ତାରକା, ଶୁଣ: ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବା ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥ ଦେଖାଯାଏନି, ବିଶେଷ କରି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ। ମୋ ଶିଶୁବୟସ୍ କୁ ଅପମାନ କରିବେ ନାହିଁ; ଶିଶୁ ସର୍ପ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର, ଅପରିପକ୍ୱ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ଏମିତି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅପରାଜିତ ଶିଶୁ। ମନ୍ତ୍ର କି ଅତି କମ ଅକ୍ଷର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେଖିବାକୁ ଏହି ଦାନବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏପରି ଶିଶୁ କାର୍ତିକେୟ ଏହିପରି କଥା କହିବା ସହିତ, ଦାନବ ଏକ ଗଦା ଭାଲି ମାରିଲା। କାର୍ତିକେୟ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ; ଦାନବମହାରାଜ ଏହିପରି ଦେଖି ଏକ ଲୋହା ଗଦା ଫିଙ୍ଗିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନାଶକ କାର୍ତିକେୟ ତାହାକୁ ହାତରେ ଧରି, ଉତ୍ତଳ ହୋଇ ଦାନବକୁ ଏକ ଗଦା ମାରିଲେ। ଏହି ଘାଁରେ ଦାନବ ଗିରିପତି ପରି କମ୍ପିଗଲା; ଦାନବ ଏବେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଏକାଇଁ ଅପରାଜିତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭାବିଲେ। ଦାନବ ମନେ ଭାବିଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଆସିଛି।" ଦାନବ ହେଉଥିବା କାଳନେମି ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଦେଖିଲେ ଦାନବ ତଳେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହେଉଛନ୍ତି। ଦାନବମହାରାଜମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ଘାଁ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ କାର୍ତିକେୟ କିଛି ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବିଲେନି। ଏହି ଶିଶୁ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରଢ଼ ଶକ୍ତିରେ ଲଡିଲେ; ଦାନବମହାରାଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଶୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘାଁ କଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ କାର୍ତିକେୟ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବିଲେନି। ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅପରିମିତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏହା ଦେଖି କୁମାର ରାଗରେ ଭରିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବସେନା ଭଙ୍ଗ କଲେ; ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା ଦାନବମାନେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ। କାଳନେମି ସହିତ ସମସ୍ତ ଦାନବମହାରାଜମାନେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଲେ; ଦାନବମାନେ ଏଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି ଓ ଘାଁ ଖାଇ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି। କିନ୍ନରମାନେ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଲେ, ହାସ୍ୟରେ ଦାନବମାନେର ଚିତ୍ତ ଭ୍ରମିତ ହେଲା; କୁମାର ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗିନ ତୀର ଦ୍ୱାରା କାର୍ତିକେୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୟୂରକୁ ପଛକୁ ହଟିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଯାନ ରକ୍ତାକ୍ତ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଦେବତା... ଯୁଦ୍ଧରେ ଷଡାନନ ଶୁଦ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ଶୂଳ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଙ୍ଗନ ଚମକୁଥିଲା। ଏହିପରି ମହାସେନ ଦାନବମହାରାଜ ତାରକାକୁ କହିଲେ: "ଉଭେ, ଉଭେ, ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ଅଧିପତି! ଯମର ଲୋକକୁ ଦେଖ।" "ମୁଁ ଏହି ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ମାରିବି; ଦାନବ ଭାବରେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କର।" ଏପରି କହି ଶୂଳକୁ ଦିତିପୁତ୍ର ତାରକାପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ଏହି ଶୂଳ କୁମାରଙ୍କର ହାତରୁ ଛୁଟି, କଙ୍ଗନର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଦାନବର ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ହୃଦୟକୁ ଭେଦିଗଲା। ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା, ତାରକା ପୃଥିବୀରେ ପୃଥିବୀର ଗିରିପତି ପରି ତଳେ ପଡିଲେ, ମୁକୁଟ ଓ ପାଗ ଖସିଗଲା, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ଚାଲିଗଲା। ଦାନବମାନେର ଭାର ବୋହୁଥିବା ଏହି ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲାବେଳେ, କେହି ଦୁଃଖିତ ହେଲେନି, ନା ନରକର ଦୁଷ୍ଟମାନେ। ଦେବତାମାନେ ଷଣ୍ମୁଖକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ହସି ଖୁସିରେ ଖେଳିଲେ; ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫିରିଗଲେ। ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହେଇ, ଷଣ୍ମୁଖକୁ ଏକ ଵର ଦେଲେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଥିବା ତାପସମାନେ ସହିତ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: "ଯେଉଁ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସ୍କନ୍ଦର କଥା ପଢେ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।" "ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମୃଦ୍ଧ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୁଭ ଦେହ ଥିବେ; ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟେ ଭୟରହିତ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।" "ଯେଉଁଠି ଉଷାକାଳରେ ପୂଜା କରି, ସ୍କନ୍ଦର କ୍ରୀଡା କଥା ପଢେ, ସେ କିନ୍ନରମାନେ ସହିତ ମହାଧନର ଅଧିପତି ହେବେ।" ଏଉଁଠି ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: "ଏବେ ମୁଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ନିଧନ, ନରସିଂହଙ୍କର ମହିମା, ଓ ପାପ ନାଶ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ଏକଥି କୃତୟୁଗରେ, ରାଜନ, ଦାନବମହାରାଜ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ପୂର୍ବଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।" "ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜଳରେ ବସି, ନିୟମିତ ସ୍ନାନ ଓ ମୌନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।" "ସେ ଶାନ୍ତି, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।" "ତାପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଶୁଭ ଭଗବାନ ନିଜେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ହଁସ ଯୋଗାଇ, ଆସିଲେ।" "ସେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଓ ସର୍ପମାନେ ସହିତ ଆସିଥିଲେ।" "ଦିଗ୍, ଉପଦିଗ୍, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ତାରା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ, ମହାଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିତ ଥିଲେ।" "ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ସପ୍ତର୍ଷି, ରାଜର୍ଷି, ସାଧୁ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାମାନେ ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।" "ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟବାସୀମାନେ ପରିବେଷ୍ଟିତ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଉପାଧ୍ୟାୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନବକୁ କହିଲେ:" "ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏକ ଵର ଚୟନ କର, ଶୁଭ ହେଉ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କର।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: "ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ମନୁଷ୍ୟ, ପିଶାଚମାନେ ମୋତେ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ବ୍ରହ୍ମା, ସାଧୁମାନେ କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ; ଭଗବାନ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ, ଏହି ଵର ଦେଉ।" "ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଶୁଖିଲା କିମ୍ବା ଭିଜା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ହେଉନାହିଁ।" "ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଆକାଶ, ତାରା, ଦଶ ଦିଗ ହେବି।