ଏକ ସମୟର କଥା, ଶକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ନାରଦ ଏକ ଗିରିଜା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୋତେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ସଫଳତାର ସହିତ ସମାପ୍ତ କରିଛି। ତଥାପି, ଏବେ ମଧନଙ୍ଗ ପଞ୍ଚଶର ଦେବତାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ।” ଏହିପରି ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଏହାପରେ, ଭଗବାନ୍ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗରେ ଶୀଘ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ରତିଙ୍କ ସହିତ, ଖେଳମୟ ମନୋଭାବରେ, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ କାମଦେବ ଆସିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର କାମଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, “ହେ ରତିପ୍ରିୟ! ତୁମେ ମନୋଭାବ ହେବାରୁ, ଘଟିଥିବା କିମ୍ବା ଆସନ୍ତା ଘଟଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣିଛ। ଆତେଇଁ, ଦେବଲୋକବାସୀମାନେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାହା ନିୟମିତ ଭାବରେ କର। ଶୀଘ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ପାର୍ବତୀ ସହିତ ଏକତ୍ର କର। ମଧୁ ଓ ରତିଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀ କରି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କର।" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଶୁଣି, କାମଦେବ କିଛି ଭୟ ଭାବେ କହିଲେ, “ମୁନି ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ସଭା ସହିତ, ହେ ଦେବେଶ, ଶିବଙ୍କୁ ବଶ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ତୁମେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କର କାରଣ ଓ ତାଙ୍କର ଅଚଳ ଅବସ୍ଥା ଜାଣିଛ। ସାଧାରଣତଃ, ମହାପୁରୁଷ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପରି ମହାନ୍। ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ବିଶେଷତା ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ହେ ରତିପ୍ରିୟ, ଏଠାରେ ଆମେ ତୁମେ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। କୌଳି ଝାଟି ଛାଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଲୋହା ଗଳେନାହିଁ, ସେପରି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି କ୍ଷମତା ଦେଖାଯାଏ, ସବୁଠି ନୁହେଁ।” ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, କାମଦେବ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମଧୁ ଓ ରତି ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ତିନିଜଣେ ଦ୍ରୁତ ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିବ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କରିବେ, ତାହା ଭାବି ଏକ ଯୋଜନା ତିଆରି କଲେ। କାମଦେବ ଭାବିଲେ, “ମହାତ୍ମାମାନେ ଅଚଳ ଚିତ୍ତର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମନ ଜିତିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଚଳିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ସମ୍ଭବ। ମନକୁ ପ୍ରଥମେ ଶୁଧ କରିଲେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ଭବ। ରୋଷ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଅସ୍ଥିରତା—ଏଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ତା ଭଙ୍ଗ କରାଯାଏ। ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ଧୈର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଦିଗକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବି, ସନ୍ତୋଷ ଦୱାରକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେବି।” କାମଦେବ ଆଉ କହିଲେ, “ମୋତେ କେବଳ କଳ୍ପନାରେ ଦେଖାଯାଏ, କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବେ କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୁଁ ଗଭୀର ଓ ଦୁର୍ଗମ ହେବି, ଏବଂ ଏହି ମନୋଭ୍ରାନ୍ତି ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜକଡ଼ିଦେବି।” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, କାମଦେବ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମଧୁ ଓ ରତି ସହିତ ଭୂଲୋକର ସାର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଇ, ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ, ଅଚଳ ଓ ଜୀବମୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଥିଲେ। ଅନେକ ପୁଷ୍ପ ଓ ଲତାର ମାଳା, ନୀଳ ଘାସର ଢେର, ଏବଂ ମୃଦୁ ବାତାସରେ ହଲୁକ ଗାଁଥିବା ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ସହିତ ପାଶରେ ଗୋପାଳଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତି ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ କାମଦେବ ଦେଖିଲେ—ତିନି ଆଖି ଥିବା ନୀଳକଣ୍ଠ ଶିବ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନାର ଆଭା ଝଲମଲ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଜଟା ପକ୍ୱ କେଶର ଦଳ ସମାନ, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ, ଅଶୁଭ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଶିବ ଅତି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ, କମଳପତ୍ର ତଳେ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି, ନାକର ଛେଡ଼ାକୁ ନିର୍କ୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ସିଂହଚର୍ମ ଚଦର ଗାଁଥି, କାନରେ ସର୍ପ ମଣି ଅଳଙ୍କାର, ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ୱାସ ନିଷ୍କାସନ କରୁଥିଲେ। ଚେହେରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିବା ଜଟା, ନାବି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁକି ସର୍ପ ରେ ଗଠିତ। ହାତ ଯୋଗ କରି ନାକର ଛେଡ଼ା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ପ ଅଳଙ୍କାର ବନ୍ଧିଥିଲା। କାମଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ ଦେଖି, ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏବେ, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମକ୍ଖୀମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜଣ ଶବ୍ଦ ଉପରେ ଭରସା କରି, କାମଦେବ ଭବଙ୍କ କାନ ମାର୍ଗରେ ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶିବ ଏହି ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସତୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ଏହା ସହିତ ଶିବଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ମନୋଭାବ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ଏହି ଭାବନାରେ ଶିବ ଆବେଶ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏବଂ କାମଦେବଙ୍କ ମନୋଭ୍ରାନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା। ତାପରେ ଧୂର୍ଜଟି (ଶିବ) କିଛି କ୍ରୋଧ ଭାବେ, ଧୈର୍ୟ ଉପରେ ଭରସା ରଖି, କାମଦେବଙ୍କୁ ଅନ୍ଦେଖା କରି, ଯୋଗ ଚେଷ୍ଟାରେ ଲଗି ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କାମଦେବ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ—ତାଙ୍କ ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ, ଅନେକ ଦୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ହୃଦୟରୁ ବାହାରି, ଅତି ଆକାଙ୍କ୍ଷାର ଦୂତି ହେଇ, ବାହାର ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ସାହ୍ୟ ଓ ମଧୁ ସହିତ, ମୃଦୁ ପବନରେ ଦୋଳିଥିବା ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ଦେଖି, କାମଦେବ ତାଙ୍କ ମକରଧ୍ୱଜ ଧ୍ୱଜ ତଳେ ଅତି ଚତୁର ଭାବରେ ଏକ ମୋହନ ମଞ୍ଜରୀ ଶର ଶିବଙ୍କ ଛାତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେହି ବିଶାଳ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଭୟାନକ ଫୁଲ ଶର, ଯାହାକୁ ବିମୋହନ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି, ଶିବଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ତୀବ୍ର ଭାବେ ବିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହିପରି, ଶିବଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ ହେବା ସହିତ, ସ୍ୱୟଂ ଭବ, ଜୀବମାନଙ୍କ ନାଥ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ତା ସত্ত୍ୱେ, କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ବିଚଳିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ।