ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଲେ—ବିପରୀତ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର, ଭ୍ରମ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଷ୍କ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ବିଲାପ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର। ସେ ଆଉ ଉପଯୋଗ କଲେ—କମ୍ପନ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ବଧ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ମହାନିରୋଧ ଅସ୍ତ୍ର, ଅପରାଜିତ କାଳମୁଦ୍ଗର ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ତାପ ଅସ୍ତ୍ର। ତାପରେ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଭ୍ରମ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମାୟା ଅସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର, ପ୍ରିୟ ଅସିରତ୍ନ ଓ ନନ୍ଦକ ଅସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କଲେ। ଶୟନ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ମଦ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନରସିଂହଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ହୋମାଜ୍ୱଳା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲା। ଅଗ୍ନିମୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ, ଏହି ଆସୁର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହିମାଳୟକୁ ତା’ର କିରଣ ଦେଇ ଘେରି ନେଇଥିବା ପରି। ଦେତ୍ୟ ସେନାର ସମୁଦ୍ର, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧର ପବନରେ ବିକ୍ଷୁଭ୍ତ ହୋଇ, ମୂହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବନ୍ୟା ପରି ବାହି ଦେଲା। ତାଙ୍କର ହାତରେ ଥିଲା ଆଣି, ପାଶ, କଟାର, ଗଦା, ମୁସଳ, ବଜ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଅନେକ ଶାଖା ଥିବା ମହାବୃକ୍ଷ। ମୁଠ, ଲୋହା ଗଦା, ପଥର ହାଣ୍ଡି, ପାହାଡ଼, ଏକ ଶତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବା ଯନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଦାନବମାନେ ତା’ରେ ହାତ ଉଠାଇ, ଶରୀର ଉଠାଇ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବଜ୍ର ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଯୁବ ହାତୀ ପରି ଉଠା ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଉଭୟ ଦିଗରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ସୁନା ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମୁଁହ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶରୀର ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସିଂହ ଦ୍ୱିପରେ ଚୀନା ବସ୍ତ୍ର ଝୋଲାଇ ଶ୍ୱେତ କୁହୁଡ଼ି ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଦାନବ ମାୟା ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଲେ, ତାହା ପବନରେ ଉତ୍ତେଜିତ; ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ବର୍ଷାଦେବମାନେ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କଲେ। ବଡ଼ ବର୍ଷାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଶମ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ମାୟା ନିବୃତ ହେଲାପରେ, ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଛାଡ଼ିଲେ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘନ ଓ ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରି ଦେଲା। ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢ଼କି ହେଲା; ଦେତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ନରସିଂହଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଘେରି ରହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରି, ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ତ୍ରିଗୁଣା ଭୃକୁତି ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଫୋରହେଡ୍ ଉପରେ, ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ପରି, ତ୍ରିଧା ଧାରା ଗଙ୍ଗା ଭାଗି ଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ, ଦିତିପୁତ୍ର ଦେତ୍ୟମାନେ ନିରାଶ ହୋଇ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେଖାଗଲେ। ଦେତ୍ୟମାନେ ରାଗରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢ଼କି ହେଲା; ଆବହ, ପ୍ରଭହ, ବିଭହ, ସମୀରଣ, ପରାଭହ, ସଂଭହ, ଉଦ୍ଭହ ଏବଂ ପରିଭହ—ଏହି ସପ୍ତ ପବନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଆକାଶରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ। ଏହି ସପ୍ତ ମାରୁତ ଆକାଶରେ ଚଳିତ, ଏହି ଗ୍ରହମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ନଶ୍ଟ ହେବା ସମୟରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଆକାଶରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚଳିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ଯୋଗ ହେଲେ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହେଲା। ତାପରେ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଅନ୍ଧକାର ମୁଣ୍ଡହୀନ ଧଡ଼ ଦେଖାଗଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ କଳା ଧୂଆଁର ଦୀପ୍ତି ଦେଲା। ଭଗବାନ୍ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଭୟଙ୍କର ସପ୍ତ ଧୂଆଁର ଦଳ ଦେଖାଗଲା। ଗ୍ରହମାନେ ସିଂହର ଶଙ୍କୁରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ଅଛନ୍ତି; ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି। ଶନି, ମଙ୍ଗଳ ପରି ଲାଲ୍ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ସମାନ ଭାବେ ଉପରେ ଉଠିଲେ। ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶଙ୍କୁଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଯୁଗାନ୍ତର ଗ୍ରହମାନେ; ଚନ୍ଦ୍ର ତା’ର ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ, ଗ୍ରହମାନେ ଏକସାଥି ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଲେ। ଚଳିତ ଓ ଅଚଳିତ ଜୀବମାନେ ନିଃଶେଷ କରିବା ପାଇଁ, ରୋହିଣୀ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ରାହୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହେଲା, ତା’ରେ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା। ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଉଲ୍କା ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଚଳିଲା; ଦେବତାମାନେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ। ଏକ ଉଲ୍କା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଗର୍ଜନ୍ତି, ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା; ଦଳୀ ଗଛମାନେ ଅସମୟରେ ଫୁଲିଲେ ଓ ଫଳିଲେ। ସମସ୍ତ ଲତା, ଯେଉଁମାନେ ଦାନବ ନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଫଳ ଦେଲେ; ଫଳ ଭିତରେ ଫଳ, ଫୁଲ ଭିତରେ ଫୁଲ ଦେଖାଗଲା। ସେମାନେ ଖୋଲି ଓ ବନ୍ଦ କରନ୍ତି, ହସନ୍ତି ଓ କାନ୍ଦନ୍ତି; ଗଭୀର ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ଧୂଆଁ ଓ ଜ୍ୱାଳା ଦେଖାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି, ଭୟଙ୍କର କଥା କହି, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଘରେ ରହୁଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀ ମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ ମିଶିଗଲା। ଯୁଦ୍ଧ ଆସିବା ସମୟରେ, ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ; ନଦୀମାନେ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ବହିଲେ। ଦିଗମାନେ ଲାଲ୍ ଧୂଳିରେ ଭରିଗଲା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗଛମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚନାଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପୂଜା ହେଲା ନାହିଁ। ବାୟୁର ଚାପରେ ସମସ୍ତ ଗଛ ଆଘାତ ଲାଗି, ଭଙ୍ଗ ଓ ବକ୍ର ହେଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଛାୟା ବଦଳିଲା ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ତ ସମୟରେ, ଦେତ୍ୟ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଦୁର୍ଗ ଉପରେ—ଗୁଦାମ ଓ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ମଧୁ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଦାନବ ନାଶ ଓ ଦେବତା ଜୟ ପାଇଁ। ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲା; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଉପଜିଲା। ଦେତ୍ୟ ନାୟକ ନାଶ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧର ଅପଶକୁନ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଭୂମି ଦେତ୍ୟ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କମ୍ପି ଉଠିଲା।