ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁବେଳେ ଅଗ୍ନି ଏକ ବନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ତିଆରି କରା ଗୁହା ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଠି ସେ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ମହାଦେବ ଶିବ ଗିରିଜାଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରେମରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ । ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ଶିବ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବନ୍ଦର ରୂପରେ ଦେଖି, କିଛି କ୍ରୋଧ ସହିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋର ଅର୍ଧ ସ୍କନ୍ଧ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେହରେ ରହିଛି, ଅନ୍ୟ ଅର୍ଧ ବନ୍ଦର ରୂପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି । ଲଜ୍ଜାରେ ଗିରିଜା ରହିଯାଉଛନ୍ତି, ଏହି ଅନ୍ୟ ଅର୍ଧ ତୁମେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପିଉ ।” ଶିବଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶରେ, “ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ, ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଏବେ ତୁମର ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି,” କହି ଅଗ୍ନି ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ ସହିତ ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବୀଜ ପିଇଲେ । ଏହି ବୀଜ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଗଲା, ତାଙ୍କ ମୁଖ ରୁ ରିଭୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପେଟ ଫାଟି ଶିବଙ୍କ ମହାବୀଜ ବାହାରିଲା । ଏହି ବୀଜ ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଇ ବାହାରିଲା, ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବିଶାଳ ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ, ବିଶାଳ ହ୍ରଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଏହି ହ୍ରଦ ଅନେକ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପି ଥିଲା, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ପକ୍ଷୀର କୁହୁଡ଼ି ସ୍ୱରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା । ଏହି ହ୍ରଦ ବିଷୟରେ ଦେବୀ ଶୁଣିଲେ—ସେଠି ଏକ ମହାନ୍ ସୁନା ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି । କୌତୁହଳରେ ଦେବୀ ସେହି ସୁନା ପଦ୍ମ ହ୍ରଦକୁ ଗଲେ, ଜଳରେ ଖେଳିଲେ ଏବଂ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ନିଜେଁକୁ ଶୋଭିତ କଲେ । ପରେ ସେ ତଟରେ ବସି ନିଜ ମାନ୍ୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସେହି ମଧୁର, ଶୁଦ୍ଧ, ପଦ୍ମରେ ଥିବା ଜଳ ପିବିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ । ସେଠି ସେ ଛଅ ଜଣ କୃତ୍ତିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଥିଲେ । ସେମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଥିବା ଜଳ ନେଇ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲେ । ଦେବୀ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ—“ମୁଁ ଏହି ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଥିବା ଜଳ ପିବିବି ।” ତେବେ ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକାମାନେ ହିମାଳୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପ୍ରିୟେ, ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ଆମର ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ହେବେ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଧର୍ମିକ ହେବେ । ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ ।” ଏପରି ଶୁଣି, ଗିରିଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ପୁତ୍ର କିପରି ତୁମମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ହେବେ? ସେ ସମସ୍ତ ଅଂଗ ସହିତ କି ତୁମମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବେ?” କୃତ୍ତିକାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଆମେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବା ।” ତେବେ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—“ଯଦି ଏମିତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଉ, ଯେପରି ଦୋଷ ନ ହେଉ ।” ଏପରି କହି ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଥିବା ଜଳ ଦେଲେ, ଦେବୀ ତାହା ହଳ୍କା ହଳ୍କା କରି ପିଲେ । ଦେବୀ ଜଳ ପିଉଥିବା ସମୟରେ, ତୁରନ୍ତ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା—ଦେବୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଅ ତାଁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଅସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ନାଶକ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ଉଜ୍ୱଳ, ଦେବସେନାଙ୍କ ନାଥ । ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଶୁଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଅଗ୍ନି; ଦାନବମାନେ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଦେହ । ଏପରି ଭାବେ କୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପରେ ଦେବୀଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ଫାଟି ଆଉ ଏକ ଶିଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସ୍କନ୍ଦ, ଏଠାରେ ଛଅ ମୁହଁ ସହିତ, ବିଶେଷତଃ କୃତ୍ତିକା ଦେବୀମାନଙ୍କ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହି ଛଅ ମୁହଁର ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଶ୍ୱରେ ବିଶାଖା ଓ ଷଣ୍ମୁଖ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସ୍କନ୍ଦ, ବିଶାଖା, ଷଣ୍ମୁଖ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ—ଏହି ନାମରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ପଂଚଦଶୀ ତିଥିରେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ରୈଣା ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ଏହି ଦୁଇ ଅଗ୍ନିଜନ୍ମା ଶିଶୁ ତାପସ୍ୱୀ ଭାବେ ଆଲୋକିତ ହେଲେ । ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁଙ୍କୁ ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏକତ୍ର କରାଗଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗୁହା ନାଥଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା । ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ—ବ୍ରହ୍ମା, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଭାସ୍କର—ଫୁଲ, ଧୂପ, ଖେଳନା ଓ ଶୁଭ ମାଳାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ । ଛତା, ଚାମର, ମାଳା, ଆଭୂଷଣ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଗଲା । ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବସେନାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ । କୁବେର ଏକ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷ ଦେଲେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଲେ, ବାୟୁ ଏକ ଯାନ ଦେଲେ । ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏକ ଖେଳନା କୁକୁଡ଼ି ଦେଲେ, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରି ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରେ । ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଅନେକ ଅନୁଚର ଓ ବିଭୂତି ଦେଲେ । ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହୃଦୟରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଲେ । ପରେ ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ି, ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଓ ମହାତ୍ମା କୁମାର, ଓ ଦୈତ୍ୟ ନାଶକ ସ୍କନ୍ଦ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ନବ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତୁମ ତେଜକୁ ନମସ୍କାର, ଗୁହା, ଭୟ ନାଶକ, ଜଗତ୍ ପ୍ରତି ଅତି କୃପାଳୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନୀୟ ଏବଂ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରୀ, ବିଶାଖା, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର, ମୟୂର ଯାନୀ, ତୁମକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର । ଭୂଷଣ ଧାରୀ, ଉତ୍ତୋଳିତ ପତାକା ଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଘଣ୍ଟାଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।” ତେବେ କୁମାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବି? ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କହ । ଯଦି ଯେତେ ବଡ଼ କାମ ହେଉ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଏହା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବିଚାର କରାଯାଇଛି ।” ତେବେ, ଦେବମାନେ ମଣ୍ଡିଆ ହେଇ, ଆନନ୍ଦରେ, ମହାତ୍ମା ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତାରକ ନାମକ ଏକ ଦେମନ୍ ରାଜା ଅଛି, ସେ ଅମରମଣ୍ଡଳର ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ନାଶ କରିଛି; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଜୟ, ଭୟଙ୍କର, ଅଧର୍ମୀ ଓ ଅତି କ୍ରୁର । ସେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭୟର କାରଣ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ବନ୍ଧନ । ତାଙ୍କୁ ନାଶ କର ।