ପ୍ରଭୁ ନୀଳଲୋହିତ, ଉମାଙ୍କ ସହିତ ବାୟୁବେଗରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ି ମନ୍ଦାର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ, ସେଇ ପର୍ବତ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି ଶାନ୍ତ ରହିଲା। ଏହି ଜଗତରେ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରିୟା ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ବିଦାୟ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କିଏ ମନକୁ ଅବଶ ରଖିପାରିବ? ବିଶେଷକରି, କୌଣସି ପିତାଙ୍କ ଘରର ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ। ମହାଦେବଙ୍କ ହୃଦୟ ଦେବୀ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଧ୍ୱଂସକାରୀ ଶିବ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଅନେକ ସମୟ ଉଲ୍ଲାସରେ କାଟିଲେ। ବର୍ଷା ପରେ ବର୍ଷ ଯିବା ପରେ, ପର୍ବତକନ୍ୟା ଏବଂ ପୁତ୍ରଣା ନାମକ ଝିଅ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସହଚରୀମାନେ ସହ ଏକ ନୃତ୍ୟର ମେଳାରେ ଏକ କୃତିମ ପିଲା ସହ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ପର୍ବତଜା ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଲଗାଇଲେ। ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ଦେହକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ମସାଲେ। ସେଇ ଲେପ ନେଇ, ଏକ ହାଥୀମୁଣ୍ଡ ଥିବା ପୁରୁଷ ତିଆରି କଲେ। ଖେଳିବାକୁ ଗଲେ, ଦେବୀ ଏକ ପୁରୁଷ ତିଆରି କରି ଜଳରେ ରଖିଲେ। ଗଙ୍ଗାତୀରରେ, ଶିବଙ୍କ ସହ ମିଶି, ଏକ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ଦେହ ଏତେ ବିଶାଳ ଥିଲା ଯେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୂରିଦେଲା। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ 'ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକିଲେ, ଏବଂ ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ 'ପୁଅ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଗାଙ୍ଗେୟ' ଓ 'ହାଥୀମୁଣ୍ଡିଆ' ବୋଲି ପୂଜିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଦାନ କଲେ। ପୁନି, ଦେବୀ ଖେଳିବା ସମୟରେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଗଛ ତିଆରି କଲେ। ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ ଦେବୀ ଏକ ଆଶୋକ ଚଡ଼ିଁ ଉଦ୍ଭିଦ କରିଲେ। ବ୍ରହ୍ମସ୍ପତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ନିୟମିତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ତାହାକୁ ପାଳନ କଲେ। ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ମାର୍ଗ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଲା, ଆପଣ ଏକ ଦୃଢ଼ ମାନଦଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।" "ଦେବୀ, ଏହି କଳ୍ପିତ ଗଛପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା କ'ଣ ଫଳ ମିଳିବ?" — ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂଛିଲେ। ଦେବୀ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶୁଭ ବାଣୀ କହିଲେ, "ଯିଏ ଜଳବିହୀନ ଗାଁରେ ଏକ କୂଏଁ ଖନନ କରେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁ ଜଳ ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବ। ଦଶ କୂଏଁ ସମାନ ଏକ ପୋକରି, ଦଶ ପୋକରି ସମାନ ଏକ ଜିଲା, ଦଶ ଜିଲା ସମାନ ଏକ କନ୍ୟା, ଦଶ କନ୍ୟା ସମାନ ଏକ ଗଛ। ଏହି ମାନଦଣ୍ଡ ଜଗତ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ନିୟମିତ।" ଏପରି ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମସ୍ପତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରୁ ପରେ, ଶଙ୍କର ଓ ପର୍ବତଜା ହାଥଧରି ତାଙ୍କ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ମହଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ମଣିମୟ ଦ୍ୱାର ଓ ଶିଖର ଥିଲା, ଏବଂ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। ସେ ମହଲ ମୁକୁତ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଫୁଲମାଳା ଭରିଥିବା ଚତୁର୍ଶାଳା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ପରିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ମହଲ ମନ୍ଦ ହୋଇଥିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ମଧୁମାସୀ ମକୁଡି ଝଙ୍କାର ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଦେଉଥିଲା। ଅଦୃଶ୍ୟ ମନୋରମ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିଲା, ଚତୁର୍ଦିଗରେ ନାଚୁଥିବା ମୟୂରୀ ଓ ମହିଳାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱାର ଓ ନିର୍ମଳ ଶ୍ୱେତ ଶିଖର, ହଂସମାନେ ରଖିଥିଲେ। ମହଲର ଦେଉଳ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିରେ ତିଆରି, ତାହାର ଉପରେ ଟିପି ଟିପି ପୋପି ଓ ମୁକୁତ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା। ଏଠି, ଭଗବାନ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ନୀଳ ନିଳମଣି ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଖେଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଇଁ ଦେହ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ। ଏପରି ଶିବ ଓ ଦେବୀ ଶେଉଁଠି ଖେଳୁଥିଲେ। ଏଠି ହଠାତ୍ ଏକ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପୋଶାକ ଖସି ପଡ଼ୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହା କ'ଣ?" ଶିବ ମୁସୁକା ହସି କହିଲେ, "ହେ ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ, ତୁମେ ଏହା ପୂର୍ବେ ଦେଖିନାହ, ଏହେଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ଗଣେଶମାନେ, ସେମାନେ ଏହି ପର୍ବତରେ ସଦା ଖେଳୁଥିବା, ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ନାମ ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ମୋର ହୃଦୟର ଅତିପ୍ରିୟ। ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମହାଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମହାନାଗମାନେ ସହିତ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ସମନ୍ୱୟ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଲୟ କରିପାରନ୍ତି। ମୁଁ ସଦା ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପ୍ରିୟ ଗଣମାନେ ସହିତ କେବେ ଅଲଗା ନୁହେଁ।" ଦେବୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଜଣେ ଜନାଲାରେ ଗଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବାହାରକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ କେହି ଦୁର୍ବଳ, କେହି ଦୀର୍ଘ, କେହି ଛୋଟ, କେହି ମୋଟା, କେହି ବଡ଼ ଉଦର, କେହି ବାଘମୁଖୀ, ଅନ୍ୟେ ମେଷ ଓ ଛାଗ ରୂପରେ ଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀର ରୂପ, ଅଗ୍ନିମୁଖ, କୃଷ୍ଣ ଓ ପିଙ୍ଗଳ କେଶ, କେହି ସୁମୁଖୀ, କେହି ଭୟଙ୍କର, ସବୁଠି ତାମ୍ର କେଶର ଜଟା। କେହି ପକ୍ଷୀମୁଖୀ, କେହି ଦେବମୁଖୀ, କେହି ରେଶମ ବା ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କେହି ନଗ୍ନ ଓ ବିକୃତ। କେହି ଗାଈ, କେହି ହାଥୀ କାନ, ବହୁ ମୁଖ, ଆଖି, ଉଦର, ପା, ହାତ, ବିଭିନ୍ନ ଦେବାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କେହି ଭୟଙ୍କର ଅବତାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଚମତ୍କାର ଯାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦେବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆକାଶରେ ଚଳିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ନୃତ୍ୟ ଭଙ୍ଗୀରେ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏପରି ଅନେକ ଗଣମାନେ ଦେଖି, ଦେବୀ ଶିବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ଗଣେଶମାନେ କେତେ ଅଛନ୍ତି? ସେମାନଙ୍କ ନାମ କ'ଣ? ସ୍ୱଭାବ କ'ଣ? ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତୁ।" ଶିବ କହିଲେ: "ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।