ଏହି କଥା ଆମେ ଏକ ପୁରାତନ ଘଟଣା ଭିତରେ ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯେଉଁକି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ସେବା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦିନକୁ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ନାନ ଶୂନ୍ୟରେ ଶୁଖାଉଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ସଫଳତା ଓ ପ୍ରଶଂସା ଦେଖି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମନରେ ଅହଂକାର ଆସିଗଲା। ସେ କହିଲେ, "ମୋ ପରି ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଖ୍ୟାତି ରେ କେହି ନାହିଁ।" ଏପରେ ଏକ କଉଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ କଉଁକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ କଉଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ତାଙ୍କ ଦେହ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟ ଓ ଭ୍ରମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦେହ ଆକାଶକୁ ଉଠିପାରିଲା ନାହିଁ। ସେ ଦୁଃଖ ଭିତରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏପରେ ଆକାଶରୁ ଶବ୍ଦ ହେଲା: "ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକ ମୁକ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ, ସେ ଅଧର୍ମୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ ତାଙ୍କଠାରେ ଧର୍ମ ଶିଖିପାରିବ।" ଏହି ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁକଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ମୁକ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି, ଶୀତ ଋତୁରେ ଉନ୍ମାତ ଜଳ ଦେଉଛନ୍ତି, ତେଲ ମସାଜ, ପାନ, ମୃଦୁ କପଡ଼, ପ୍ରତିଦିନ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ଦୁଧ ଓ ଚିନି ଦେଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଓ ଅନେକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଗରମିରେ ପଖା ଉଡ଼ାନ୍ତି, ସବୁ ସମୟ ସେବା କରନ୍ତି; ପ୍ରଥମେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରି, ପରେ ଖାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିଥିଲେ। ଏହି ଉପକାର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଙ୍କ ଘରରେ ବସିଥିଲେ। ଆକାଶରେ, ଅସ୍ଥିର ସ୍ଥାନରେ ବିଷ୍ଣୁ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଘରରେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ବସିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ବିଷ୍ଣୁ ଚମତ୍କାର ଦେହରେ, ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଦେଖିପାରିନଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ ରୂପରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଇ ମୁକଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋ ପାଖକୁ ଆସ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଶାଶ୍ୱତ ଜ୍ଞାନ ଚାହୁଁଛି।" ମୁକ କହିଲେ: "ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କ ପୂଜା କରୁଛି; ଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କିପରି ତୁମଠାରେ ଆସିପାରିବି?" "ପୂଜା ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବି; ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବି।" ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ: "ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, କଣ ତୁମର ଅଧିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ?" ମୁକ କହିଲେ: "ଅପରିଗ୍ରହ କ୍ରୋଧ କାହିଁକି କରୁଛ? ମୁଁ ଏବେ ତୁମ କଉଁ ନୁହେଁ। ତୁମ କ୍ରୋଧ ଅନ୍ୟ କଉଁ ପରି ଅସଫଳ ହେବ।" "ତୁମ ସ୍ନାନ ବସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ନ ଶୁଖିବ ନ ରହିବ; ଏହି କଥା ଶୁଣି ତୁମେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛ। ରୁହ, ମୁଁ କହିବି; ନହେଲେ, ଚେଷ୍ଟା ନରୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।" ଏହିପରେ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ମୁକଙ୍କ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏବେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଛି।" ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ସହ ଯାଇଥିଲେ, ଯାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ସଦା ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରରେ, ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ କାହିଁକି ରହୁଛ?" ହରି କହିଲେ: "ଏବେ ତୁମ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଚେଷ୍ଟା ନରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିଲେ, ତୁମେ ମୋତେ ଅସଲ ଭାବେ ଜାଣିପାରିବ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏହି ଚେଷ୍ଟା ନରୀ କିଏ, ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କି ମୁଁ ଶୁଣିନଥିଲି? କାହିଁକି ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରେ ଯାଉଛି? କୃପା କରି କହ।" ହରି କହିଲେ: "ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ସର୍ବୋତ୍ତମ; ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚେଷ୍ଟା ନରୀ; ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତି; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନାର୍ଦନ।" "ଚେଷ୍ଟା ନରୀ ସେ ଯିଏ ସଦା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ନିବେଶ ରହିଥାଏ; ସେ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ଶତାଶତ ପୁରୁଷମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ।" "ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଥାଏ, ଯେଉଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱର ବିନାଶ ହେଉନାହିଁ; ଯଦି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ବର୍ଗରୁ ବିନ୍ଦୁ ହେଇପଡ଼ିଥିଲେ, ସେ ପୁନଃ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହେଉଥାଏ।" "ତାଙ୍କ ରାଣୀ ହୋଇ ସେ ଶ୍ରେୟସ୍ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ; ପୁନଃପୁନଃ ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ପାଇଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଏପରି ଏକ ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳିଥାଏ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "କେଉଁ ନାରୀ ଚେଷ୍ଟା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ କଣ?" ହରି କହିଲେ: "ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତି ଏକ ଶତ ଗୁଣା ଅଧିକ ସ୍ନେହ ରଖିଥାଏ, ରାଜାକୁ ଭୟରେ ଦେଖିଥାଏ।" "ସ୍ୱାମୀକୁ ଭଗବାନ୍ ଭାବେ ପୂଜିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ ଦେଖିଥାଏ; କାମରେ ଦାସୀ, ଆନନ୍ଦରେ ବେଶ୍ୟା, ଖାଦ୍ୟ ଦେବାରେ ମାତୃଭାବ।" "ବିପଦରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପଦେଷ୍ଟା ହେଉଥାଏ; ଏପରି ନାରୀ ଚେଷ୍ଟା। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମନ, ବାକ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।" "ସ୍ୱାମୀ ଖାଇଥିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଥାଏ; ଏପରି ନାରୀ ଚେଷ୍ଟା। ସ୍ୱାମୀ ଯେଉଁ ଶୟନରେ ଶୁଇଥିବେ, ସେ ସେଠାରେ ସେବା କରିଥାଏ।" "ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରିଥାଏ। ସେ ଇର୍ଷ୍ୟା, କଞ୍ଚନ, ଅହଂକାର ରହିଥାଏ ନାହିଁ।" "ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିଥାଏ; ଏପରି ନାରୀ ଚେଷ୍ଟା। ଭଲ ଶୂନ୍ୟ ପୁରୁଷ—ଭାଇ, ପିତା, ପୁଅ—ଦେଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖିଥାଏ।" "ଏହି ଭାବରେ ଯିଏ ରହିଥାଏ, ସେ ଚେଷ୍ଟା ନାରୀ। ତାଙ୍କଠାରେ ଯାଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ଯେଉଁ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାର।