ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ନୌକାର ନାୟକ ଭଳି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭବସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରାନ୍ତି। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ପୂର୍ବ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଫୁଲର ଗଛି ସାଜିଥିବା କୁମୁଦ ରେଖା ଭଳି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକମୟ କରିଥିବା ସେଇ ସବିତା ଜଗତର ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ଅଭିଭାସ୍ବର୍ତ୍ତି ହେଉନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ମାରୁତଗଣ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଏବଂ ବିଧିବିଧାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମଣିଗଣ ସହିତ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ ତୁମକୁ ଦିନର ରଙ୍ଗରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ବେଦମାନେ ଯେଉଁଠି ଶବ୍ଦର ଅଳଙ୍କୃତ ଛନ୍ଦରେ ତୁମ ରୂପକୁ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତୁମକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ହସ୍ତଜୋଡା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ମାନବମାନେ କୁଷ୍ଠ, ଗଠି, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ଶୁଷ୍କ, ନଖ ବିକୃତ, କେଶ ଝଡିଯାଇଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରିଲେ ତୁରନ୍ତ ଶୋଳ ରୁ ପ୍ରବଳ ଯୁବକର ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସାମବେଦୀୟ, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ବହ୍ୱୃଚ ଆଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଆର୍ୟମା, ନାଗ, ପିତୃ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଦେବତା, ମାନବ, ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଉପନିଷଦ୍ ଓ ଷଡ୍ରଶିମାନଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ତୁମକୁ ମାୟା ଭାବେ ପୂଜା କରିଥାଉ; ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ତୁମର କିରଣରେ ତାପିତ, ଧନ, ବସ୍ତ୍ର ହୀନ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଓ ପେଟ ତାପରେ ପିଡିତ, ମାଟିର ଭାଣ୍ଡ ନେଇ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସ୍ମରଣରେ ଅବିଚଳ ରହନ୍ତି। ଫୁଲିଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ଭଳି ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି, ହସୁଥିବା ଧୂସର ଭୃକୁଟି, ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ହାରରେ ଶୋଭିତ, ଉଚ୍ଚ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶୁ ଦ୍ୱାରା ଭାରିତ ଅନ୍ତ:ସ୍ଥଳ ଯୁକ୍ତ ମହିଳାମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। କଦଳୀ ଗଛର ଭଳି ଉରୁ, ଚଉଡ଼ା ଓ ଗୋଳ ନିତମ୍ଭ, ମଣିର ଅଳଂକାର ଜଙ୍କାର, ସୁନା ପର୍ବତ ଭଳି ମୁହଁ, ଶୀର୍ଷ ଚିରୁନା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଓ ଶୋଭାମାନିତ। ଘରେ ମଧୁର ଓ ଅଲ୍ପ କଥାରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଚଳିଥିବା ଅଳଙ୍କାର ଧ୍ୱନିରେ ମନୋହର, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଶିଥିଳ ଶରୀର ଯୁକ୍ତ ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ହେ ବନ୍ଧନ ମୋଚକ ପ୍ରଭୁ। ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ହରି, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି; ତୁମେ ରୁଦ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ, ବରୁଣ ଓ ଦେବମାନ୍ୟ ପ୍ରଭୁ; ତୁମେ ସୋମ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱର; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ଧନର ଦେବତା ଓ ଅଜୟ। ଯେଉଁମାନେ ସପ୍ତ ଦେବ-ଦାନବ ଦଳକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି; ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଦେଇ ଚଳିଥିବା ସେମାନେ ଶିଥିଳ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ତୁମ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅନନ୍ତ, ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ଭାବନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହୀ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଭୟ ଶୂନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଇ ପରମ ପୁରାତନ ପ୍ରଭୁ, ଜନ୍ମ, ରୋଗ, ବୟସ୍, ମୃତ୍ୟୁ, ଶୋକ, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ ରୂପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତୁମକୁ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ହେ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭୁ, ତପସ୍ୟାର ନିବାସ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅରୋହଣ କରନ୍ତି; ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତୁମର ନିର୍ମଳ ଚରଣକୁ ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ମସାଇଥାନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥ, ଦାତା, ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମା, ତୁମର ହସରେ ଆକାଶ ଗଞ୍ଜିଉଥାଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଆଲୋକ, ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁର୍ବେଦର ଗୀତିରେ ବିରାଜିତ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ଲୟର କାରଣ, ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ମୋର ମନ ଦୁଃଖ ଓ ମୋହରେ ଡୁବିଥାଏ, ଅସଂଖ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ତାପିତ। ହେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ଶୋକ ଓ ରୋଗର ଭୟଙ୍କର କ୍ଷତିକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅନ୍ଧକାର କୁ ଦୂର କରିଯିବାପରି ଦୂର କର। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଯେଉଁ କେହି ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ପଢ଼ିଥାଏ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଲାଭ କରିଥାଏ। ତେଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଯାହା କୁହାଯାଏ, ତାହା ସବୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ହେ ଦେବେଶ, ଭକ୍ତମାନେ ଭୟ ହୀନ କରନ୍ତା। ନମସ୍କାର ହେ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ; ହେ ତେଜସ୍ୱୀ, ନମସ୍କାର, ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଆଲୋକର ଉତ୍ସ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଜୟ ହେଉ, ଜଗତନାଥ! ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ଦାନବ ପ୍ରଧାନ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ। ମୁଁ କଣ କରିବି? କିପରି ଏହାକୁ ମାରିବି, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ? ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: "ତୁମର ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶତ ମାୟାବୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀକୁ ଜୟ କର।" ଏପରି ହେଲେ, ଦେବେଶ, ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାକୁ ଘାତ କରି ବିଜୟ ଲାଭ କର; ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠା, ଦୂରକୁ ନিক্ষେପ କର, ହେ ହର, ତୁମ ତେଜରେ। ତା'ପରେ ଅନ୍ଧକ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଲା; ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଦ୍ର ଅନ୍ଧକ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଚାପ ପଡିଲେ। ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପାଶୁପତା ଶର ମୋକାଇଲେ; ଦୁଇ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଧନୁକୁ ନମସ୍କାର କରି, ପିନାକୀ ଶଙ୍କର ନିଜେ। ଅନ୍ଧକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେଇ ରକ୍ତରୁ ଶତ-ଶତ, ଶହ-ଶହ ଅନ୍ଧକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତରୁ ଅନ୍ୟ ଭୟାନକ ଅନ୍ଧକାର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆବୃତ ହେଲା।