ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଶିବଙ୍କ ଭାବନାର ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖି, ସେ ନିଜର ଅଧିକାର ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ବାଧାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଅନେକ କଥା କହିଲେ। ତାଙ୍କ ରୋଷ ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଘୋର ଗର୍ଜନ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ତୃତୀୟ ନୟନ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିମାନ ହେଉଥିଲା। ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ରୌଦ୍ର ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବା ପ୍ରଭାବରେ, ସେଇ ତୃତୀୟ ନୟନଟି ମଦନଙ୍କ ନିକଟରେ ଖୋଲିଦେଲେ। ସେଇ ନୟନର ତିନ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚିଙ୍ଗାରିରେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅହଂକାର ଅନ୍ତକ କାମଦେବ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ। ଏପରିଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବା ପରେ, ହରଙ୍କ ନୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନର ଶକ୍ତି ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦହିବାକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ତେବେ, ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଭବ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ବିଭାଜିତ କରିଦେଲେ—ଏହି ଅଗ୍ନି ଆମ୍ବ ଗଛ, ବସନ୍ତ ଋତୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ବଣ୍ଟିଗଲା। ତାପରେ, ଏହି କାମ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧୁମକ୍ଷୀ, କୋଇଲୀର ମୁଖ, ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବଣ୍ଟିଦେଲେ; ଏହିପରି ହର ନିଜେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ କାମବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଏମିତି ଅନେକ ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ବହୁତକୁ ଦହୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉତ୍କଳିତ କରୁଥିବା ଓ ଅସୀମ ଭାବରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ଶିବ ନିଜର ମନରେ ସଂଯୋଗ ଓ ସ୍ନେହର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦିନ ରାତି ଦହୁଥିଲେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ହରଙ୍କ ଗର୍ଜନର ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ମର (କାମଦେବ) ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ରତି ତାଙ୍କ ସାଥୀ ମଧୁ ସହିତ ବିପୁଳ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ବିଲାପ କରି, ମଧୁଙ୍କ ଆଶ୍ବାସନା ନେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଏକ ଫୁଲ ଲଗା ଆମ୍ବ ଲତା ନେଇ, ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ପଛରେ, ପତ୍ର ଓ ଗଛରେ ଢାକା, ରତି କୋଇଲୀଙ୍କ ସାଥୀ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଜଟାକୁ ବାନ୍ଧି, ଶରୀରକୁ କାମର ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଭସ୍ମରେ ଅଙ୍କିତ କଲେ। ଘୁଣା ହୋଇ ଭୂମିରେ ବସି, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ରତି କହିଲେ: "ମନର ନିର୍ମିତ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଅଦ୍ଭୁତ ମାର୍ଗବନ୍ତ, ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ତାପରେ, "ଦେବତାମାନେ ସଦା ଯାଁହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୟାଳୁ, ଭବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଆପଣ ଆସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳ; କାମ ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ମାୟା ଓ ମଦନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଶୁଧ୍ଧତାର ଅଳଙ୍କୃତ, ଅପାର, ଗୁଣର ନିବାସ, ସିଦ୍ଧ, ପୁରାତନ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଆଶ୍ରୟଦାତା, ଧର୍ମ, ଭୟଙ୍କର ଗଣମାନେ ଯାଙ୍କୁ ଅନୁସରନ୍ତି, ଅନେକ ଜଗତର ଶ୍ରୀର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "କର୍ମର ଆରମ୍ଭକାରୀ, ଅନେକ ରୂପଧାରୀ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରୋଧର ମାଲିକ, ଚନ୍ଦ୍ରଚିହ୍ନିତଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର।" "ଅସୀମ ଲୀଳାରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ବୃଷଭାରୁଢ଼, ନଗର ନାଶକ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାଔଷଧ, ବିବିଧ ରୂପଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "କାଳକୁ, କଳାକୁ, କାଳ ଓ କଳା ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ, ଚରାଚରରେ ପୂଜିତ, ସୃଷ୍ଟି ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ହେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ମୋ ପ୍ରିୟ ପତି ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି; ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ଶ୍ରୀ ଦିଅନ୍ତୁ—ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।" "ହେ ନରପତି, ଏହି ସଂସାରରେ କିଏ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଭଳି ଭଲପାଏ? ଆପଣ ମାଲିକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରିୟଙ୍କର ମୂଳ, କୌଶଳୀ, ପରମ ତପସ୍ବୀ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ୍ଚ ସମସ୍ତ।" "ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଓ ପାଳକ, ଦୟାଳୁ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରଶିରା ଦେବଙ୍କ ସହଚାରିଣୀ ରତି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।" ଅସିଧାରୀ, ଦୋଷ ନାଶକ ଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଚିହ୍ନରେ ଦେଖି କହିଲେ: "ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମୟ ଆସିଲେ କାମ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେବେ।" "ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନଙ୍ଗ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବେ।" ଏମିତି କହିବା ପରେ, କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଗିରିଶଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ। ତାପରେ, ରତି ଅନ୍ୟ ଗଛର ଛାୟା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ; ସେ ମନ ଭାଙ୍ଗି ଏକ ଏକ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବହୁବାରି କାନ୍ଦିଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରୋକାଯାଇଥିଲା; ଏବେ, ନାରଦଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ହିମବନ୍ତ—ସ୍ନୋ ମାଉଣ୍ଟେନର ଶ୍ୱାମୀ— ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ମାଳା ଓ ଶୁଭ୍ର ଚୀନା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ, ଦୁଇ ସାଥୀ ସହିତ ଝିଅକୁ ନେଇ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାହାରିଲେ, ମନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କଲେ। ଉଦ୍ୟାନ, ଅଟବୀ ଓ ବାଗିଚା ଅଟୁଟୁ କରି, ସେ ଏକ ଅପାର, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ମହିଳାକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହିମବନ୍ତ ପୃଥିବୀର କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ, ଅଟବୀର ଶୁଭ୍ର ଢଳାଣରେ, ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ। ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର? ଏମିତି କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?" "ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ ବিষୟ ନୁହେଁ, ହେ ଜଗତର ଶୋଭା," ଏମିତି କହିବା ପରେ, ସେ ଦୁଃଖ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। କାନ୍ଦିବା, ଦୁଃଖର କଥା କହିବା, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ରତି କହିଲେ: "ମୋତେ ଜାଣ, ହେ ଧର୍ମଶୀଳ, ମୁଁ କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ରତି।" "ଏଠି ଏହି ପର୍ବତରେ, ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ମହାଦେବ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୃତୀୟ ନୟନ ଖୋଲି—" "ନୟନରୁ ଅଗ୍ନି ଝାଡି, କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ଭୟାକୁଳ ହୋଇ, ମୁଁ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲି।" "ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ: 'ହେ କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; କାମ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେବେ।'" "ଏବଂ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋର ଶରଣ ନେଇ, ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ପଢ଼ିବେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବେ—ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ।" "ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଦେଉଥିବା ଅଞ୍ଜଳି ପୂରଣ ପାଇଁ ଆଶାରେ, ମୁଁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶରୀର ରକ୍ଷା କରିବି, ହେ ମହାନ।" ଏମିତି ରତିଙ୍କୁ କହିବା ଶୁଣି, ପର୍ବତ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ନିଜ ଝିଅଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନେଇ, ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।