ଏକ ପବିତ୍ରତାକୁ ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶରୀରରେ ମାଟି ଲଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ଅଂଶ ଗୁପ୍ତେନ୍ଦ୍ରିୟରେ, ତିନି ଅଂଶ ପିଛଳିରେ, ଦଶ ଅଂଶ ବାମହାତରେ ଏବଂ ସାତ ଅଂଶ ଦୁଇହାତରେ ମାଟି ଲଗାଇବା ଜରୁରୀ। ଏହି ମାଟିକୁ ଲଗାଇବା ସମୟରେ, ମନେମନେ ପୃଥିବୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍—"ହେ ପୃଥିବୀ! ତୁମେ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଯାଇଛ, ହେ ମାଟି! ମୋ ପୂର୍ବ ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ଦୂର କର।" ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଯେଉଁଠି ମାଟି ଲଗାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ମଣିଷ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ତା’ପରେ, ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ନଦୀ, ଝରଣା, କୁଆ, ପୋଖରି କିମ୍ବା ଝିଲିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ନିମ୍ନ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଛଡ଼ା, ଜଳାଶୟ, ତଟ କିମ୍ବା ଘଡ଼ାରୁ ପାଣି ଢାଳି ସ୍ନାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପାପ ନାଶକ ଅଟୁଟ ଉପାୟ। ସକାଳ ସ୍ନାନ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହା ନିୟମିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସକାଳ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ, ଚାରି ଡଣ୍ଡା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାଣି ଅମୃତ ସମାନ ହୁଏ। ତା’ପରେ, ଦୁଇ ଘଟିକା ଯାଏଁ, ଏବଂ ଏକ ଯାମା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପାଣି ମଧୁ ସମାନ ହୁଏ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ତା’ପରେ ଅର୍ଧ ଯାମା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ଦୁଧ ସମାନ ହୁଏ; ଦୁଧ ମିଶିତ ପାଣି ଚାରି ଡଣ୍ଡା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଗୁଣ ଧାରଣ କରେ। ଏହା ପରେ, ତିନି ପ୍ରହର ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ; ଏହା ପରେ ରବି ଅସ୍ତମିତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ରକ୍ତ ସମାନ ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହରରେ, ସ୍ନାନ କାଳରେ କିମ୍ବା ରାତିରେ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଏଭଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣି ନିର୍ମଳ ହୁଏ, ଯଦିଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରୀକରଣ ନିୟମ ନ କରାଯାଏ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପାଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି; ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯକ୍ଷମାନେ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ। ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ପିତୃମାନେ ଏହି ପାଣି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, କେବଳ ପୃଥିବୀରେ ବଞ୍ଚିଥିବା ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ଶିଷ୍ୟ, ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ପ୍ରପୌତ୍ର, ସାପିନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଉଁବେଳେ, ନାରଦ ଛାନ୍ଦିଛନ୍ତି—"ହେ ଦେବତାମନ୍ୟ, ମୋତେ ପାଣିର ଦେବତା ଏବଂ ତର୍ପଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ସତ୍ୟ ଜାଣିପାରିବି।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପାଣିର ଦେବତା ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ; ଏହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ହୁଏ ଏବଂ ଶୁଭ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।" "କେବଳ ଏକ ମୁଠି ପାଣି ପିଇଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ବିଶେଷକରି କୁଶ ଘାସ ସହ ଯେଉଁଠି ପାଣି ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅମୃତ ଠାରୁ। ମୁଁ ଦର୍ଭା ଘାସକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି; କୁଶ ମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମଧ୍ୟଭାଗରେ କେଶବ ଏବଂ ଶିରା ଶିରେ ଶଙ୍କର ବିରାଜିତ। ଏଭଳି ରୂପରେ କୁଶ ବିଦ୍ୟମାନ। ଯେଉଁଠି ମଣିଷ କୁଶ ଧାରଣ କରି ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ସଦା ପବିତ୍ର ରହନ୍ତି।" "ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶତଗୁଣ ଏବଂ ହଜାରଗୁଣ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; କୁଶ, କଶ, ଦୁର୍ବା, ଯବପତ୍ର ଏବଂ ଚାଉଳ ଦାଣା, ବାଲ୍ଭଜ ଓ ପଦ୍ମ ମିଶି ସାତ ପ୍ରକାର କୁଶ ଘାସ ଏହିପରି ପବିତ୍ର ଏବଂ ସଂସାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।" "ମନ୍ତ୍ର ବିନା କୃତ ସ୍ନାନ ଫଳହୀନ; ତିଳ ସହ ପାଣି ଅମୃତଠାରୁ ମଧୁର ହୁଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ପ୍ରାଜ୍ଞ ଲୋକେ ସଦା ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତିଳ ମିଶିତ ପାଣିରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ଦଶ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରସନ୍ନତା ଲାଭ କରନ୍ତି।" "ଅତିରିକ୍ତ ହୋମ ଦେବତାମାନେ ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଅଗ୍ନିସ୍ତମ୍ଭର ଭୟରୁ; ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ପ୍ରତିଦିନ ତିଳ ମିଶିତ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି—" "ନୀଳ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ତିଳ ଛାଡ଼ି ଏବଂ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ତିଳପାଣି ଦେଇ, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଦୀପ ଦେଇ, ପିତୃରୁଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତିଳ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି।" "ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗପ୍ରାରମ୍ଭରେ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତିଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।" "ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ସମାନ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା ଏବଂ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।" "ତଦ୍ବତ୍, ମନ୍ବନ୍ତର, ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଗୟା ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମଧବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଏ। ଏହିକାରଣରୁ, ପୁଣ୍ୟଦିନ ଲାଭ କରି ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍।" "ପ୍ରଥମେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ତା’ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ସମୟରେ ଏକ ହାତରେ ଦେଇବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ତର୍ପଣ ସମୟରେ ଦୁଇ ହାତରେ ଦେବା ଏହି ନିତ୍ୟ ନିୟମ।" "ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ, 'ତେଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅଖଣ୍ଡ ଧଳା ତିଳ ସହିତ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍, କଳା ତିଳ ଭ୍ରମରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଭୂମିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣି ଏବଂ ଦାତା ପାଣିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳହୀନ।" "ଏଭଳି ଅନାବଶ୍ୟକ ଦାନ କେହି ପ୍ରାପ୍ତ କରେନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏକ ମଣିଷ ଜମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ପାଣିରେ ପାଣି ଦେଲେ—ଏହା ପିତୃମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ଫଳହୀନ।