ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରିୟ, ନୂତନ ପଦ୍ମ ପରି ଶୁଭ୍ର ମୁକୁଟ ଝୁଲାଇ ରହିଥିବା, ଦାନବପତିଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ବଂଶରେ ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ ଭୟଙ୍କର ଖୟକାରୀ, ଏହି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋଉ। ସପ୍ତାହ ଜନ୍ମ ଶିଶୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦୁଃଖ ହରଣକାରୀ, ଭଗବତ୍ ଶ୍ରୀବିଶାଖଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋଉ। ସମସ୍ତ ଦାନବପତିଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା ମହାବଳୀ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋଉ। ଏପରି ପୁଣ୍ୟ ଗାଥା ଶୁଣି, ତାରକା ନାମକ ଦାନବ ଦେବଦୂତମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପ ଓ ଏହି ଶିଶୁଙ୍କ ହାତରେ ନିଜର ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବା କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେ ଚିରକାଳ ନୀତିର ଅନୁସରଣକାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମକୁ ନାଶ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ମନ ଭାରି ହୋଇଯାଇ, ତାରକା ତାଙ୍କର ରାଜମହଳ ଛାଡ଼ି ଚଳିଗଲେ। କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦାନବ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ତିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ଦାନବମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, କହିଲେ— "ଏହି ଶିଶୁ ଯଦି ପଳାଇଯାଏ, ମୋର ଲଜ୍ଜା ହେବ।" ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯଦି ଏହାକୁ ମାରିବାକୁ ଯାଏ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଶିଶୁକୁ ମାରିଲେ ମୁଁ ଅକାରଣରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହେଇଯିବି।" ତାରକା ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆଦେଶ ଦେଲେ— "ଚଳ, ଦୌଡ଼, ଧରି ନେ! ସେନା ଏକତ୍ର କର!" ପରେ ସେ ଶିଶୁକୁ କହିଲେ, "ହେ ଶିଶୁ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଖେଳ ବୋଲି ଭାବୁଛ? କିଏ ତୁମକୁ ପଠାଇଛି, ହେ ସଭାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା?" "ତୁମେ ଏପରି ଛୋଟ, ତୁମ ମନ ଛୋଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଟକିଛି," ବୋଲି ତାରକା କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ମହାଖୁସିରେ ସାମ୍ନା କରି କହିଲେ, "ଶୁଣ, ତାରକା, ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଉନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ଭୟରେ।" "ମୋର ଶିଶୁବୟସ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରିନାହଁ; ଏକ ଶିଶୁ ସାପ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର, ଛୋଟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା କଷ୍ଟକର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅଜୟ ଶିଶୁ। ମନ୍ତ୍ର କମ୍ ଅକ୍ଷର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦାନବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଏ।" ଏପରି କହିବା ସହିତ, ଦାନବ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତେଜସ୍ୱୀ ସୂଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ। ତାପରେ ଦାନବପତି ଏକ ଲୋହା ମୁସଳ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ଏହାକୁ ହାତରେ ଧରି, ଏକ ଗର୍ଜନା ଗଦା ଦାନବ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେହି ଘାତରେ ଦାନବ ପାହାଡ଼ ପରି କମ୍ପିତ ହେଲେ। ଏବେ ସେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଅଜୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ବୋଲି ଭାବିଲେ। ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ବିଧିର ସମୟ ଆସିଛି।" ଏହି କମ୍ପନ ଦେଖି, କାଳନେମି ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବପତି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଶୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଘାତ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ମଧ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶୁ କିଛି ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ସେ ଶିଶୁ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଉତ୍ସାହରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ପୁନି ଦାନବପତିମାନେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଶତୃ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଶୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦାନବମାନେ ଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ କିଛି ବେଦନା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ଦାନବମାନଙ୍କ ବଳିଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦେଖି, କୁମାର ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଅପରାଜୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଘାତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତୃମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ। କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ପରାଜିତ ହେଲେ। କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ହସିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ହରି ନେଲେ, କୁମାର ସୁନା ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଗଦାରେ ଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗିନ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୟୂର ଯୁଦ୍ଧ ରୁ ବିମୁଖ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଯାନ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଦୃଢ଼ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ଦେବତା... ଯୁଦ୍ଧରେ ଷଡ଼ାନନ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲଗା ଶୁଭ୍ର ଶକ୍ତି ଧରିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ସୁନା ବାଲା ଚମକୁଥିଲା। ଏବେ ମହାସେନ ତାରକାକୁ କହିଲେ, "ଠାରେ ରହ, ଠାରେ ରହ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ! ଯମର ଲୋକ ଦେଖ।" "ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ମାରୁଛି; ତୁମର ଦାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କର।" ଏପରି କହି ଶକ୍ତିକୁ ଦିତିପୁତ୍ର ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ଶକ୍ତି କୁମାରଙ୍କ ହାତରୁ ଛୁଟି, ବାଲାର ଶବ୍ଦ ସହିତ, ଦାନବର ବଜ୍ରପରି ଦୃଢ଼ ହୃଦୟକୁ ଭେଦିଗଲା। ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପରିଲେ, ବିଶ୍ୱପ୍ରଳୟ ସମୟର ପାହାଡ଼ ପରି, ମୁକୁଟ ଓ ପଗଡ଼ି ଚିଥରା ହୋଇଗଲା, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଛିଡ଼ିପଡ଼ିଲା। ଏହି ଦାନବ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଭାର ବହିଥିବା, ବଧ ହେବା ପରେ କେହି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଏଵେଁ ନରକରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଦେବତାମାନେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହସରେ ଖୁସି ହେଇ ଆପଣାପଣା ଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତୃପ୍ତ ହୋଇ, ଅପେକ୍ଷିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଅଳୌକିକ ଶକ୍ତି ଧାରୀ ତାପସମାନଙ୍କ ସହିତ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଵର ଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: "ଯିଏ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହି ସ୍କନ୍ଦ କଥାକୁ ପଢ଼ିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।" "ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନ୍ୟ, ଧନଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୁଭଦର୍ଶନ ହେବେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟହୀନ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।" "ଯିଏ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ କୃତ୍ୟ ପଢ଼ିବେ, ସେ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ସହ ମହାଧନର ନାଥ ହେବେ।" ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: "ଏବେ ମୁଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ, ନରସିଂହଙ୍କ ମହିମା ଓ ପାପ ନାଶର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ତେବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାମକ ଦାନବପତି ଓ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ, ବିପୁଳ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।" "ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଜଳରେ ବସି, ନିୟମିତ ସ୍ନାନ ଓ ମୌନବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।" "ସେ ଶାନ୍ତି, ନିୟମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।