଲୋକ ଓ ଦେବତା ଦେଖୁନ୍ତୁ। ଏପରି କହି, ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ମଧ୍ୟରେ ଗଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ଏକଟି କେଶ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତ୍ର ହେଲା ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଶରୀର, ପୋଶାକ, କେଶ କିଛି ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଲା ନାହିଁ; ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କଲେ — “ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!” ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା; ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠ ଦେଖାଦେଲା। ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଗ୍ନିଠାରେ ଆସିଲେ। ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରି, ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଓ ଲୋକମାନେ ଏହି ସମୟରେ ପୂଜା କଲେ। ସେହି ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ, ଓ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ଦେବ, ଅସୁର, ଓ ମାନବମାନେ ‘ସଜ୍ଜନଦ୍ରୋହ’ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୂଳିରେ ପୂତ୍ର ହୋଇ ଭୂମି ଫଳଦାୟି ହେଲା; ଦେବତାମାନେ କହିଲେ — “ତୁମ ଜନାନୀକୁ ତୁମେ ପୁନଃ ପାଉ।” ତାଙ୍କ ପରି ଜଗତରେ କେହି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାଁ, ଏବଂ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ନେବେନାହିଁ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୃଥିବୀରେ କେହି ଏପରି କାମନା ଓ ଲୋଭରେ ଦୂର୍ବଳ ନାହିଁ। ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ କୀଟମାନେ — ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଭିଲାଷା ଅତି ଦୁର୍ଜୟ। ଅଭିଲାଷା, ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧ ନିତ୍ୟ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉପଜେ; ଅଭିଲାଷା ହେଉଛି ସଂସାରର ବନ୍ଧନ — ଏହି ବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି ସଂସାର କେଉଁଠି ଅଛିନାହିଁ। ଏହି ଅଭିଲାଷା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଚୌଦ ଲୋକ ବଶ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବସୁଦେବ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଛୁଇଁବା କିମ୍ବା ଦେଖିବା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି କଥା କହି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଲୋକମାନେ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ; ସେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ ଜାଣିଲେ। ଏହିପରେ, ରାସ୍ତାରେ ଦେଖି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — “ଧର୍ମର ଉପଦେଶ ଦିଅ, ଯାହା ଉପକାରୀ।” ସଜ୍ଜନଦ୍ରୋହ କହିଲେ — “ଓ ଭଦବ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ଯାଅ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୁମ ଏହି ଅଭିଲାଷା ପୂରଣ ହେବ। ଯେପରି କ୍ରାନ୍ତିର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ପୋଶାକ ଶୁକିବା ଜାଣିଛ, ତେଉଁପରି ତୁମ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ୟ ଅଭିଲାଷା ଅଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବୈଷ୍ଣବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଗଲେ। ସେ ମୁହଁମୁହିଁ ଏକ ପବିତ୍ର ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ — ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷଣ, ନିଜ ତେଜରେ ଚମକୁଛି। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ହରି ଭକ୍ତଙ୍କୁ, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା, ପ୍ରସ୍ନ କଲେ — “ମୁଁ ଦୂରରୁ ଆସିଛି, ଏଠାରେ ଯାହା ଘଟିଛି, ସବୁ କଥା କହ।” ବୈଷ୍ଣବ କହିଲେ — “ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନବ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାୟକ, ସଦା ତୁମେ ଉପରେ ଦୟା କରନ୍ତି; ତୁମକୁ ଦେଖି, ଆମର ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଆଜି ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଫଳ ଦେବ; ଦେବମାନଙ୍କ ପଥରେ, ତୁମ ପୋଶାକ ସଦା ଶୁକିବ — ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।” ବୈଷ୍ଣବ ଏପରି କହି, ତାଙ୍କ ଘରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରିକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ପୁନଃ କହିଲେ — “ଏହି ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁଠି? ଆଜି ଦୟାକରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ବୈଷ୍ଣବ କହିଲେ — “ଏହି ସୁନ୍ଦର ଦେବାଳୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରମ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖ।” ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଭୟଙ୍କର ପାପ ଓ ଜନ୍ମ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ ହେବ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଦ୍ୱିଜ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦାର ଶୟନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଶିର ନମାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ। “ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକ; ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିନଥିଲି। ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ, ଓ ନାଥ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ଦେଖିଛି, ମଧୁସୂଦନ; ଦୟା କରି, ମୋତେ ଆପଣଙ୍କର ରୂପ ଦେଖିବା ଅନୁମତି ଦିଅ।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — “ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସଦା ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରେମ କରେ; ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରୁ ଏହି ଦର୍ଶନ ଦେଇଛି। ଏକଥା ଦେଖିବା, ଛୁଇଁବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା, ସ୍ତୁତି କରିବା, କିମ୍ବା କଥା ହେବା ସହିତ ଏକଥା ପାଇଲେ, ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅ। ନିତ୍ୟ ସଂଗ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ହୁଅ। ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ମୋତେ ସ everywhere ଦେଖି, ଓ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଭୂମି ଦେଖି, ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ହୁଅ। ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପବିତ୍ର କଥା ନାରେଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର, ସେ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ହୁଅ। କିମ୍ବା ମୋ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ କୃତ୍ୟ ଶୁଣି, ରାତି ଜାଗି, ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ହୁଅ।” ଏପରି ଦୱିଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ଶ୍ରବଣ, ଓ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅଭିଲାଷା ପୂରଣ ହେଲା; ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଧର୍ମରେ ଲୀନ ହେଲା।