ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ ପୂର୍ବେ କେବେ ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ମହିଳା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି । ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର ସନ୍ତାନ? କେଉଁ ଦୁଃଖରେ ଏପରି କାନ୍ଦୁଛ?" ହିମବନ୍ତଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅପରିମିତ ଦୁଃଖ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ । କାନ୍ଦୁଥିବା, ବିଷାଦରେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଏହି ମହିଳା କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ମୋତେ ରତି ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଁ କାମଦେବଙ୍କର ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ । ଏଠି ଏହି ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଭଗବାନ ଶିବ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ସେଠି, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦୃଷ୍ଟି ଖୋଲିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଁ ଅଗ୍ନିରୁ କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ । ଭୟାକୁଳ ହୋଇ, ମୁଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି ।" "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲି, ତେଣୁ ଶିବ ତୃପ୍ତି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ହେ କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; କାମ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେବେ ।' ତାଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ଯେ କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିବେ ଏବଂ ମୋ ଶରଣ ନେବେ, ସେ ନିଜ ଇଛିତ ଫଳ ପାଇବେ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରିବ ନାହିଁ ।" "ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ ହେବା ପାଇଁ ଆଶାରେ ମୁଁ ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ଏବଂ ମୋ ଶରୀରକୁ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା କରିବି ।" ରତିଙ୍କ ଏହି କଥା ପରେ, ହିମବନ୍ତ ଭୟ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନିଜ ସହରକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । କିନ୍ତୁ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବାକୁ ଥାଏ । ସଂକୋଚିତ କନ୍ୟା, ସହେଳୀମାନେ ଉତ୍ସାହ ଦେବା ସହିତ, ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଏହି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେହର କ'ଣ ଉପକାର? ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଶଙ୍କର କିପରି ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ?" "ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଇଛା ଅଛି ସେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ତପସ୍ୟାକାରୀ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ । ଏଠି ଉପାୟ ଥିଲେ, ଦୁଃଖ କିଛି ଅର୍ଥ ରଖେ ନାହିଁ । ମୁଁ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ, ଏବଂ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠି ତପସ୍ୟା କରିବି," କହିଲେ ସେ । ତାହା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଭାବୁକ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, "ହେ ଜନନୀ, ତୁମ ନାଜୁକ ଦେହ ଏପରି କଠିନ ତପସ୍ୟା ସହିପାରିବ ନାହିଁ । ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିଥାଏ । ତେଣୁ ତପସ୍ୟାର କ'ଣ ଦରକାର?" "ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବି ଏବଂ ଏ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବି," କହି ପାହାଡ଼ ରାଜା ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସହିତ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ । ଏହା ଦେଖି, ହିମବନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଆକାଶରୁ ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା । "ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କୁ 'ଉମା' ବୋଲି ଡାକିଛ, ଏହି ନାମେ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପରିଚିତ ହେବେ । ସେ ସିଦ୍ଧିର ମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଛି, ତାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ ।" ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ ରାଜା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଦ୍ରୁତ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ । ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପାହାଡ଼ର ଏହି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନିଜ ସହେଳୀମାନେ ସହିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶିଖରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ । ହିମବନ୍ତର ଏହି ନିୟମିତ କନ୍ୟା ନିଜ ସଂଗୀନୀମାନେ ସହିତ ଏକ ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା । ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ମାଳତୀ ଲତା, ମଧୁମକ୍ଷୀ ଗୁଞ୍ଜନରେ ମନୋହର ଗଛ, ଦେବତାମାନ୍ୟ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଝରଣା, ଏବଂ ଶତାଧିକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରାଯାଇଥିବା ଦ୍ୱୀପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା । ଏହି ପ୍ରକୃତି ରୂପରେ ନିର୍ମିତ ଶିଖର ପକ୍ଷୀମାନେ, ଚକ୍ରବାକ ହଁସ, ଜଳ ଓ ଭୂମିର ମଙ୍ଗଳମୟ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା । ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁହା, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, ଦେବତାମାନ୍ୟ ନିବାସ, ଏବଂ କାମନାପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷ ଏଠି ଥିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖା ଓ ହରିତ ପତ୍ର ଥିବା ମହାବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସବୁ ଋତୁର ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପଡ଼ି ପତ୍ର ଚମକୁଥିଲା । ଏଠି ହିମବନ୍ତନନ୍ଦିନୀ ନିଜ ଗହନା ଓ ମୂଳ୍ୟବାନ ପୋଶାକ ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ଚର୍ମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଏବଂ ଦର୍ଭି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ କୁଶା ମେଖଲା ପିନ୍ଧିଲେ । ସେ ଦିନକୁ ତିନିଥର ଦେହ ପବିତ୍ର କରି, ମାତ୍ର ଅଳ୍ପ ଭୋଜନ କରି, ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଏଠି ରହିଲେ । ଏକ ଜର୍ଣ୍ଣା ପତ୍ର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରି, ଶତ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ । ପରେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି କିଛି ଭୋଜନ ବିନା ଏକାଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ; ତାଙ୍କର ତପଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଅଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଶତଯଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରି ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ ଏକଠା ହେଲେ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ କାରଣରେ ଆମେ ଡାକାଯାଇଛୁ?" ଶକ୍ର କହିଲେ, "ମହାପୁରୁଷମାନେ, ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ସଫଳ କରିବାକୁ ଆପଣମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ, ଏହା ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ।" "ଏହିପରି ହେଉ," କହି ସପ୍ତ ଋଷି ତାଙ୍କର ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ ସହିତ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଏବଂ ମଧୁର କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ କମଳନୟନୀ, ତୁମ ଇଛା କ'ଣ?" ତେବେ ଦେବୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମହାତ୍ମାମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଏବେ ଆପଣମାନେ ମୌନ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛନ୍ତି । ଆପଣମାନେ ପ୍ରଥମେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, କ୍ଲାନ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି; ଏବେ ଆପଣମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଦେବୀ ଉଚିତ ବିଧିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉପଚାର କଲେ ।