ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଏବଂ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ, ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଭଳି ପବିତ୍ର ଅଟୁଟ ଚିତ୍ତ ଅଟୁଟ ଶୁଦ୍ଧତା ରଖିଥାନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ବିଷୟରେ, ଏକ ଦିନ ନାରଦ ମହାର୍ଷି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମାଧବ କିଏଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି?" ତାହା ସୁନି ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସେବା କରିଲେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।" ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା କେହିଁଠି ନୁହେଁ। ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜା କରିଲେ ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ଏକଶ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁହଁ ଏକ ଫଳଦାୟୀ କ୍ଷେତ୍ର, ଯେଉଁଠି କୌଣସି କଂଡି କିମ୍ବା କଂଟା ନାହିଁ; ଏଠାରେ ମାଟି ଚିରକାଳ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧୁର ହୁଏ, ସମୁଦ୍ରର ଶେଷ ଥିବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ଦାନର ପୁଣ୍ୟର ଶେଷ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅପରାଧୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ମନରେ କିଛି କ୍ଷତି କରିବା ଚିନ୍ତା ନ କରିବା ଲୋକ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ମନସ୍ତିତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଘରକୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେଉଁଠି କେବେ ନିରାଶା ଆସେନି; ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମ ଅଖଣ୍ଡ ରହିଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଦୁଃଖୀ, ରୋଗୀ, ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିପରି ଏକ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ଲାଭ କରନ୍ତି। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିନରେ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ ଏବଂ ଭୟ ଓ ଲାଭ ମିଳିଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦର ଘସାଯାଇଥିବା ହାତ ହୁଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀଦାୟୀ ହାତ, ଅନ୍ୟ ହାତ କେବଳ କାମ କରିବା ପାଇଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଲୋକ ସଦା ପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଘରର ଦରି ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ସମାନ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ; ସେଉଁଠି ଭାଗରେ ବେଦ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହା ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନର କାରଣ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂଜା ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବେଦ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି। ପିତୃକର୍ମ, ବିବାହ, ଅଗ୍ନିକର୍ମ ଓ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଘରର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ। ଦେବତାମାନେ ହବିର ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ପିତୃ, ଭୂତ, ଦାନବମାନେ ଦାନ ଲାଭ କରନ୍ତି—ଏସବୁ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା। ଯଦି କୌଣସି ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିନା ତାହା ଫଳଦାୟୀ ହୁଏନି। ଏଠି ଦାନବ, ଭୂତ, ଦୈତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି ବନ୍ଦନା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି; ଯଦି ବନ୍ଦନା ନ କରିବା, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେନି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ହ୍ରାସ, ସମୃଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ଏବଂ ଅପଶ୍ରୟ ଆସେ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ଆୟୁ, କୀର୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଧନ ଦୃଢ଼ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ଉତ୍ତମ ହୁଅନ୍ତି—ଏହାର ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଘରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦର ଜଳ କିମ୍ବା ମାଟି, ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ ନାହିଁ, ଏହି ଘର ଶ୍ମଶାନ ସମାନ। ଏହି ଘରରେ "ସ୍ୱାହା", "ସ୍ୱଧା", "ସ୍ୱସ୍ତି" ଧ୍ୱନି ନାହିଁ ହେଲେ ତାହା ଶ୍ମଶାନ ସମାନ। ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"କିଏ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଏ ଅସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ?" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସଦା ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ରଖିଥାନ୍ତି, ସେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ଅପବିତ୍ରତା ନାହିଁ, ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଭଳି ପବିତ୍ର, ନିର୍ବିକଳଙ୍ଗ।" ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"କିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମରୁ, ଭଲ କୁଳ କିମ୍ବା ନୁହଁ?" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି କିନ୍ତୁ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ଯିଏ ଅବେଦୀୟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି ତାଲେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଯଥା ବ୍ୟାସ ଓ ବୈଭଣ୍ଡକ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା ସମ। ବସିଷ୍ଠ କୁଳଟି ମହିଳା ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ।" "ପୃଥିବୀରେ ଯିଏ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ସମାନ ଏବଂ ପାପ ନାଶକ, ଜନ୍ମରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଂସ୍କାରରୁ ଦ୍ୱିଜ, ଜ୍ଞାନରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଦ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏହି ତିନି ଲକ୍ଷଣ—ଜ୍ଞାନ, ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ।" ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ; ଯିଏ ସଦା ନାରାୟଣରେ ଭକ୍ତ, ମନ ଶୁଦ୍ଧ ରଖିଥାନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ। ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖନ୍ତି, ଶିକ୍ଷକ, ଦେବତା, ଅତିଥି ଏବଂ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥାନ୍ତି। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀରେ ମନ ଲାଗେନି, ସଦା ପୁରାଣ କଥା କହିଥାନ୍ତି, ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାର କରିଥାନ୍ତି। ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦେଖିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; କଥା ହେଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ, ଦିନସ୍ନାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଥାନ୍ତି, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ଦୟା ରଖନ୍ତି।