ପ୍ରିୟା, ମୋର ମୁଣ୍ଡ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ଆମ ଆତ୍ମାର ଏକତାରେ, ସେଇ ବିଛିନ୍ନ ମୁଣ୍ଡ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ମୋ ଜୀବନ ତାହା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତୁମେ ମୋରୁ ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲା। ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବାର ପାପକୁ କ୍ଷମା କର, ଏଭଳି କଥା କହି ତା ସମୟରେ ସେ ଭୃନ୍ଦାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ। ତାପରେ, ତାମ୍ବୁଳ, ବିନୋଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ବୃନ୍ଦାରିକା ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ। ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭଳି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ବୃନ୍ଦା ମୁକ୍ତିଠାରୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେଉଁଟି ମୋହ ଜନିତ। ଦେବତା ନାରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରେମର ଅମୃତକୁ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅତିକ୍ରମିତ ବୋଧ କଲେ; ମାଧବ ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କଲେ। ସେଇ ମନୋହର ଲୀଳାରେ, ରାଜହଂସ ଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀ ପାଖରେ, କୃଷ୍ଣ, ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ରୂପ ଓ ଭାବରେ, ପଦ୍ମାପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ହରାଇଦେଲେ। ସେଇ ବୃନ୍ଦାବନରେ, ବୃନ୍ଦା ତୁଳସୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହର ଘମରୁ ସେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଭାବେ। ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହ ସହିତ ଏକତାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ଜଗତ୍ନାଥ ହରି କିଛି ଦିନ ଶିବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏକଦିନ, ମିଳନ ଶେଷରେ, ବୃନ୍ଦା ନିଜ ଗଳାରେ ଏକ ତପସ୍ବୀ, ଦୁଇଟି ବାହୁ ଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଗଳା ଓ ବାହୁ ଠାରୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ତୁମେ କିପରି ଏହି ତପସ୍ବୀ ରୂପେ ମୋତେ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଆସିଛ?'। ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହରି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି କହିଲେ—'ବୃନ୍ଦାରିକା, ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରେମର ମାୟାଧିପତି ବୋଲି ଜାଣ।' ତୁମ ପତି ହରାକୁ ଜିତି ଗୌରୀକୁ ଆଣିବାକୁ ଗଲେ; ମୁଁ ଶିବ ଓ ଶିବ ମୁଁ—ଆମେ ଦୁହେଁ ଅଭିନ୍ନ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଲନ୍ଧର ବଧ ହେଲେ; ଏବେ, ନିର୍ମଳେ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।' ନାରଦ କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବୃନ୍ଦାରିକାଙ୍କ ମୁହଁ ଅବନମ୍ର ହେଲା; ତାପରେ ବୃନ୍ଦା, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ବନ୍ଧି ହେଇଥିଲେ, ବାପାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବଞ୍ଚିଲେ; ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଛିନି ନିଆଯିଲା। ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟାରେ ସଦା ଆସକ୍ତ ଥିବାକୁ କିପରି ଧର୍ମର ନାଥ କୁହାଯିବ? ଦେବତା ମଧ୍ୟ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିବେ—ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି। ଯେପରି ତୁମେ ମୋତେ ମାୟାରେ ପକାଇଲ, ସେପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ତପସ୍ବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମାୟାରେ ପକାଇବ।' ଏଭଳି ଶାପ ଦେବା ସହିତ, ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ମହାଲୟ ଓ ଶୟନ ଦୂର ହେଲା, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସହ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ହରି ଯିବା ସହିତ, ସବୁ କିଛି ହରାଇଗଲା; ବନଟି ଖାଲି ଦେଖି, ବୃନ୍ଦା ନିଜ ସଖୀକୁ ଦେଖି କହିଲେ—'ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଠକେଇ ଥିଲା।' ସହର ଛାଡ଼ା, ରାଜ୍ୟ ହାରାଇଗଲା, ପ୍ରିୟ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ; ଏହି ବନରେ ଭାଗ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବଳ ମୋର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହେବା ପାଇଁ ହେଲା; ଗରମ ଆହୁରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ରାଣୀ ବୃନ୍ଦା ଦୁଃଖରେ ଭାସି କହିଲେ—'ମୋ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ଏସିଛି, ପ୍ରେମର ଦୂତ ହୋଇ।' ଏଭଳି କଥା କୁହିବା ପରେ, ସଖୀ କହିଲେ—'ତୁମେ ମୋର ପ୍ରାଣ।' ଏପରି ଶୁଣି, ବୃନ୍ଦା, କଣ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ନ ହୋଇ, ଏକ ମହା ପୋଖରୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି, ଜଳରେ ଦେହ ଧୋଇ, ତାଳପଦ୍ମାସନରେ ବସି, ମନକୁ ସମସ୍ତ ବିଷୟରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ମିଳନରେ ଦୂଷିତ ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ଓ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସଖୀ ସହିତ। ତେବେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରୁ ଏକ ଦଳ ଅପ୍ସରା ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲେ—'ଧନ୍ୟେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ—ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରନି। ଏଠି ଗାନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହା ତିନି ଲୋକ ଉପରେ ବିଜୟ ଦିଏ ଓ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପା ମିଳେ, ଏଠି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ବୃନ୍ଦା। ଦେହ ଯେଉଁଟି ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରିଛି, ତାହା କିପରି ତ୍ୟାଗିବ? ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇଛି; ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ସ୍ୱର୍ଗର ଭୂଷଣ। ଏବେ, ସାହସିନୀ ଓ ଧନ୍ୟେ, ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଅ।' ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସାଗରଜନ୍ମା ପ୍ରିୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବୃନ୍ଦା ହସି କହିଲେ—'ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣାଯାଇଥିବା, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁକୁତା, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ମୋ ଅଜେୟ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ସୁଖର ଭାଣ୍ଡାର ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏବେ, ସେଠାରୁ ବିୟୋଗିତ, ମୁଁ ନିର୍ମଳ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ମୋ ପ୍ରିୟ, ଯିଏ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ପାଇଁ ଚାହେଁ।' ଏପରି କହି, ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କ ସଖୀ ସହିତ ଅପ୍ସରାମାନେକୁ ବିଦାୟ କଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧି, ସେମାନେ ଚିରକାଳ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି। ତାପରେ ବୃନ୍ଦା, ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିରେ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟରୁ ମନକୁ ନିକାଳି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଆକାଶରୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେଠାରେ ଶୁଖିଲା କାଠ କଢ଼ି, ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହକୁ ତାହା ଉପରେ ରଖି, ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳାଇଲେ; ପ୍ରେମର ଦୂତ ତାହିଁକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହର ଧୂଳିରେ ତିଆରି ଗୋଲକକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ତାହାକୁ ଖାକରେ ପରିଣତ କରି, ମଣ୍ଡାକିନୀ ନଦୀରେ ଭସାଇଦେଲେ। ଯେଠାରେ ବୃନ୍ଦା ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ବ୍ରହ୍ମପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେଠି ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପାଖରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।