ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାପୁରୁଷ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗଭୀର ସଂବାଦ ହେଉଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବିଧିବତ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗୋମାତା ଦାନ କରେ, ସେ ଏ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିବାର ସମାନ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଏକ ମାନବ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ମହିମା ପାଇଥାଏ ଓ ତାଙ୍କର ଶତ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିଥାଏ। ତଥାପି, ଯିଏ ଗୋ ଚୋରି କରେ, କିମ୍ବା ଗୋମାତା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଛାଣାକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ କୀଟ-ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଆଁରେ ଅନ୍ତିମ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଏବଂ ଗୋ ହତ୍ୟାକାରୀ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମୀ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ତାଙ୍କ କର୍ମ ଫଳ ଶେଷ ହେଉଅବଧି ପକାଯାଇଥାଏ। ଯିଏ ଗୋମାତାଙ୍କ ଚରାଗାହ ନଷ୍ଟ କରେ କିମ୍ବା ଗୋ-ପାଳ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଶିଂହ ଛେଡ଼ି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ଅବିରତ ନରକ ଭୋଗ କରିଥାଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନ କିଏ ଏକଥା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଏ, ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ କରିଥାଏ ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଥାଏ। ଏହି ମହାପବିତ୍ର କଥା ଯିଏ ଶୁଣେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଏହି ସଂବାଦରେ, ନାରଦ ନିଜ curiosity ଦେଖାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—କେଉଁ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ତପୋବଳ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଓ କେଉଁ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ତାହା କମିଯାଏ? ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦିନର ଶେଷ ରାତିରେ ଉଠିବା ସମୟରେ, ସଦା ଦେବମାନେ ଓ ଶୁଭ ଚରିତ୍ରବନ୍ତ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋବିନ୍ଦ, ମାଧବ, କୃଷ୍ଣ, ହରି, ଦାମୋଦର, ନାରାୟଣ, ଜଗତ୍ର ନାଥ, ବସୁଦେବ, ଅଜନ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ସରସ୍ୱତୀ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ବେଦମାତା, ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ; ଶଙ୍କର, ଶିବ, ଶମ୍ଭୁ, ଈଶ୍ୱର, ମହେଶ୍ୱର, ଗଣେଶ, ତଥା ଶ୍କନ୍ଦ, ଗୌରୀ, ଭାଗୀରଥୀ, ଓ ଶିବ; ଶ୍ରୀନାଳ, ଜନାର୍ଦନ, ବୈଦେହୀ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର—ଏମିତି ପବିତ୍ର କୀର୍ତିବନ୍ତ ମହାପୁରୁଷମାନେ; ଅଶ୍ଵଥ୍ଥାମାନ, ବଲି, ବ୍ୟାସ, ହନୁମାନ, ବିଭୀଷଣ, କୃପ, ପରଶୁରାମ—ଏହି ସାତ ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ଅମରମାନେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିନେ ପ୍ରତି ଉଠିବା ବେଳେ ସ୍ମରଣ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ସ୍ମରଣ ଏକଥା କଲେ ବି, ଏକ ଲକ୍ଷ ଗୋଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ତାପରେ, ଏକ ପରିଷ୍କୃତ ସ୍ଥାନରେ, ପ୍ରାକୃତିକ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦିନେ ଉତ୍ତର ଦିଶା, ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଶା ଦେଖି ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଦନ୍ତଧୂନା ପାଇଁ କୁଶ, ଉଦୁମ୍ବରା କିମ୍ବା ଏହି ପ୍ରକାର ଲକଡ଼ି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଉଷାବେଳେ ଏକ ଦ୍ୱିଜ ନିଜେ ନିଜେ ସଂଯମ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ, ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଧଳା ରଙ୍ଗରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କଳା ରଙ୍ଗରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଅଙ୍ଗ ପରିଶୁଧ କରିବା, ତାପରେ ଦେହରେ ମାଟି ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ମାଟି ଲଗାଇବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକ—ମୁଣ୍ଡ, କପାଳ, ନାକ, ହୃଦୟ, ଭୃକୁଟି, ଦୁଇ ହାତ, ଦୁଇ ପାଶ, ନାବି, ଦୁଇ ଘୁଁଡି, ଦୁଇ ଚରଣ; ଏକ ଅଂଗ, ତିନି ଅନୁସ୍ଥାନ, ଦଶ ବାମ ହାତ, ସାତ ଦୁଇ ହାତରେ ମାଟି ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଏହି ମାଟି ଲଗାଇବା ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ—“ଓ ପୃଥିବୀ, ଘୋଡା, ରଥ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚରିତ; ଓ ମାଟି, ମୋର ପୂର୍ବ କର୍ମର ପାପ ନିକାଟ କର।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମାଟି ଲଗାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ହୁଏ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ତାପରେ, ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ନଦୀ, ଝିଅ, ଆଉ ଯେକୌଣସି ଜଳାଶୟରେ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଜଳାଶୟ, ପୋକରୀ, ଆଉ ପାଣି ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଓ ପାପ ନାଶକ; ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଚାରି ଦଣ୍ଡ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ନେକ୍ତର ସମାନ ଲାଗେ। ତାପରେ, ଦୁଇ ଘଟିକା ଓ ଏକ ଯାମା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ମଧୁ ସମାନ ହୁଏ ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ବୃଦ୍ଧି କରେ। ତାପରେ ଅର୍ଧ ଯାମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ଦୁଧ ସମାନ ହୁଏ; ଦୁଧ ମିଶ୍ରିତ ପାଣି ଚାରି ଦଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ତାପରେ ତିନି ପ୍ରହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ଏହି ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ରକ୍ତ ସମାନ ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହର, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ରାତିରେ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ପାଣି ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟୀ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପାଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି; ଏହାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯକ୍ଷମାନେ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ପିତୃଦେବତା ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ଏହି ପାଣି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିନାହାନ୍ତି; କେବଳ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରପୁରୁଷମାନେ ଏ ଭୂମିରେ ଥିବା ସମୟରେ ଏହି ପାଣି ଦେଇପାରିଥାଏ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟ, ପୁତ୍ର, ପଉତ୍ର, ପ୍ରପଉତ୍ର, ଆତ୍ମୀୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ। ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଓ ଦେବମାନେ ନାଥ, ପାଣିର ଦେବତା କିଏ ଓ ତର୍ପଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ? ମୋତେ ଏହା ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପାଣିର ଦେବତା ଭାବରେ ପୂଜିତ; ଯିଏ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ହୁଏ ଓ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ। କୁଶ ଘାସ ସହିତ ପାଣି ପିଲେ, ସେ ପାଣି ଅମୃତକୁ ଉପରି ଯାଏ; ମୁଁ କୁଶ ଘାସକୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେର ନିବାସ ଭାବରେ ନିର୍ମାଣ କରିଛି। କୁଶର ମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମଧ୍ୟରେ କେଶବ, ଟିପରେ ଶଙ୍କର ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ଭାବେ କୁଶ ଘାସ ନିର୍ମିତ; କୁଶ ଧାରଣ କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସେ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ରହେ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଫଳ ଏକ ଶତ ଗୁଣା ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ। କୁଶ, କାଶ, ଦୁର୍ବା, ଯବ ପତ୍ର, ଚାଉଳ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।