ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ପାପୀ ଅସୁର, ଯେଉଁଥିଲେ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଚମକୁଥିବା ଗହନା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗିରିଶ—ମହାଦେବ—ତାଙ୍କୁ ମହାଅସୁର ବୋଲି ଭାବି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ। ଶିବ, ତାଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ ଝିଅ ବୋଲି ଭାବି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପାହାଡ଼ ଝିଅ, ତୁମ ଚରିତ୍ର ପ୍ରାକୃତିକ ନା ନକଲି? ମୋ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ତୁମ ବିନା ମୋ ଗୃହ ଓ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଶୂନ୍ୟ। ଏବେ ତୁମେ ଦୟାମୟ ମୁହଁ ନେଇ ଆସିଛ, ଏହି ଭଳି ହେବା ଉଚିତ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅସୁର ମୃଦୁ ହସ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ହିମାଚଳକୁ ଆସିଛି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ବର ଲାଗି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ। ସେଠାରେ ମୋର ଆକାଂକ୍ଷା ମେନା ଉପରେ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।” ଏହା ଶୁଣି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉଠିଲା। ସେ ହୃଦୟକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ହସି ମୁହଁରେ ତାଙ୍କ ରୋଷ ଓ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରତି ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କ ମନେ ହେଲା, “ଏଠାକୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ନେଇ ଆସିଛି—ଏହା କ’ଣ ଅର୍ଥ?” ତାଙ୍କ ଆସଲି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଶିବ ତାଙ୍କ ବାୟଁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ନଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ପିନାକଧାରୀ ଦେବ ତୁରନ୍ତ ବୁଝିଗଲେ ଏହା ଏକ ଅସୁରୀ ମାୟା। ଶିବ ଏହା ଲୁଚାଇ, ଲିଙ୍ଗାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଅସୁରକୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରର ନିୟୋଜିତ ବୀରକ ଏହି ଘଟଣା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତ ମହାଅସୁରକୁ ଫୁଲ ଗନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ ନାରୀ ରୂପେ ଦେଖିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମାରୁତ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଖବର ପାଇ, ହିମାଚଳ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀ ବିଶେଷ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବୀରକଙ୍କୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ। ଦେବୀ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ, ତୁମ ମାତାକୁ, ଆସକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲ, ତେଣୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଉପାସନାରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଅବସର ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କଠୋର, ଅବିବେକୀ, ଓ ନିଷ୍ଠୁର ହେଇପଡ଼ିଛ। ଗଣେଶଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖି ଏକ ପାଥର ତୁମ ମାତୃ ରୂପେ ପରିଚିତ ହେବ, ଏହି ଚିହ୍ନ ତୁମ ପୁଅ ପ୍ରତି ମମତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଜନ୍ମ ଆରମ୍ଭରେ ସେ ‘ବିଚିତ୍ରା’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବେ।” ପରେ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ମୁଁହ ଠାରୁ କ୍ରୋଧ ଏକ ସିଂହ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, ମାଟିଆ ଜଟା, ଉଠା ଲାଗିଥିବା ପୁଛ, ବଡ଼ ଦାଢ଼ି, ଫାଟିଯାଇଥିବା ଜଉ, ଲମ୍ବା ଜିହ୍ୱା, ଏବଂ ଦେହରେ କ୍ଷୀଣତା। ସେ ସମୟରେ, ଦେବୀ ସିଂହର ମୁହଁ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁମାନ କରି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ତପୋବନକୁ ଆସି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ ପୁଣି କ’ଣ ଚାହୁଁଛ? କ’ଣ ତୁମ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଇପାରିବି? ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟା ବନ୍ଦ କର।” ଗିରିଜା, ଗୁରୁପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ବନ୍ଧନରେ ଅନୁଶାସିତ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ, “ମୁଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଛି; କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ବାରମ୍ବାର ଗୁପ୍ତରେ ‘କଳାବର୍ଣ୍ଣା’ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏହି ନାମ ଧାରଣ କରିବି; ଏବଂ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିଷ ଥିବା ଦୁଃଖରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଉଁ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ; ଏବଂ ପୁଣି, ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦେହର ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ଭାବରେ ରହିବ।” ଏହାପରେ, ଦେବୀ ନିଜ କଳା ଚର୍ମକୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଯାହା ନୀଳ କମଳ ରଙ୍ଗର ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସେଇ କଳା ଚର୍ମ ଭୀମା ରୂପ ଧାରଣ କଲା, ହାତରେ ଘଣ୍ଟା ଓ ତିନୋଟି ଆଖି ଥିଲା। ଦେବୀ ବିଭିନ୍ନ ଗହନା ଓ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ରାତିରେ ପାହାଡ଼ ଧୂଳିର ସ୍ପର୍ଶ ତୁମ ଦେହରେ ହୋଇଛି; ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଛ। ଏହି ସିଂହ, ଯେଉଁଥିଲା ତୁମ କ୍ରୋଧର ଫଳ, ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଥିବ। ଏବେ ତୁମେ ବିନ୍ଧ୍ୟା ପାହାଡ଼କୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର। ଏହି ପଞ୍ଚାଳ ନାମକ ଯକ୍ଷ ତୁମ ସେବାରେ ଥିବ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶତ ମାୟାବଳୀ ସେବକ ଦେଇଛି।” ଏହିପରି କହି, କୌଶିକୀ ଦେବୀ ବିନ୍ଧ୍ୟା ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ। ଉମା ନିଜ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ପୂରଣ କରି, ପାହାଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ। ଦ୍ୱାରରେ ଗଲେବେଳେ, ବୀରକ ନାମକ ଦ୍ୱାରପାଳୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଲତା ଝାଲରେ ଗୋଟିଏ ଅଙ୍ଗାଦ ପିନ୍ଧି, ଦେବୀଙ୍କୁ ଅଟକାଇ କହିଲେ, “ତୁମ ରୂପ ମିଥ୍ୟା; ଏଠି ତୁମର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ, ଚାଲିଯାଅ, ନହେଲେ ତୁମେ ନଶ୍ଟ ହେବ। ଏହି ଅସୁରୀ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଠକେଇବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେଖାଯାଇନଥିଲେ, ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରିଦେଲେ। ଏହା ହେବା ସମୟରେ, ରୂଦ୍ର ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ବାହାର କରିଅଛି। ତୁମେ ଦ୍ୱାରରେ ଅବଧାନ ରଖିନଥିଲେ, ତେଣୁ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରପାଳ ହେଇ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠି ପ୍ରବେଶ ଦେଉନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଅ, ପାହାଡ଼ ଝିଅ ମାତ୍ର ଭଲପାଇଥିବା ମାତା ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କମଳନୟନୀ ନାରୀ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ସେ ନା ନାରୀ, ନା ଅସୁର ଥିଲେ, ମାରୁତ ମୋତେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ମୁଁ ଅନାବଶ୍ୟକ କ୍ରୋଧରେ ବୀରକଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲି। କ୍ରୋଧରେ ଲୋକ ଅନେକ ମୂର୍ଖତା କରିଥାନ୍ତି; କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଖ୍ୟାତି ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସଂପତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀ ଧ୍ୱଂସ ହୁଏ।