ଏହି ଜଗତ ମାନ୍ୟର ମାଳିକ କିଏ? ପୃଥିବୀ କାହାର? ବରୁଣ କାହାର? ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥାନ୍ତି, ସେ କିଏ? ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେ କାହାର? ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ—ତୁମେ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଓ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ ନାହିଁ କି? ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନାରାୟଣରୁ ଆରମ୍ଭ, ସେମାନେ ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। କଶ୍ୟପ ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅଦିତି ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା। ମରୀଚି ଓ ଦକ୍ଷ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିମ୍ବରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ। କିଏ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଦେଖାଦେଲେ? ଏହି ସବୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଶ୍ରୟରେ ଘଟିଲା। ସେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଏହା ଘଟିଥିଲା—ଯେପରି ମନ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ ଭ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ, ଏଭଳି ଭାବରେ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଜିନିଷ ଅନାବଶ୍ୟକ ଲାଗେ। ସେ ସଦା ଜଗତର ବ୍ୟବହାରକୁ ହାସି କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଫଳ ଦେବାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର କାରଣ। ଏଭଳି ମହାର୍ଷିମାନେ ମୋର କଥା ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ କହିଥିଲେ, ଯେପରି ଚାଷୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୀଜ ମାଟିରେ ପତିଆଇ ଫଳ ଆଶା କରନ୍ତି। ସେହି ମଧୁର ଓ ସୁସଂଗଠିତ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ—ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ପତିମାନେ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ—ହସି ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ: "ଜଗତର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବା ଏକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଦିଗନ୍ତରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି—ସମୟର ସ୍ୱରୂପ କଣ?" ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମହାପୁରୁଷମାନେ କି ଏପରି ହୁଅନ୍ତି? ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ କଥା ହେବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ତ୍ୱରିତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ହିମାଶୈଳଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ: "ପିନାକୀ ଦେବ ନିଜେ ତୁମର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର ହୁଅ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ଦିଆଯାଏ। ଦେବମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ପ୍ରୟାସ ଜଗତର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ," ଏମିତି କହିଲେ, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିଭୂତ ହେଲେ। ସେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ମେନା ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: "ମୋ ଏବଂ ମୋର କନ୍ୟାଙ୍କ ମନର କଥା କହୁଛି—ଏହି କନ୍ୟା ଜନ୍ମରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ଆଶା କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଏବେ ପୂରଣ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ପରିବାର, ଜନ୍ମ, ଅବସ୍ଥା, ଶୋଭା, ଶକ୍ତି ଥାଏ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ ବିନା କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେ ଦିଗମ୍ବର, ଜଟାଧାରୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଅପୂରିତ ଆକାଂକ୍ଷା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରନ୍ତି।" "ସେ ଭୟଙ୍କର, କିପରି ତାଙ୍କୁ ମୋର ଝିଅର ଜାମାତା ଭାବେ ପୂଜିବି?" ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ: "ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶାସନକୁ ମାନିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାନ। ଯେଉଁଠି ଚରଣକମଳ ପୂଜିତ, ସେଉଁଠି ତୀବ୍ର ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ। ଯେଉଁ ରୂପ ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆକାଂକ୍ଷିତ।" "ଏହି କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ରୂପରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ବ୍ରତ ପୂରଣ କରିବେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଆମ ସହିତ ରହିବେ।" ଏମିତି କହି, ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମାନି ଜ୍ୱାଳା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କାହାକୁ ବରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" ସେ କହିଲେ: "ମୁଁ ଶର୍ବ, ପିନାକଧାରୀ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମ୍ପଦ ଦାତା।" "ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ, ଶାସନ, କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭବ, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ନିର୍ଗତ। ସେ ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ, ନିଷ୍ପକ୍ଷ, ଦୃଢ଼ ଓ ସମୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନୁହେଁ।" ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହାର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ସେମାନେ ମହାନ୍ଦ୍ରୀ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ: "ଅଦ୍ଭୁତ, ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି। ତୁମେ ଭବନାଥଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ଆମ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଛ। ଆମେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶାସନକୁ ଜାଣୁଛୁ।" "ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ତୁମ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିବାକୁ। ଶୀଘ୍ର, ହେ କନ୍ୟେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ ରତ୍ନର ଅଲଗା ଜ୍ୟୋତି କଣ ରହେ? ଏହିପରି, ଗିରିଶ ବିନା ତୁମର ଅସ୍ତିତ୍ୱ କଣ ଅର୍ଥ ରଖେ?" "ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଯିବା। ଏହି ଇଚ୍ଛା ଆମର ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ଞାନ, ସଠିକ୍ ପଥ ତୁମେ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଶଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବେ।" ଏମିତି କହି, ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ପାହାଡ଼ କନ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରି, ହିମବତଙ୍କ ମହାସ୍ଥାନରେ ଗିରିଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ, ତାମ୍ର ଚୁଲି ସହିତ ଜଟା ବାନ୍ଧି, ହାତରେ ମାଦାର ମାଳା, ମାଖିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ। ପାହାଡ଼ର ଛାତିରେ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ—ସେଉଁଠି ଶାନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା ଓ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ନିରବତା। ସମସ୍ତ ଜଳ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ। ଏଠି ଝିଲିକ ପାଖରେ ଏକ ଦ୍ୱାରପାଳକୁ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଦେଖିଲି।