ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥାରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଶିଶୁ ସ୍କନ୍ଦ, ଛଅଟି ମୁହଁ ନେଇ ଏଠାରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ। ସେ, ବିଶେଷକରି କୃତ୍ତିକା ତାରାମଣ୍ଡଳର ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶାଖାଶାଖୀ ସହିତ ଦେଖାଦେଲେ। ଏହି ଶାଖାମାନେ ତାଙ୍କର ଛଅଟି ମୁହଁ ଉପରେ ଶୁଭ ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ବିଶ୍ୱରେ ବିଶାଖା ଓ ଷଣ୍ମୁଖ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସ୍କନ୍ଦ, ବିଶାଖା, ଷଣ୍ମୁଖ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ—ଏହି ସମସ୍ତ ନାମରେ ସେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ପଞ୍ଚଦଶୀ ତାରିଖରେ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଝଣ୍ଡା ଉଠାଇଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକୃତି ନେଇ, ସେମାନେ ବୃହତ କାନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିଶୁ ଦୁଇଜଣ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ସେ ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ଏକତ୍ର କରି, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିମିତ୍ତେ ଏକତ୍ର କଲେ। ଏହିପରେ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ, ଗୁହା ନାମକ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଲା। ବ୍ରହ୍ମା, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଭାସ୍କର ଓ ଅନ୍ୟ ଅମରଗଣ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ଖେଳନା ଓ ମଙ୍ଗଳ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଉଚିତ ବିଧିରେ ଛତା, ଚାମର, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯାଇଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଝିଅ ଦେବସେନାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ। କୁବେର ଏକ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷ ଦେଲେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ଦାନ କଲେ, ଓ ବାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଯାନ ଦେଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏକ ଖେଳନା ମୁର୍ଗା ଦେଲେ, ଯେଉଁଟି ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ନେଇପାରିଥିଲା। ଏପରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅସଂଖ୍ୟ ସାଥୀ ଓ ଉପହାର ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୃଦୟରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଇ, ମାଟିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ କହିଲେ: "ବରଦାନ କରୁଥିବା ଷଣ୍ମୁଖ ସ୍କନ୍ଦ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଅକ୍ଷୟ ଦାନବ ଦଳକୁ ନଶ୍ୱ କରୁଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ କୁମାର, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।" "ତୁମର ତେଜ ନୂତନ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ; ଗୁହା, ଗୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଦୟାମୟ, ଭୟ ହରଣ କରୁଥିବା, ଲୋକଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।" "ବିଶାଖା, ମହାବ୍ରତୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟାନକ, ମୟୂର ଯାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।" "ବାହୁବନ୍ଦ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଉତ୍ତୋଳିତ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଘଣ୍ଟା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" ତା'ପରେ କୁମାର କହିଲେ, "ମୁଁ କ'ଣ ବର ଦେବି? ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କହ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଏହି କଥା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅଛି।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଶିର ନମାଇ, ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ମହାତ୍ମା ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତାରକ ନାମକ ଦାନବ ରାଜା ଅମରଗଣଙ୍କ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ନଶ୍ୱ କରୁଛି। ସେ ଦୁର୍ଜୟ, ଅପରାଜିତ, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ, ଏବଂ ଭୟାନକ।" "ସେଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶକ ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କର। ଏହି ଦୁଃଖର କାରଣ ଓ ଆମର ଭୟର ମୂଳ ସେ।" "ଏହା ସହିତ, ଭୟାନକ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଅପରାଜୟ, ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରେ, ଅପରାଧ କାରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ରାସ ଦେଇଥିଲେ।" "ଏହି ଦୁଇ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦୂର କର, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ହେଉ।" ସ୍କନ୍ଦ କହିଦେଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଲୋକନାଥ ତାରକ ଓ ସଂସାରର କଣ୍ଟକ ନଶ୍ୱ କରିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଗୁପ୍ତ ରହି, ଦାନବମାନ୍ୟର ସିଂହ ତାରକାଙ୍କୁ ଏକ ଦୂତ ପଠାଇଲେ, ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲା। ସେ ଦୂତ ଯାଇ, ଭୟଜନକ ତାରକାସୁରଙ୍କୁ କହିଲା: "ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜା, ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ କହୁଛନ୍ତି—ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଚାହଁ, କର। ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଅପରାଧ କରିଛ, ତାହା ତୁମର ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି।" "ଏହିପରି କରି, ଆଜି ମୁଁ ତିନି ଲୋକର ରାଜା ହୋଇଛି।" ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ତାରକାସୁର ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା। ସେ, ଯାହାର ପ୍ରଭା ପ୍ରାୟ ହରାଇଯିବାକୁ ଥିଲା, ଦୂତକୁ କହିଲା: "ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ଶତଶଃ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିଛି।" "ତୁମେ ଅସ୍ଥିର ଚିତ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟମନା, ଏହି କାରଣରୁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ଦୂତ ଯିବା ପରେ, ତାରକାସୁର ଚିନ୍ତା କରିଲେ: "ଇନ୍ଦ୍ର ଯଦି କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନଥାନ୍ତି, ଏପରି କଥା କହିପାରିବେନି। ଏବେ ସ୍କନ୍ଦ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ମିଳିଛି, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ।" ଏହି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ—ଧୂଳି ଓ ରକ୍ତର ବର୍ଷା ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ଲୋକମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର, ମୁଁହ ଶୁଷ୍କ, ମନ ଅଶାନ୍ତ, ମୁକୁର୍ଚ୍ଛିତ ମନ ଦେଖିଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ଭୂତମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦିତିପୁତ୍ର ତାରକାସୁର ମନରେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହାତୀ ସେନାର ଘଣ୍ଟା ଶବ୍ଦ, ଶୁଭ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ହେମ୍ବାଡ଼ି, ଚମତ୍କାର ରଥ ଓ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କାର, କିନ୍ନରଙ୍କ ଗୀତ, ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସେନା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଢାଳ ଚମକୁଥିଲା, ଦୁଃଖ ନଥିଲା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ତେଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ତାରକାସୁର ତାଙ୍କର ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ଦେବସେନା ଦଳକୁ ଦେଖି, ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ ଓ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"ଏହି ନୂତନ ବୀର କିଏ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରାଜିତ କରିନାହିଁ?" ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ହେଉଥିବା ବେଳେ, କୌଶଳୀ କବିମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶବ୍ଦରେ ଯାହା ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଯାଏ, ଏହି ଶ୍ରୁତି ଶୁଣିଲେ: "ଅପୂର୍ବ ଶୂର, ତୁମର ତେଜ ଦହନଶଳା ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଜର ସଦୃଶ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖର ମନୋହର ମୁକୁଳ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁମାରଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ।