ଏକ ସମୟରେ, ମହାର୍ଷି ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପାପହୀନ, ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଁହୁଁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ତେବେ ଗୋମାତା କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମାନ ହେବେ?” ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ନାରଦ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଁହୁଁରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ଚାରି ଭାଗରୁ ଚାରିଟି ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟ—ବେଦ, ଅଗ୍ନି, ଗୋ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରଥମେ ବେଦ ଓ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ପରେ ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଲଗା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଚାରିଟି ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲି। ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ ଦେଇଥିବା ପଦାର୍ଥ ଭୋଗ କରେ, ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ। ଗୋମାତାରୁ ଗୃତ ମିଳେ, ଏହି ଚାରିଟି ଦ୍ରବ୍ୟ ଗୋମାତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଚାରି ଦ୍ରବ୍ୟ ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ନଶ୍ଟ ହେବ। ଏମିତି ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସ୍ଥିତି ରହେ; ଏହି ସ୍ବଭାବ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ଅଟୁଟ ରହେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଗୋମାତାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଗୋମାତା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଗଠିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ଓ ନିର୍ମଳ। ଗୋମାତା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଵର୍ ଦେଇଛି—ତୁମେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ନିଶ୍ଚିତ। ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିବା ଗୋମାତା ମୋ ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ କେବଳ ଏକ କଣ୍ଡ ପାପ ରହିଯାଏ। ଦେବୀ ଗୌରୀ, ଗୋମାତା ଧେନୁକା, ଦେବତାମାନେ ତ୍ରିଶକ୍ତି ଦେବୀ; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଯଜ୍ଞର ମୂଳ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି। ଗୋମାତାର ପଞ୍ଚ ଶୁଧ୍ଧି—ମୁତ୍ର, ଗୋବର, ଦୁଧ, ଦହି, ଓ ଗୃତ—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏହି ବସ୍ତୁ ଭୋଗ କରିଲେ ଶରୀରରେ ପାପ ରହିନଥାଏ; ଏହି କାରଣରୁ ଧର୍ମଜନ ଦୁଧ, ଦହି, ଓ ଗୃତ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଗୋମାତାରୁ ମିଳିଥିବା ବସ୍ତୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶୁଧ୍ଧ; ଯେଉଁଠି ଗୋମାତାର ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ଶରୀର ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପାଞ୍ଚ ରାତିରେ ପାଚିତି, ଦୁଧ ସାତ ଦିନରେ, ଦହି କୁ ଶୁଣିଶ ଦିନରେ, ଗୃତ ଏକ ମାସରେ ପାଚିତି। ଏହି ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଗୋମାତା ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ଏକ ମାସ ଯାଏ ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଭୋଗ କଲେ, ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଶୁଧ୍ଧ ଚାଉଳରେ ରନ୍ଧା ଗୋମାତା ଖାଦ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିଲେ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ। ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଗୋମାତା ଦ୍ୱାରା ତାହା ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିନ ମିଳେ; ଏହିପରି ଗୋମାତା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଯୁଗରେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ସବୁବେଳେ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ, ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ, କିପରି ମିଳେ?” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଗୋମାତା ଝୁଡକୁ ଏକ ପରିକ୍ରମା କରି, ନମସ୍କାର କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ; ଦେବତା ଶିକ୍ଷକ ଓ ମାଧବଙ୍କ ପରି ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ସାତ ପରିକ୍ରମା କଲେ ଧନର ଅଧିପତ୍ୟ ମିଳେ। ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଜଳପାତ୍ର ନେଇ ଗୋମାତା ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ତାଙ୍କ ଶିଂ ଥିରୁ ଝରିଥିବା ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଉପବାସରେ ରହିଲେ, ଅତି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କଲେ, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳର ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଗୋମାତା, ଗୃତ, ମଧୁ, ସୋରିଷ ଓ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଚୁଆଁ ଛୁଇଲେ, ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଗୋମାତା ଗୃତ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଗୃତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଗୃତରୁ ଉଦ୍ଭବ। ମୋ ଘରେ ସଦା ଗୃତର ନଦୀ ଓ ବାବୁଳି ରହୁ, ମୋ ଶରୀରରେ ଗୃତ ରହୁ, ମୋ ମନରେ ଗୃତ ଥାଉ। ମୋ ପୂର୍ବ ଓ ପଛରେ ସଦା ଗୋମାତା ରହୁ, ମୋ ଶରୀରରେ ଗୋମାତା ଅଂଶ ରହୁ, ମୁଁ ଗୋମାତା ମଧ୍ୟରେ ବସିଯାଉ। ଏପରି ଶୁଧ୍ଧି କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ଗୋମାତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରି, ଗଙ୍ଗା—ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର। ଗୋମାତା ମାନବର ଆତ୍ମୀୟ, ମାନବ ଗୋମାତାର ଆତ୍ମୀୟ; ଯେଉଁ ଘରେ ଗୋମାତା ନାହିଁ, ସେଉଁ ଘର ଆତ୍ମୀୟହୀନ। ଗୋମାତାର ମୁଁହୁଁରେ ବେଦ ଏବଂ ତାହାର ଷଡଂଗ ଏବଂ କ୍ରମ ରହିଛି; ଦୁଇ ଶିଂରେ ହରି ଓ କେଶବ ସହିତ ରହନ୍ତି। ଗୋମାତାର ପେଟରେ ସ୍କନ୍ଦ, ମୁଣ୍ଡରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଫୋରହେଡରେ ଶିବ, ଶିଂ ଟିପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରହନ୍ତି। କାନରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା, ଚକ୍ଷୁରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦାନ୍ତରେ ଗରୁଡ, ଜିହ୍ବାରେ ସରସ୍ବତୀ ବସିଛନ୍ତି। ଏପରି ଗୋମାତାର ମହିମା ଅପାର। ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିବା, ତାଙ୍କ ଚୁଆଁ ଛୁଇବା—ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।