ଏଠାରେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଉର୍ଜା ବ୍ରତର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଉପଲକ୍ଷେ, ବ୍ରତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା ଏବଂ ସାଗର କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିବା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି—କୁ ଏକ ବୃତ୍ତରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଜାଗ୍ରତିରେ, ବ୍ରତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ପୂଜିତ ହୋଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଦିନ ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଷୋଳ ଧରଣର ଉପଚାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗରଣରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୀତ ଗାଇଥିବେ, ସେମାନେ ଶତାଧିକ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯିବେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜାଗରଣରେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିବା ପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସବ ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ ରାତିରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଓ ଭକ୍ତମାନେ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିବେ, ଏବଂ ମୁଖରେ ବାଦ୍ୟ ଚାଲାଇ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଜାଗରଣ କରିଥିବେ, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଦଶ ମିଳିଅନ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ସମାନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ପତ୍ନୀ ସହିତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅତି କମରେ ତିରିଶି ଜଣ, କିମ୍ବା ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତେତେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନରେ, ବିଷ୍ଣୁ କୃପା କରି ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଦିନରେ ଯାହା ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ପାଠ କରାଯାଏ, ତାହା ଅବିନାଶୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ତେଣୁ ବ୍ରତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦୁଧ-ଭତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ପରେ, ଦୁଇ ଚମଚରେ ଦୁଧ-ଭତ ଓ ତିଲ ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ୍ଟି ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ତୁଳସୀ ଗଛକୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ବ୍ରତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ହଳଦିଆ ଗାଈ ଓ ବ୍ରତ ଶିଖାଇଥିବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏକାଠି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପୋଷାକ, ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥାଏ—‘ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ବିଷ୍ଣୁ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।’ ଏହି ବ୍ରତରେ ମୋର ସାତ ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଉ, ମୋର ବଂଶ ନିରାପଦ ରହୁ। ମୋର ଇଚ୍ଛା ସଦା ପୂରଣ ହେଉ, ଶରୀର ଛାଡିବା ପରେ ଦୁର୍ଲଭ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଏପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ସନ୍ତୋଷ୍ଟି ଦେଇ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏଉଁ ବ୍ରତର ଶେଷ ଉପଚାର ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଭାବରେ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ, ମିତ୍ରମାନେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ନିୟମ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ସମୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତକୁ ନିୟମ ପୂର୍ବକ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ ନିକଟତା ପାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବ୍ରତ, ତୀର୍ଥ ଓ ଦାନର ଫଳ—ଏହି ବ୍ରତ ଦଶ ମିଳିଅନ ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ରଖି କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ହୋଇଥାନ୍ତି। ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ସମୟରେ ଶରୀରରେ ରହିଥିବା ପାପ ଭୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ—‘ଆମେ କେଉଁଠି ଯିବୁ?’ ବ୍ରତୀ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଉର୍ଜା ବ୍ରତର ନିୟମବଳୀ ବୈଷ୍ଣବମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପଢି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ବ୍ରତର ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇ ଏବଂ ମଳ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଉର୍ଜା ବ୍ରତର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଉପଚାରର ବିବରଣୀ, କାର୍ତ୍ତିକର ମହିମା ଅଂଶରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଅନ୍ତ କରାଯାଏ। ପ୍ରଥୁ ଏହିପରି ଉର୍ଜା ବ୍ରତ ଓ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ମୂଳରେ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଶୁଣିବା ପରେ, ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ତୁଳସୀଙ୍କ ମହିମା ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି କ’ଣ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତୁଳସୀ କିପରି ଅତିପ୍ରିୟ?’ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥାନ କ’ଣ? ନାରଦ, ଆପଣ ସବୁ ଜାଣନ୍ତି, ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହନ୍ତୁ। ନାରଦ କହିଲେ—‘ପ୍ରାଚୀନ ଦିନରେ, ରୁଦ୍ର ଦେବ ଦେମନ୍ ପତି, ସାଗର ପୁତ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ମହିମା ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରାଚୀନ କଥା ମୁଁ କହିବି। ଏକଥା ଏପରି ଘଟିଥିଲା—ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସହିତ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଶିବଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱନ୍ତ୍ୱ ଓ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୁରୁଷ। ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ଆପଣ କିଏ? ବିଶ୍ୱପତି କେଉଁଠି ଗଲେ?’ ପୁନଃପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେନି। ତେଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଡାଉଁ କଲେ—‘ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଆପଣ କିଏ ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାନ୍ତି?’ ଏହାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—‘ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରିବି, ଆପଣକୁ କିଏ ବଞ୍ଚାଇବ?’ କହି ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଦ୍ଧର ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ତାଙ୍କ ଗଳା ନୀଳ ହୋଇଗଲା, ବଜ୍ର ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ବୃହସ୍ପତି ତୁରନ୍ତ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୂମିରେ ନମ୍ର ହୋଇ ସ୍ତୁତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—‘ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଜଟାଧାରୀ, ତ୍ରିପୁର ବଧ କରିଥିବା, ଶର୍ବ, ଅନ୍ଧକ ବଧ କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।