ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁଳାଧାରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଭାବରେ ପଚାରିଲେ, “ମୋତେ ଧର୍ମର ସାର କୁହ, କାରଣ ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛ।” ତୁଳାଧାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ମୋର ସମ୍ମୁଖରେ ରହନ୍ତି, ମୁଁ ରାତି ଯାଏଁ ଶାନ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। ଏହି ଉପଦେଶ ନିଅ ଏବଂ ଧର୍ମର ସାଗରକୁ ଯାଅ; କପୋତ ହତ୍ୟା ଓ ଆକାଶରେ କପଡ଼ା ସୁକାଇବାର ଦୋଷ ବିଚାର କର। ସେଠାରେ ତୁମେ ସବୁ କିଛି ଜାଣିପାରିବ, ଭଲ ମନିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସଘାତ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ; ତାଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ତୁମର ଇଛା ପୂରଣ ହେବ। ଏହିପରି କହି, ତୁଳାଧାର ତାଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ କାମକୁ ଚାଲୁ ରଖିଲେ। ଏଭଳି, ପିତା, ମୁଁ ଏବେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସଘାତ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।” ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ତୁଳାଧାର ଦେଖାଇଥିବା ଲୋକ କେଉଁଠି ରହୁଛନ୍ତି ମୁଁ ଜାଣେନି।” ତେବେ ହରି କହିଲେ, “ଚଳ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବି।” ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁଳାଧାର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଜଳ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ମାଟିରେ ଲପଟାଇଛି, ତାଙ୍କର କପଡ଼ା ଅପବିତ୍ର, ଏଭଳି ଲୋକ କିପରି ମୋର ଚରିତ୍ର ଜାଣିପାରିଲେ, ଯାହା ଦୂରଦେଶରେ ଘଟିଥିଲା?” ଏହିପରି ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ କାରଣ ପଚାରିଲେ। ତେବେ ହରି କହିଲେ, “ସତ୍ୟ ଓ ନିର୍ପେକ୍ଷତା ଦ୍ୱାରା ସେ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ପିତୃମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହିପରି ଘଟିଥିବା ଓ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା କଥା ଜାଣନ୍ତି। ସତ୍ୟ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଅସତ୍ୟ ଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ପାପ କିଛି ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଏବଂ ନିର୍ପେକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି। ଯାହାଙ୍କ ମନ ଶତ୍ରୁ, ବନ୍ଧୁ, ଓ ଅଜାଣା ପ୍ରତି ସମାନ ରହେ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ପାଏ ଏବଂ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଅନେକ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ସତ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ, ଶାନ୍ତି, ଧୈର୍ୟ, ଅଟଳତା, ଲୋଭ ନାହିଁ— ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଳସ୍ୟ ନାହିଁ— ଏସବୁ ଗୁଣ ତାଙ୍କରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହିପରି ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଦେବ ଓ ମାନବ ଲୋକ ଚାଲିଥାଏ। ଯିଏ ଧର୍ମ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ଚରିତ୍ର ଜାଣନ୍ତି; ହରି ତାଙ୍କ ଶରୀରେ ବାସ କରନ୍ତି; ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ସେ ଧର୍ମର ଅବତାର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ଅଟୁଟ ରହିଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ତୁଳାଧାରଙ୍କ ମୂଳ କାରଣ ବୁଝିପାରିଛି। ଏବେ ଯଦି ଚାହ, ଅହିଂସକ ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ କହ।” ତେବେ ହରି କହିଲେ, “ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଏକ ରାଜକୁମାରୀ ଯୁବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ— ସେ କାମଦେବଙ୍କ ରାନୀ ବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାନୀ ଶଚୀ ପରି ଭାସିଥିଲେ। ସେ ରାଜକୁମାରୀ ସୁନ୍ଦରୀ ନାମରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ରାଜା କିଛି କାମରେ ଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ— ମୋ ପ୍ରାଣ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ କ’ଣ? କେଉଁଠି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରଖିବି, ଯେଉଁଠି ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ହେବ?” ଏହି ଭାବନାରେ, ସେ ତୁମ ଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏପରି କଥା କହିଲେ, ଯାହା ଶୁଣି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ: “ନ ତୁମ ପିତା, ନ ତୁମ ଭାଇ, ନ ମୁଁ— କେହି ତୁମ ନିଜ ଜନ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ପିତୃମାତୃ ପକ୍ଷରେ କେହି ମିତ୍ର ନାହିଁ; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋ ଘରେ ରହିଲେ କିପରି ସୁଖରେ ରହିପାରିବେ?” ତାପରେ ରାଜକୁମାର ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ, “ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମ ପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟୀ ନାହିଁ।” ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିପାରୁଥିବା ଜନାନୀଙ୍କୁ କେଉଁ ପୁରୁଷ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବ?” ରାଜକୁମାର କହିଲେ, “ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଭାବି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଘରେ ରଖ। ମୁଁ ମୋ ରାଜମହଳକୁ ଯିଅଛି।” ଏହିପରି କୁହି, ସେ ପୁନି କହିଲେ, “ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ କାମାସକ୍ତ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଜନାନୀଙ୍କୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି?” ତାପରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାଅ ଓ ସେଉଁଠି ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ଯିଅଛି।” ଘରସ୍ଥ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଧର୍ମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ମୁଁ ଯାହା ଉଚିତ ନୁହେଁ ତାହା କରୁଛି, ଯଦ୍ୟପି ମୋର ସେବା ଉପକାରୀ। ଏପରି ଜନାନୀ ସଦା ମୋ ଘରେ ରହିବେ, ପିତା। ରକ୍ଷା କରିବା କିମ୍ବା ନ କରିବା ବିଷୟରେ, ଯାହା ତୁମେ ଚାହ ତାହା କର। ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ମୋ ସଙ୍ଗେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଛି। ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଦେବୀ ଭାବିବା, ତେବେ ରୁହ; ନହେଲେ ଯାଅ।” କିଛି ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜକୁମାର କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ପିତା; ଯାହା ଚାହ ତାହା କର।” ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ତୁମେ ଦୋଷୀ ନୁହ, ସୁନ୍ଦରୀ, କାରଣ ଏହା ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ।” ଏହିପରି କହି, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚାଲିଗଲେ। ସେଇ ରାତିରେ, ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା, ତାହା ହେଲା। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ସଦା ଦୁଇ ଜନାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଇଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଓ ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମନ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାରୁ ଆତ୍ମସଂଯମ ରହିଲା। ତାଙ୍କ ଛୁଆଁରୁ, ସେ ଜନାନୀ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଝିଅ ପରି ଭାବିଲେ। ତାଙ୍କ ଛାତି ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ଗଲା; ଯେପରି ଶିଶୁ ମାଆର ଛାତିକୁ ଭାବିଥାଏ, ସେପରି ସେ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ପୁନିପୁନି ଛୁଇଁଲା। ଦିନକୁ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କୁ ମାଆ ପରି ଭାବିଲେ। ଏଭଳି, ସେ ଜନାନୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏପରି ଅର୍ଧ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଏବଂ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ଜାଣିଲେ। କିଛି ଲୋକ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଭଲ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯଦ୍ୟପି ଯୁବକ ଥିଲେ, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କିଛି କହିଲେ, “ଯାହାକୁ ତୁମେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଶୁଇଥିଲେ।