ହିମବନ୍ତଙ୍କ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀ ଭଗବାନ୍ ହରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗଭୀର ଆକାଂକ୍ଷା ଦେଖି, ଶୁଭ ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପାରମ୍ପରିକ କ୍ରିୟାକଳାପ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ମହଲରେ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ଉତ୍ସବ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ଦେବୀୟ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା। ଋତୁମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଭାବରେ ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ମୃଦୁ ସମୀର ଚାଲି ଦୁର୍ଗମ ପର୍ବତକୁ ଶିତଳ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିଦେଉଥିଲା। ପ୍ରାସାଦଗୁଡିକରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଚିନ୍ତାମଣି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଥିଲା। ଲତା ଏବଂ ବୃହତ୍ ବୃକ୍ଷମାନେ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମେତ, ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ଦେବତା ଗୁଣଧର୍ମ ଥିବା ଔଷଧୀ ଗଛ, ରସ ଏବଂ ଧାତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପର୍ବତର ସେବାକର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତର ସେବକମାନେ ନିତ୍ୟ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିଲେ—ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ଚଳାଚଳ, ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବ-ଅଜୀବ। ଏମିତି ଭାବେ ସମସ୍ତେ ହିମାଚଳ ପର୍ବତର ମହିମା ବଢ଼ାଇ ଦେଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଋଷି, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ କିନ୍ନରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଶୁଭ୍ର ଆଭୂଷଣ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଦେଉଥିଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଆନନ୍ଦରେ ଶିବଙ୍କ ଜଟାରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାନ୍ଧିଲେ। ଚାମୁଣ୍ଡା ଦେବୀ ମୁଣ୍ଡମାଳା ପିନ୍ଧି ଗିରିଶଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ଏକ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କର। ଯିଏ ଦାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ନାଶ କରି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବ। ସେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିର କଣ୍ଠାଭୂଷଣ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ହାର ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହେଉ।” ଏହାପରେ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସର୍ପ ଭୂଷଣ ଭାବେ ନିଆଯାଇଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହାତୀର ଚର୍ମ ନେଇ, ତାହାର ସୀମାନ୍ତ ଚର୍ବି ଓ କିଶଳୟରେ ଲିପ୍ତ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ପିନ୍ଧାଇଲେ। ଶିବ ଏହି ଚର୍ମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ପିନ୍ଧି, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ମୁହଁରେ ଘମ ଝରିଥିଲା। ତୀବ୍ର ପବନ ଚାଲି, ହିମାଚଳ ପର୍ବତର ଦୀପ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା। ହରଙ୍କ ବୃଷଭକୁ ମନସ୍ପତି ସମ ଦ୍ରୁତ କରି ଶୋଭାୟମାନ କରାଯାଇଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କିରଣ ଶିବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚମକୁଥିଲା। ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ସାକ୍ଷୀ, ଜଗତ୍ର ନାୟକ ଶିବ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରେଖାକୁ ଶ୍ମଶାନର ଧୂଳି ଭାବେ ମାଥାରେ ଲେପନ କଲେ। ମଣିଷ ମାଂସପିଶିର ମାଳା ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ଯମ ଦୂରରୁ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। କୁବେର ଆଣିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭୂଷଣ ବିସର୍ଜନ କରି, ଶିବ ନିଜ ହାତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ନାଗରାଜକୁ ବାହୁବଳୟ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଲେ। ଶୁଧ୍ଧ ତକ୍ଷକକୁ କଣ୍ଠାଭୂଷଣ ଭାବେ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଭୂଷଣରେ ନିଜକୁ ଶୋଭିତ କଲେ। ଏଠାରେ ନିୟମାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ନୂତନ କିଶଳୟ ଓ ଔଷଧୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା। ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ଏବଂ ଭାରୁଣ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭୂଷଣ ଆଣିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ମଣିମୟ ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଲା। ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ନିୟନ୍ତା ଶିବ ଏହି ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି ଦେବ ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ନେଇ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପବନ ମୃଦୁ ଓ ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଦେଇ ଶିବଙ୍କୁ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ହସି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଛତା ଧରିଥିଲେ। ତିନି ବଜ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୋଭାୟମାନ ହୋଇ ଛତା ଧରିଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଗାଇ ଓ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବ ସମୁଦାୟ ହିମାଚଳ ପର୍ବତକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏବଂ ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ହରଣକାରୀ ଶିବ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ଉପବେଶ ନେଲେ। ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ତରଫରୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟରେ ଶିବ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ବିବାହ କ୍ରିୟା କଲେ। ରାତିଟିଏ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଅତିତ କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଗୀତ ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ନୃତ୍ୟରେ ଶୁଭ ସକାଳ ଆସିଲା। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଜଗତ୍ର ବିଦ୍ୱାନ୍ ନାୟକ ଶିବ ପ୍ରଭାତେ ହିମବନ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଉପଦେଶ କଲେ। ତାପରେ, ଶିବ ବାୟୁବେଗ ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭରେ ଚଢ଼ି ମନ୍ଦରାଚଳକୁ ଗଲେ। ନୀଳଲୋହିତ ଭଗବାନ୍ ଉମା ସହ ଚାଲିଗଲାପରେ, ପର୍ବତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଲେ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପିତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ନ ହେବେ କି? ଜଣେ କନ୍ୟା ପିତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଯେମିତି ଖେଳିଥାଏ, ଏହି ଦୁଃଖ ସାଧାରଣ। ଶିବ ଦେବୀ ପାଇଁ ଗଭୀର ଭାବେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଅନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ପର୍ବତରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ପୁତ୍ରଣା ନାମରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସଖୀମାନେ ସହିତ ସେ ଖେଳୁଥିଲେ, କୃତ୍ରିମ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଲଗାଇଲେ। ଧୂଳି ଭରା ଦେହକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇ ମସି ତିଆରି କଲେ। ସେହି ମସି ଦ୍ୱାରା ଏକ ହାତୀମୁଣ୍ଡିଆ ମଣିଷ ତିଆରି କଲେ। ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ଦେବୀ ଏକ ପୁରୁଷ ତିଆରି କରି ଜଳରେ ରଖିଦେଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଶିବ ସହ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ, ଏକ ଦୀଘଳ ଦେହୀ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ତାହାର ଦେହ ବିଶ୍ୱକୁ ଭରିଦେଲା। ଦେବୀ ତାକୁ “ପୁତ୍ର” ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟ ତାକୁ “ପୁତ୍ର” ବୋଲି କହିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ “ଗାଙ୍ଗେୟ” ଏବଂ “ଗଜାନନ” ଭାବେ ପୂଜିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଦାନ କଲେ। ପୁନି, ଦେବୀ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ତିଆରି କଲେ। ଶୁଭ୍ର ମୁଖ ଦେବୀ ଏକ ଆଶୋକ ଚାରା ଉପଜାଇଲେ। ତାକୁ ଉଚିତ ନୀତି ଏବଂ ଶୁଭ କ୍ରିୟାରେ ପାଳନ କଲେ।