ମଦନ, ଅନେକ ରମ୍ୟ ଉପାୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଚତୁର୍ଭାବେ ଘେରି, ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସଂସାରର ନାୟକଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ପୃଥିବୀର ସାର୍ ଅଂଶ, ସିଧା ଗଛମାନଙ୍କ ମଞ୍ଚ, ଶାନ୍ତ ଜୀବମାନେ, ଅଚଳ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ ଓ ଲତା ମାଳା, ଗୋପାଳଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି, ବୃଷଭମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଅବିଚଳିତ, ନୀଳ ଘାସର ଢାଳି ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶିବଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଆସନ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁ ଭଳି ଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା, ବୀର, ବୀର ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ଇଶାନଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ ଚୁଆଁ ରଙ୍ଗର ଜଟା, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଅବିଚଳିତ, ଭୟାନକ, ଅଶୁଭ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅର୍ବୁଦ ମୁଦ୍ରାରେ ବନ୍ଧ, ପଦ୍ମ ଆନ୍ତରେ ଶୁଇଥିବା, ନାକର ଟିପ୍ରେ ଦୃଷ୍ଟି ଏକାଗ୍ର। ସିଂହଚର୍ମର ଅତି ସୁନ୍ଦର ଉପରିବସ୍ତ୍ର ଲମ୍ବାଇଁ, କନପଟ୍ଟାରେ ଉଠିଥିବା ସର୍ପ ଫଣା ଭୂଷିତ, ସୁନା ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସ ଉତ୍ସର୍ଜନ। ଜଟା ଗାଲକୁ ଝୁଲି, ମୁଣ୍ଡ ଦେଖି ବାସୁକି ଦ୍ୱାରା ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଧା। ପ୍ରଣାମରେ ଯୋଡ଼ିଥିବା ହାତରୁ ନାକର ଟିପ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ପ ଆଳଙ୍କାର ରହିଛି, ଏମିତି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମଦନ ଦେଖିଲେ, ଦୀର୍ଘ କ୍ରମରେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତାପରେ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମକ୍ଷୀକାର ଗୁଞ୍ଜନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମଦନ ଭବଙ୍କ ମନରେ କାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶଙ୍କର, ସେଇ ମଦନଙ୍କ ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଆନନ୍ଦ ଆଶା କଲେ। ଏହା ପରେ ଶିବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ କ୍ରମେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା, ଏହି ଧ୍ୟାନ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହି ପରି ଏକ ଅବସ୍ଥାରେ, ବାଧା ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ମଦନଙ୍କ ମୂଡ଼ରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଳ୍ପ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଧୂର୍ଜଟି ସ୍ଥିର ଧୃତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମଦନକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ଏବଂ ଯୋଗ ଚେଷ୍ଟାରେ ଲିନ ରହିଲେ। ତେବେ, ମଦନ ଏହି ମାୟାରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଅଦୃଶ୍ୟ, ଦୁର୍ବୋଧ୍ୟ ଏବଂ ଅପରାଧ ଭର୍ତ୍ତି ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ସେ ହୃଦୟରୁ ବାହାରି, ଆକାଂକ୍ଷାର ଅଭିନିବେଶ ରୂପେ ବାହାର ଭୂମିକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜୀ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ନେଲେ। ସେଠାରେ ସାହ୍ୟ ଓ ମଧୁ ସହିତ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଥିଲେ; ଏବଂ ହଳୁକା ପବନରେ ଦୋଳିଉଥିବା ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ଦେଖି, ମଦନ ମକରଧ୍ୱଜ ଦେବ ତୁରନ୍ତ ହରଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ମୋହନ ନାମକ ମନୋହର ଫୁଲ ମଞ୍ଜରୀ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଇ ବିଶାଳ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭୟଙ୍କର ବିମୋହନ ନାମକ ଫୁଲ ତୀର ଶିବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଉପରେ କଠୋର ଭାବେ ବ୍ୟାପିଲା। ଏହାରେ ଭବଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ହୃଦୟ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲା, ଦେବସ୍ୱାମୀ ଶିବ ମଦନ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଉଥିବା ଦୃଢ଼ତାରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଭାବାନ୍ତର ଉତ୍ତାଳ ଲହରୀ ଅନୁଭବ କରି, ସେ ନିଜ ଅଧିକାର ଦେଖି, ଅନେକ କଥା କହିଲେ, ଯାହା ସବୁ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ବିଘ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହାପରେ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଭୟାନକ ରୂପ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ମୁହଁରେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲା। ଉଗ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ନାଶକ ଭୟାନକ ରୂଦ୍ର, ସେଇ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ମଦନ ସାମ୍ନାରେ ଖୋଲିଦେଲେ। ସେଇ ଚକ୍ଷୁର ଚିଙ୍ଗାରିରୁ, ଦେବମଣ୍ଡଳ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅଭିମାନ ନିବାରକ କାମଦେବ କ୍ଷଣେ ଭସ୍ମ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରି, ହରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜନିତ ଅଗ୍ନି ବିଶ୍ୱକୁ ଦହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା, ଏହି ଭୟାନକ ଧ୍ୱନିର ଶକ୍ତି ଜାଣି। ତାପରେ, ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଭବ ସେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଆମ୍ବ ଗଛ, ବସନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନରେ ବିଭାଜିତ କଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧୁମକ୍ଷୀ, କୋକିଳର ମୁଁହ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବିଭାଜନ କଲେ; ଏହିପରି ହର ନିଜେ ମଧୁର ଶର ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ବିଧ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନି ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ, ଅନେକକୁ ଦହି, ଜଗତକୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ଅପରିମିତ ଭାବେ ବଢ଼ିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଶିବ ଏକତାନ୍ତ ଯୁଗଳ ଆଶା ଓ ତାହା ସହ ଆସୁଥିବା ସ୍ନେହରେ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଦିନ ରାତି ଦହୁଥିଲେ, ଭୟାନକ ଭାବେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ହରଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଙ୍କୁ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ରତି ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ମଧୁ ସହିତ ବିପୁଳ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ତାପରେ, ବହୁତ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ମଧୁଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ବନା ନେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଏକ ଫୁଟିଥିବା ଆମ୍ବ ଲତା ନେଇ, ମଧୁମକ୍ଷୀକା ଦ୍ୱାରା ଅନୁସୃତ, ଗଛ ଓ ପତ୍ର ରେ ଢାକା, ସେ କୋକିଳଙ୍କ ସାଙ୍ଗୀନୀ ହେଲେ। ରତି ତାଙ୍କ ଜଟାକୁ ବିନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଅଭିଲାଷା ଭସ୍ମ ଦେହରେ ଲେପନ କଲେ। ପ୍ରଥିବୀରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ରତି କହିଲେ—ମନ ମୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରୁଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ମାର୍ଗର ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବମାନେ ସଦା ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିଥିବା, ଭବ, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, କାମନା ନାଶକ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ମାୟା ଓ ମଦନଙ୍କ ଶରଣ, ସ୍ୱାଭାବିକ ପବିତ୍ରତାର ଅଳଙ୍କୃତ, ଅପରିମିତ, ଗୁଣମୟ, ସିଦ୍ଧ, ପୁରାତନ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶରଣ ଦାତା, ଧର୍ମର ନମସ୍କାର, ଭୟାନକ ଦଳଙ୍କ ଅନୁସୃତ, ଅନେକ ଲୋକର ଶ୍ରୀ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କ୍ରିୟାର ଆରମ୍ଭକାରୀ, ଅନନ୍ତ ରୂପର, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରୋଧୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଚିହ୍ନିତ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଅପାର ଲୀଳାରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ବୃଷଭାରୁଢ଼, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାଔଷଧ, ବିବିଧ ରୂପଧାରୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କାଳ, କଳା, କାଳକଳାତୀତ, ଚରାଚରରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଆଦି ଗୁରୁ, ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟିର ଚିନ୍ତନା କରୁଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।