ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖର ଭଗବାନଙ୍କ ପାଖରେ ରତି ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତି କାମଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଶରଣ ନେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖର, ମୋର ପ୍ରିୟ ପତି ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ; ଦୟାକରି ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ, ମୋତେ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହି ଭାବରେ ରତି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସେଉଁଠି, ସେ କହିଲେ, “ହେ ନରପତି, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟଙ୍କ ମୂଳ, ଚତୁର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ୱୀ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଦୁହିଁ। ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିବାକୁ ଦୟାଳୁ, ଏହିପରି ରତି ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖର ଭଗବାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ।" ଏଭଳି ଭାବେ ରତି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ, ଦୂଷଣ ନାଶକ, ପରଶୁଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଚାଲି, ଶିବ କହିଲେ, “ସମୟ ଆସିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କାମଦେବ ପୁନଃ ଫେରିଆସିବେ। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନଙ୍ଗ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ରତି ଗିରୀଶଙ୍କ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ତାପରେ ରତି ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ। ସେ ସେଠାରେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଟି ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ ଦୁଃଖରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତି ନିଶ୍ଚୟ ଅବରୋଧିତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ହିମବନ୍ତ—ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଶୁଭ ଶୃଙ୍ଗାର ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଚୀନା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ, ଦୁଇ ସଖୀ ସହିତ ନିଏ। ଏହିପରି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ନିଜ ମନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ନେଇ, ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି। ଉଦ୍ୟାନ, ଅରଣ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉପବନ ଦେଖି ଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱିନୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି ହିମବନ୍ତଙ୍କ ମନ ଏପରି ଚମତ୍କାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁପରି ସେ କେବେ ହେବା ନଥିଲେ। ସେ ସେ ନାରୀଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ ପଚାରିଲେ, “ହେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର? ଏବଂ କାହିଁକି ଏପରି କାନ୍ଦୁଛ?” ସେ କହିଲେ, “ଏହା କୌଣସି ଛୋଟ କଥା ନୁହେଁ, ହେ ଲୋକମୋହିନୀ,” ଏମିତି କହି ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଃଖରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି, ବିଷାଦର ଶବ୍ଦ କହି, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ରତି କହିଲେ, “ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମୋତେ ରତି, କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଏହି ପାହାଡ଼ରେ, ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ଭଗବାନ ଶିବ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ ଏବଂ ତାହାରୁ ଅଗ୍ନି ନିସ୍କାସି, କାମଦେବଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ଭୟାକୁଳ ହୋଇ, ମୁଁ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲି, ତେବେ ଭଗବାନ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, ‘ହେ କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; କାମଦେବ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେବେ।’ ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରି ମୋର ଶରଣ ନେବେ, ସେ ଚାହିଦା ପାଇବେ—ଏଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହେବ। ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ଆଶାରେ ମୋ ଶରୀର କିଛି ଦିନ ରଖିବି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଏପରି ରତିର କଥା ଶୁଣି, ହିମବନ୍ତ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ହାତଧରି ନେଇ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିଥାଏ, ଏହି ଭାବରେ ଶରମିଳା କନ୍ୟା, ସଖୀମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଏହି ଦୁଃଖୀ ଦେହର କଣ ଉପକାର? ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି ଶଙ୍କର ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ?” ସେଉଁଠି କହିଲେ, “ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ; ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଜଗତରେ ବିପତ୍ତି ଅର୍ଥହୀନ, ଯେତେବେଳେ ଉପାୟ ଉପଲବ୍ଧ। ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏବଂ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠି ତପସ୍ୟା କରିବି।” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହିମବନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ହେ ଜନନୀ, ଏପରି ଉତ୍ସାହ ତୁମ ନାଜୁକ ଦେହ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ତୁମ ଦେହ ତପସ୍ୟାର କଠିନତା ସହିପାରିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିଥାଏ। ତେଣୁ, ଏହି ତପସ୍ୟାର କଣ ଅର୍ଥ?” ସେଉଁଠି କହିଲେ, “ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରି, ଏ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବି।” କିନ୍ତୁ, ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ହିମବନ୍ତଙ୍କ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସହିତ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ଏହାଦେଖି, ହିମବନ୍ତ ଅଚମ୍ବିତ ହୋଇ ନିଜ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏବେ, ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା—“ଏହି କାରଣରୁ, ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ‘ଉମା’ ବୋଲି ଡାକିଛ; ଏହି ନାମ ଏବେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ସେ ସିଦ୍ଧିର ସ୍ୱରୂପା, ଯାହା ଚିନ୍ତା ହୋଇଛି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରିବେ।” ଏହି ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ଶୁଣି, ହିମବନ୍ତ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ହିମବନ୍ତଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦୁର୍ଗମ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଯାଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶିବାନୁଶାସନ ଅନୁସରି, ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଯାଁଠି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର ଶୋଭା ଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଲତା ଫୁଲେଇଥିଲା, ଗଛମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଝରଣା ଓ ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୋଇଥିଲା। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଅନେକ ଜଳ ଓ ଭୂମିର ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଚମତ୍କାର ଗୁହା, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, ଦିବ୍ୟ ନିବାସ, ଏବଂ କାମଧେନୁ ଗଛ ଏଠି ଥିଲା। ସେଉଁଠି, ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖା ଓ ହରିତ ପତ୍ରର ମହାବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଢ଼କା, ଚକ୍ରବାକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ବୃକ୍ଷ ଶତଧା ଫୁଲ ଓ ଅନେକ ଫଳରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ରବିର କିରଣରେ ଚମକୁଥିଲା। ସେଠାରେ, ହିମବନ୍ତନନ୍ଦିନୀ ନିଜ ଚୀର ଓ ଅଳଙ୍କାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଦିବ୍ୟ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ, ଦର୍ଭ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଲେ।