ଶଙ୍କର, ମଦନଙ୍କର ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଡକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସତୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଆନନ୍ଦ ଆଶା କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶିବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ ଦୀରେ-ଦୀରେ କ୍ଷୟ ହେବାରେ ଲଗିଲା, ଏହା ଦୃଶ୍ୟମାନ ରୂପରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ରହିଗଲା। ଶିବ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଶ୍ରୀମଦନଙ୍କର ବିକୃତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିଭିନ୍ନ ବାଧା ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେଲା। ଧୂର୍ଜଟି ଅଳ୍ପ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଧୃତିରେ ନିର୍ଭର କରି, ମଦନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯୋଗ ଚେଷ୍ଟାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଲେ। ମଦନ ମାୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇ, ତୀବ୍ର ଚେତନାରେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ—ଏହି ରୂପ ଅବୁଦ୍ଧା, ଅନେକ ଦୋଷରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଭାବନାରେ ମହାନ। ସେ ହୃଦୟରୁ ବାହାରି, ଆଶାର ଆସକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରି, ବାହାର ଭୂମିକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ମତ୍ସ୍ୟ-ଧ୍ୱଜ ମଦନ ସେଠି ଦୃଢ଼ ହେଲେ। ସାହ୍ୟ ଏବଂ ମଧୁ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଥିଲେ; ଏବଂ ମନ୍ଗୋ ଫୁଲର ଗୁଛକୁ ନିମ୍ନ ବାୟୁରେ ଦେଖି, ମକର-ଧ୍ୱଜ ଦେବତା ଶିବଙ୍କର ଛାତିରେ ମୋହନା ନାମକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଫୁଲ ଗୁଛ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ବିମୋହନା ନାମକ ମହା ବିଖ୍ୟାତ ଫୁଲ-ବାଣ ଶିବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଲାଗିଗଲା। ଏହି ବାଣ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟମଣ୍ଡଳରେ ହୃଦୟକୁ ବିଧି, ଶିବ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମଦନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଳ୍ପ ଭାବରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ। ଶିବ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଟକି ଯିବାର ଅନୁଭୂତି କରି, ନିଜ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ଅନେକ କଥା କହିଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରୁ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିତ। ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଶକ ଭାବରେ, ମଦନଙ୍କ ନିକଟରେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ। ଏହି ଚକ୍ଷୁର ତୀବ୍ର ସ୍ପାର୍କରୁ, ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସମୟରେ, କାମଦେବ—ଅହଂକାର ଦଳନକାରୀ—ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ। ଏପରେ, ହରଙ୍କର ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନିରୁ ମଦନଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରି, ସେ ଅଗ୍ନି ବିଶ୍ୱକୁ ଜଳାଇବା ପ୍ରୟାସ କଲା, ଏହି ଗର୍ଜନର ନାଶକ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି। ଶିବ ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ବିଭାଜିତ କରି, ମାଂଗୋ ଗଛ, ବସନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନରେ ବିଭାଜନ କଲେ। ଆଶାର ଅଗ୍ନିକୁ ମଧୁମକ୍ଷୀ, କୋଇଲ ମୁଖ ଓ ଅନେକ ଉପାୟରେ ବିଭାଜନ କଲେ; ଏପରି, ହର ନିଜେ ଭିତର ଓ ବାହାରୁ କାମବାଣରେ ବିଧିତ ହେଲେ। ଏହି ଆଶା ଏହି ଉପାଦାନରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ, ଅନେକଙ୍କୁ ମୁଞ୍ଚି, ଜଗତକୁ ଉତ୍ପାତ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଶିବ ଦିନ ଓ ରାତି ଦାହରେ ଜଳି, ଦୁଃଖରେ ଅନୁଭୂତ ହେଲେ। ହରଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ମର ଭସ୍ମ ହେବା ଦେଖି, ରତି ତାଙ୍କ ସାଥୀ ମଧୁ ସହିତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏପରେ, ଅତି ଶୋକ କରି, ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ଚନ୍ଦ୍ର-ଚକ୍ଷୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ। ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଆମ୍ବ ଲତା, ମଧୁମକ୍ଷୀ ସହିତ, ପତ୍ର ଓ ଗଛରେ ଆବୃତ, କୋଇଲଙ୍କ ସାଥୀ ହେଲେ। ରତି ତାଙ୍କ ଜଟାକୁ କୁନ୍ଧଳି ଲକ୍ଷଣରେ ବାନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଆଶାର ଭସ୍ମରେ ଶରୀର ଆଲିପ୍ତ କଲେ। ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍କିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ରତି କହିଲେ: "ମନର ଶିବ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଅଦ୍ଭୁତ ମାର୍ଗର ଅଧିପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱସ୍ତ, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୟାର ଶିବ, ଭବ, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଆପଣ କାମ ନାଶକ।" "ମାୟା ଓ ମଦନଙ୍କର ଶରଣ, ଜାତିସ୍ଵାଭାବିକ ଶୁଦ୍ଧ ଭୂଷିତ, ଅପାର, ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ସିଦ୍ଧ, ପୁରାତନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଶରଣ, ଧର୍ମ, ଦୁଷ୍ଟ ଦଳର ଅନୁସରଣ, ଅନେକ ଜଗତର ଶ୍ରୀର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଇଛା ପୂରଣକାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "କ୍ରିୟାର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ଅନେକ ରୂପରେ ଅବିରତ, ଅପରିହାର୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଅବିରତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଚିହ୍ନିତ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଅସୀମ ଲୀଳାରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ବୃଷଭାରୂଢ଼, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ବିଖ୍ୟାତ ମହାଔଷଧ, ଅନେକ ରୂପରେ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "କାଳକୁ, କଳାକୁ, ଦୁହିଁକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିଥିବା, ଚରାଚରରେ ପୂଜ୍ୟ, ପ୍ରଣୟ-ସୃଷ୍ଟିରେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ଆଦି ଶିକ୍ଷକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍କିତ ଦେବତା, ମୋ ଅପ୍ରିୟ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲି; ମୋ ଇଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ଜୀବନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।" "ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ କିଏ? ଆପଣ ଅଧିପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଚତୁର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ।" "ଆପଣ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଓ ରକ୍ଷାକାରୀ, ଦୟାଳୁ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା; ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍କିତ ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ରତି ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।" ଅସିଧାରୀ ଦୋଷ ନାଶକ ଶିବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରତିଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: "ସମୟ ଆସିବ, ମଧୁରା, କାମ ପୁନଃ ଆସିବ।" "ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନଙ୍ଗ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହେବ।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, କାମଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଗିରିଶଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ। ଏପରେ, ରତି ହିମଶିଳା ମାଳାର ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ; ସେ ଏକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ଥର କାନ୍ଦିଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରୋକାଯିବା, ଏବଂ ନାରଦଙ୍କର କଥାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ହିମଶିଳା ମାଳାର ଅଧିପତି— ତାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାରେ ଶୋଭିତ କରି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲର ମୁକୁଟ ରଖି, ଶୁଦ୍ଧ ଚୀନୀ ରେଶମରେ ପରିଧାନ କରି, ପାହାଡ଼ ଦୁଇ ସାଥୀ ସହିତ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ନେଲେ; ଏବଂ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଉଦ୍ୟାନ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଜନନୀକୁ ଅନେକ ଥର କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ।