ଏକ ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ମୁଁ କ୍ରୋଧ ଓ ଅଭିଲାଷ, ଭଗବାନ୍ ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଧନର ନାୟକ, ଧନର ଦେଖରେଖ କରିବାର ଯକ୍ଷ, ଏବଂ କିମ୍ପୁରୁଷ ମାନଙ୍କର ନାଥ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।” ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ବର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ।” ଏପରେ, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ, ଯାଇଗଲେ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନେ ବର ଦେବାର ଖବର ସୁନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ଓ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବର ଦେଇ, ସେ ଦୈତ୍ୟ ଆମକୁ ମାରି ଦେବେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।” ସ୍ୱୟଂଭୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଦି ସୃଷ୍ଟା, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ କହାଯିଥିବା ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଦେବମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଲେ—“ଏହି ଦେବତା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଇବେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ବର ପାଇବା ସହିତ, ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବରର ଗର୍ବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ମହା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତିନି ଲୋକରେ ବସୁଥିବା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧିନରେ ନେଇ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଲେ। ବରର ମଦରେ, ସମୟର ଚାପରେ, ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ। ଏପରେ, ଦୈତ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଦେବତାଗଣ, ଯକ୍ଷ, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଓ ଦ୍ୱିଜଦେବମାନେ—ସମସ୍ତେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଦେବମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଓ ନାରାୟଣ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଦେବତାମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି; ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଦୈତ୍ୟର ନାଥ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତୁ।” “ଆପଣ ଆମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପକାରୀ, ଆମର ଉତ୍ତମ ଗୁରୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା।” ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ଓ ଅମର ଦେବମାନେ, ଭୟ ଛାଡ଼, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରୁଛି; ଶୀଘ୍ର ଆପଣମାନେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଫେରିଯିବେ। ମୁଁ ଏହି ବରର ଗର୍ବରେ ଥିବା ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ତାଙ୍କର ଅନୁୟାୟୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେନି, ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବି।” ଏପରେ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ଅବିନାଶୀ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ନିବାସକୁ ଯାଇଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୀତଳ, ସେ ଅର୍ଦ୍ଧ-ମାନବ ଅର୍ଦ୍ଧ-ସିଂହ ନରସିଂହ ରୂପ ନେଲେ। ନରସିଂହ ରୂପରେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଧରି, ଭଗବାନ୍ ଏକ ବିଶାଳ, ଦିବ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର, ଆନନ୍ଦମୟ ସଭାଗୃହ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସଭାଗୃହ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର, ଏହା ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚାଶ (୧୫୦) ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସମସ୍ତ ସୁଖ ରେ ଭରିଥିଲା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲା। ଏହା ଆକାଶରେ ଝୁଲିଥିଲା, ଚାହିଁଲେ ଚଳିପାରୁଥିଲା, ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ନଥିଲା, ଅଚଳ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ। ଏହି ସଭାଗୃହ ଦୃଢ଼ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅନ୍ତରେ ଜଳକୁଣ୍ଡ ଥିଲା, ଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସଭାଗୃହ ଦିବ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା—ନୀଳ, ପୀତ, କଳା, ଗାଢ଼, ଧଳା ଓ ଲାଲ ଫଳ ଓ ଫୁଲ। ଲାଲ ଫୁଲ ଅଂକୁର ହୋଇଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଝାଡ଼, ଧଳା ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଉଡ଼ୁଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ। ସ୍ୱଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦମୟ, ଅତି ସୁବିଧାଜନକ, କଷ୍ଟ, ଜଡ଼ ଓ ତାପ ନଥିଲା। ସେଠାରେ କୌଣସି ଲୋକ ଭୋକ, ତିଆ, କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ତାଲିବା ସେବକ ରହିଛନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ମୟୂର ପାଖର ଭଳି ଦୀପ୍ତି, ସ୍ୱୟଂ-ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ ଦୀପ୍ତି ଝଳମଳ କରୁଥିଲା। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ରୁଚିକର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଥିଲା। ଗଛମାନେ ସବୁ ସମୟ ମାଳା ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲେ; ଗରମରେ ଶୀତଳ ଜଳ, ଶୀତରେ ଗରମ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା। ତିନିଁ ଉଚ୍ଚ ଫୁଲ ଓ ଅଙ୍କୁର ଥିବା ବଡ଼ ଗଛ, ଲତା ଶୋଭିତ ବୃନ୍ଦାବନ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଫୁଲ ଓ ରସିକ ଫଳ, କେତେକ ଶୀତଳ, କେତେକ ଗରମ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଏଠାରେ ହୃଦୟକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ। ସଭାଗୃହରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଦେଖିଲେ, ତାହା ଶତପତ୍ର ଫୁଲ, ଧଳା ଶାଳୁକ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା। ଲାଲ ପଦ୍ମ, ନୀଳ କୁମୁଦ, ଶାଳୁକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ଫୁଲ ଥିଲା। ହ୍ରଦରେ ବକ, ଚକ୍ରବାକ, କୁଞ୍ଜ, ମାଛ ଓ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଧଳା ଚିହ୍ନ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖିଲେ। ବକମାନଙ୍କର କୁହୁକୁହୁ ସ୍ୱର ଏବଂ ହଂସମାନଙ୍କର ଗୀତ ମିଶି ଗାଁଯାଁ ହୋଇଥିଲା, ଗନ୍ଧ ଲତା ଫୁଲ ଅଂକୁରରେ ଭରିଥିଲା। ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହୋଇ ଖଦିର, ବେତସ, ଅର୍ଜୁନ, ଆମ୍ବ, ନିମ୍, ଆଗା, କଦମ୍ବ, ବକୁଳ, ଧବା ଗଛ ଦେଖିଲେ। ସେ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ପାଟଳ, ଶାଲମଲୀ, ହରିଦ୍ରୁଭ, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ଚମ୍ପକ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ୱର୍ଗୀୟ ସଭାଗୃହରେ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ନରସିଂହ ରୂପେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।