ପିନାକୀନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯିବା ପରେ, ଗିରିଜା ଖୋଲା ଶବ୍ଦରେ, ତାଙ୍କ ଆଖି ରେ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଥିବା, ଭୌହ ଭୂଙ୍କି ହେଇ, ପିନାକୀନଙ୍କୁ କହିଲେ। ଦେବୀ କହିଲେ, “ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ନିଜ କାରଣରେ ଅବିବେକରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ; ଅବଶ୍ୟ, ଜିଜ୍ଞାସୁ ନିଜେ ଉପହାସ ପାଇଥାଏ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧର ମହାଦେବ।” ଦେବୀ ଆଉ କହିଲେ, “ବହୁ ଦିନ ଧରି ତପସ୍ୟା କରି ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦେ ପଦେ ତୁମଠାରୁ ଅବମାନ ମାତ୍ର ମିଳିଲା। ମୁଁ କୌଟିଳ୍ୟ କିମ୍ବା ଧୂର୍ତ୍ତତାରେ ନୁହେଁ, ଶର୍ବ; ତୁମେ ତ କେଶର ଧାରୀ, ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ବିଷାକ୍ତ, ଦୂଷ୍ୟ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତୁମେ ଭାଗାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଓ ଆଖି ଚୋରି କରିଥିଲା; ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ତୁମକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ନିମିତ୍ତ ଜାଣିଥାନ୍ତି। ତୁମେ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ତ୍ରିଶୂଳ ତିଆରି କରିଛ; ତୁମ ନିଜ ଦୂଷ୍ୟ ଦେଖି ମୋତେ ଉପହାସ କରୁଛ; ମୋତେ ‘କୃଷ୍ଣା’ ବୋଲି କହୁଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତ ମହାକାଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏବେ ମୁଁ ପାହାଡ ଉପରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯିବି; ଏକ ଧୂର୍ତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବମାନିତ ହେବା ପରେ, ଏଠାରେ ରହିବା ପାଇଁ ମୋ ପାଖରେ କିଛି କାମ ନାହିଁ। ଏହି ନିମ୍ନ ଖପର ଧାରୀ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ମଶାନରେ ରହିଥାଏ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥାଏ, ମାତୃଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ରୋଷ ଭରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ହରା ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା କମ୍ପିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ କହିଲେ, “ପାହାଡ ପୁତ୍ରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପହାସ କରିବା ନୁହେଁ; ମୁଁ କେବଳ ମଜା କରିଥିଲି, ପାଗଳ ଭାବେ ଆଚରଣ କରିଥିଲି। ଏପରି ଅସ୍ଥିରତା ମୋର ସ୍ଵଭାବ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯଦି ଏତେ ରୋଷିତ, ଭୟଭୀତ ହୃଦୟ, ତେବେ ମୁଁ ପୁନି ଏପରି କରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ମଜା କରିବାକୁ କହିବି; ରୋଷ ଛାଡିଦିଅ, ମୃଦୁହାସି; ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତୁମକୁ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି। ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତି ଅବମାନରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଉପହାସିତ ହେଲେ ଶାନ୍ତି ହରାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ, ଉତ୍ତମଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଆଘାତ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।” ଏପରି ଦେବତାଙ୍କ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ଦେଇବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦେବୀ ସତୀ ତାଙ୍କ ଭିତର ଗଭୀର ଆଘାତରେ ତୀବ୍ର ରୋଷ ଛାଡିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ସଂକରଙ୍କ ହାତରୁ ତାଙ୍କ ପୋଶାକ ଖସିଦେଇ, ଚୁଡ଼ା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଗିରିଜା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ବିଦାୟ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ନଗର ନାଶକ ଶିବ ପୁଣି କହିଲେ, “ସତ୍ୟ, ତୁମ ଏକେକ ଗୁଣ ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଏ। ତୁମ ଚିତ୍ତ ହିମାଚଳ ଶିଖର ପରି ଗୁଞ୍ଜିଆ, ହୃଦୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର ଏବଂ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ। ତୁମେ ପାହାଡ ଓ ପଥର ଠାରୁ ଅଧିକ କଠୋର, ନଦୀଠାରୁ ଅଧିକ କୌଟିଳ୍ୟ ଅଛ, ହିମାଳୟ ଠାରୁ ଅଧିକ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏହା ସବୁ ତୁମେ ପାହାଡରୁ ପାଇଛ; ଶୀତଳ ଗିରିରୁ ଏହି ଗୁଣ ତୁମେ ନେଇଛ।” ଏପରି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କମ୍ପିତ, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, କହିଲେ, “ଦୂଷ୍ୟ ଦେଖୁଥିବା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମଙ୍କ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ଦୂଷ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ରହୁଥିବାରୁ, ସର୍ପ ଠାରୁ ଅନେକ ଜିହ୍ୱା, ଭସ୍ମରୁ ଚିପ୍ଚିପା, ନିର୍ମମତା ପାଇଛ। ଚନ୍ଦ୍ର ଠାରୁ ହୃଦୟର ଅଶୁଚି, ବିଷ ଠାରୁ ଶବ୍ଦର ଅସୁବିଧା—ଏଠି ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶ୍ରମ ତୁମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ କରିବାରୁ ତୁମେ ଭୟହୀନ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ରହିବାରୁ ଲଜ୍ଜାହୀନ, ଖପର ଧାରିବାରୁ ଦୟାହୀନ; ତୁମ ଦୟା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଛାଡିଯାଇଛ।” ଏପରି କହି, ହିମାଳୟ ପୁତ୍ରୀ ରାଜପ୍ରସାଦ ଛାଡି ଯାଇଲେ; ଦେବୀ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀମାନେ କଳାହଳ କରିଲେ। “ମା, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?”—ଏପରି କହି, ଭୀରକ ଲୁହା ଭରା ଚକୁ ଦେଇ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ତାଙ୍କ ଗଳା ଆଖୁଆ ହୋଇ କହିଲେ, “ମା, କାହିଁକି ଏପରି? କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ଦୁଃଖିତ ଓ ରୋଷିତ? ତୁମେ ଯଦି ଅନୁଗ୍ରହ ଛାଡି ଯାଉଛ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯିବି। ନାହିଁ ତ, ତୁମେ ଛାଡି ଦେଲେ, ମୁଁ ଏ ପାହାଡ ଶିଖରରୁ ଜଳି ପଡିଯିବି।” ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଡାହା ହାତ ଦେଇ ଭୀରକର ମୁହଁ ଉପରେ ଉଠାଇଲେ। ମା କହିଲେ, “ଭୀରକ, ଦୁଃଖ କରିନି, ପୁଅ; ତୁମେ ପାହାଡ ଶିଖରରୁ ପଡିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମୋ ସହ ଯିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ କାରଣରେ ଯାଉଛି—ଶୁଣ: ହରି ମୋତେ ‘କୃଷ୍ଣା’ ବୋଲି କହିଥିଲେ, ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଆଘାତ ଓ ଅବମାନିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ, ମୁଁ ଏପରି ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଗୌରୀ ଅବସ୍ଥା ପାଇପାରିବି; ଏହି ଦେବତା, ନାରୀପ୍ରେମୀ, ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅନ୍ୟ ଜଣ ନାରୀକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ। ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦ୍ୱାର ରକ୍ଷା କର, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ଆସିଲେ ତୁମେ ମୋତେ ତୁରନ୍ତ କହିବା; ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” “ଯଥା ହେଉ,” ବୋଲି ଭୀରକ ଦେବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅମୃତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ ହେଲା। ସେ ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦ୍ୱାର ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଗଲେ; ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମାଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରି ଆସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ କୁସୁମାମୋହିନୀ, ଏହି ପାହାଡ ଦେବୀ; ଗିରିଜାକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଗଲା। “କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ପୁତ୍ରୀ?”—ଏପରି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଦେବୀ ଗିରିଜାକୁ ଆଲିଂଗନ କରି କହିଲେ; ତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା, ଶଙ୍କର ଉପରେ ରୋଷର କାରଣ ବିବର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ପାହାଡ ପୁତ୍ରୀ ପୁଣି ଦେବୀକୁ, ମା ପରି ଦେବୀ, କହିଲେ: “ଓ ନିର୍ଦ୍ୱିଷ୍ଟା, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ପାହାଡର ଦେବୀ ପଦ ରଖିଛ; ତୁମ ପ୍ରଭା ସ everywhere ଅଛି, ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭଲପାଇବା ଅଛ; ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି, ଅମ୍ବିକା। ତୁମେ ଦିନ ରାତି ଅନ୍ୟ ଅଣ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ଜନାନୀ ଆସିବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର; ସବୁବେଳେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ପାହାଡ ଉପରେ ଶୁଶ୍ରୂଷା କର। ଧନୁଧାରୀ ଆସିଲେ, ଓ ନିର୍ଦ୍ୱିଷ୍ଟା, ତୁମେ ମୋତେ ତୁରନ୍ତ ଜଣାଇଦିଅ; ତାପରେ ମୁଁ ଉଚିତ ପ୍ରବନ୍ଧ କରିବି।