ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିବା ପାର୍ବତୀ, ନିଜର ମାଉନ ନିୟମକୁ ଅପସାରଣ କରି, ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ। ତାଙ୍କର ମାଉନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସପ୍ତ ଋଷି, ଯେଉଁଠି ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ, ପରମ ଆଦରରେ ପୁନର୍ବାର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପାର୍ବତୀ, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ତ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ହସରେ, ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ମାଉନ ନିୟମକୁ ଅପସାରଣ କରି କଥା କହିଲେ— “ମହାନ ଋଷିମାନେ, ଆପଣମାନେ ଜୀବମାନଙ୍କର ଚିତ୍ତର ଆଶା ଜାଣିଛନ୍ତି; ତଥାପି ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦୁଃଖରେ ଜୀବମାନେ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କିଛି ଜଣେ, ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଦକ୍ଷ, ଅନେକ ପ୍ରୟାସରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି; ଦୁର୍ଲଭ ଉପାୟରେ ଶ୍ରମ କରି, ଉତ୍ସାହୀମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ପଥକୁ ବିବେକ କରି, ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ମୋର ହାତ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆସକ୍ତିର ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଫୁଲର ମାଳାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଛୁଇବା ପାଇଁ ପୁନଃପୁନ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏବେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ଦେବତା, ମୋର ପତି ଭାବରେ ପାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଇଛି, ଯଦିଓ ସ୍ୱଭାବରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ୍। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ, କ୍ରିୟାର ଆଧାର, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିନାହାନ୍ତି; ଏବଂ ଏବେ କାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି, ଯିଏ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ। ଏପରି ଏକ ଶିବଙ୍କୁ, ମୋ ଭଳି ଜଣେ କିପରି ବନ୍ଦନା କରିପାରିବ? ଏପରି କଥା ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ନିଜ ମନକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ତାଙ୍କ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଋଷିମାନେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ କହିଲେ— “ଜଗତରେ, କନ୍ୟା, ଶୁଭ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଭୋଗ ଅଛି। ଏହା ଦେହର ଏକତା ଓ ଚିତ୍ତର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି; କିନ୍ତୁ ସ୍ୱଭାବରେ, ସେ ଦିଗ୍ବାସା, ଭୟଙ୍କର, ଭସ୍ମ ଓ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ। ସେ କପାଳଧାରୀ, ଭିକ୍ଷାଟନା, ନଗ୍ନ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଅସ୍ଥିର କ୍ରିୟା, ମଦ ଓ ବିମୂଢ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଭୟଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। ଏପରି ଏକ ପତି, ଦେହୀ ଭାବରେ ଚାହିଁଲେ, କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସୁଖ ଚାହିଁଲେ— କିପରି, ମହାଦେବମାନେ, ତୁମେ ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଜିନିଷରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ମାଂସ, ହାଡ଼, କପାଳ ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଶିବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିପାରିବ? ସେ ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ, ଶ୍ମଶାନରେ ବସିଥାନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଭୂତମାନେ ପଛେ ଥାନ୍ତି। ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡମାଳା ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଲାଗେ, ସେ ହରି, ଜଗତର ସ୍ରଷ୍ଟା, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଅନେକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞର ଭୋଗୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ପାକ ନାଶକ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିଥିବା ଦେବତା, ବାୟୁ, ଜଗତର ଜୀବନ, ବୈଶ୍ରବଣ, ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ବଡ଼ ଆଶାର ଅଧିପତି ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ କାହିଁକି ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକକୁ ପାଇବାକୁ ଚାହୁନାହାଁ? କିମ୍ବା ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ସୁଖ ଚାହୁଛ, ଯାହା ତୁମର ମନକୁ ଭଲ ଲାଗିଛି? ଏହିପରି, କନ୍ୟା, ଏହା ଭୌତିକ ସମୃଦ୍ଧିର ଶକ୍ତି, ଦେହରେ କିମ୍ବା ଅତିତରେ, ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ। ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯାହା ଅନୁରୋଧ କରିଛ, ସେ ସତ୍ୟରେ ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ ଲାଗି; ଏଠାରେ ଦୁଃଖ କରି ଦୟା ଚାହିଲେ ଫଳ ନାହିଁ। ସାଧାରଣତଃ, ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷ, ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ମିଳିପାରିନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ତଥାପି, କନ୍ୟା, କେବେକେବେ ଏଠାରେ ମିଳିଥାଏ। ଏପରି ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, ତାପରେ ପାର୍ବତୀ, ରାଗରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ଏବଂ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, କୃଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଲେ— “ଅବିବେକୀର ଆଚରଣ କଣ? ଦୁଷ୍ଟ ଆସକ୍ତିରେ ଲିନ ହେଉଥିବାର ନିୟମ କେଉଁଠି? ବିପରୀତ ଅର୍ଥ ଧରିଥିବାମାନେ କିପରି ଧର୍ମର ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଛନ୍ତି? ଏହିପରି, ମୋତେ ଅବିବେକୀ, ଅପୂର୍ବ ଆସକ୍ତିରେ ଲିନ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଭିମାନୀ ଓ ମନମୋହିତ ଭାବରେ ଜାଣିବାକୁ। ଆପଣମାନେ ପ୍ରଜାପତି ପରି, ସମସ୍ତ ଦେଖିପାରିବା; ତଥାପି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ଦେବତା, ଜଗତର ନିତ୍ୟ ଭଗବାନ୍, ଆପଣମାନେ ଜାଣିନାହାଁ। ଅଜନ୍ମ, ଭଗବାନ୍, ଅପ୍ରକାଶିତ, ଯାହାର ମହିମା ଅପରିମିତ—ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଏପରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଏଯିଁ ଢାକାହୋଇଛି। ହରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାଁ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରକାଶ ଅପରିମିତ। ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ପ୍ରକାଶିତ ଯାହା, ଆପଣମାନେ ଜାଣିନାହାଁ—ଏହି ଆକାଶ କାହାର, ଅଗ୍ନି କାହାର, ବାୟୁ କାହାର? ପୃଥିବୀ କାହାର, ଵରୁଣ କାହାର, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଯାହାର? ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ କିଏଙ୍କର ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି? ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହା ଋଷିମାନେ—ଆପଣମାନେ ଏମାନଙ୍କର ଉତ୍ସ ଓ ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହାଁ? ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପରୁ ଦେବମାନେ, ନାରାୟଣ ଆଦି, ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; କଶ୍ୟପ ମାରିଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅଦିତି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ। ମାରିଚି ଓ ଡକ୍ଷ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର; ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିଉଁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। କିଏଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରାକ୍ରୁତିକ ଅଂଶ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା? ତାପରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ଶରଣରେ— ତାହାର ଚେତନାରେ, ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ନାରାୟଣ; ଏହା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଘଟେ, ଯେପରି ଆତ୍ମା ଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ। ଏମିତି, ମଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଜଣେ, ମନ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ, ଚାହିଁଥିବାକୁ ଅଚାହିଁ, ଅଚାହିଁଥିବାକୁ ଚାହିଁ। ଜଗତର ଚାଳିତା, ସେ ଦୃଶ୍ୟକୁ ମୁଁହା କରେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତିରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର କାରଣ। ଏପରି, ଋଷିମାନେ ବାରମ୍ବାର ମୋର ଉକ୍ତି ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କହିଛନ୍ତି, ଚାଷୀ ଉତ୍ତମ ହଳ ମାଟିରେ ମାଛିବା ପରି, ଫଳଦାୟୀ ଫସଲ ପାଇଁ। ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟୀ ଏବଂ ସୁସଂଗଠିତ କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହିଳାମାନେ, ତାଙ୍କ ପତିମାନେ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୁନ୍ଦର ହସରେ କଥା କହିଲେ।