ହିମବତଙ୍କୁ ନାରଦ ମୁନି ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ପର୍ବତରାଜ ହିମାଚଳ ନିଜକୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ; ସେ ଆନନ୍ଦରେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର, ଅତିକ୍ରମଣ ଅସମ୍ଭବ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି; ମୋତେ ପାତାଳରୁ ଉଠାଇ ସପ୍ତ ଲୋକର ମହାରାଜ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ହିମାଚଳ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଦୟାର ଫଳ; ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହିମାଚଳଠୁ ଶତଗୁଣ ଉଚ୍ଚତା ପାଇଛି। ଆନନ୍ଦରେ ମୋ ହୃଦୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଚାଲିଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଭାଗ ବୁଝିପାରୁ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ପରି ମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସଦା ଫଳଦାୟୀ; ଆପଣଙ୍କ ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି। ମୁନି ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକ ପାପୀ; ତଥାପି, ଏହି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।” ହିମାଚଳ ଏପରି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲାପରେ, ନାରଦ ଉତ୍ତର କଲେ, “ଓ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।” ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ମହାନ। ଏପରି କହି, ନାରଦ ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ମୁନି ତାଙ୍କ ଉଚିତ ଆସନରେ ବସିଲେ। ଶକ୍ର ଚାଲିଥିବା ଗିରିଜା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, “ମୋତେ ଯାହା କହାଯାଇଥିଲା, ମୁଁ ତାହା ସଫଳ କରିଛି। ତଥାପି, ପଞ୍ଚବାଣୀ କାମଦେବଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଆବଶ୍ୟକ।” ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାରାଜ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଭଗବାନ ପାକଶାସନ ମାଂଗୋ କୁଡ଼ିର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଏହି ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ, ଶତ ଆଖି ଧାରୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟେ ଏହା ତୁରନ୍ତ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଖେଳ ଭରା ରତି ସହିତ, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜୀ କାମଦେବ ଆସିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ର କାମଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ଅଧିକ ନିର୍ଦେଶ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ତୁମେ ମନୋଭବ; ତୁମେ ଘଟିଥିବା ଓ ଘଟିବାକୁ ଯାଉଥିବା ସବୁ ଜାଣିଛ। ଏହିଠାରେ ଏବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କର; ଶୀଘ୍ର ଶଙ୍କର ଓ ପର୍ବତକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କର, ଓ ମନୋଭବ। ମଧୁ ସହିତ ଯାଉ, ରତି ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହଯୋଗୀ ହେଉ। ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ମଦନ ଦେବତାରାଜଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପଞ୍ଚବାଣୀ କାମଦେବ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ମୁନି ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକାଠି ଦଳ ସହିତ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବଶ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଦେବତାରାଜ। ଆପଣ ତାଙ୍କର କାରଣ ଓ ଅଚଳ ସ୍ଥାନ ଜାଣନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ, ମହାପୁରୁଷମାନେ କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା କୃପା କରିଲେ, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ମହାନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ସବୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବିଶେଷ ଫଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ସାଧାରଣ ଫଳ ହାରାଯାଏ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ଘିରିଥିବା ଶକ୍ର କାମଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏଠି ଆମେ ତୁମର ଆଧିକାର; ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ତୁମେ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ। କୁମ୍ଭାର ଦନ୍ତ ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ ହୁଏନା। କିଛି ଲୋକ, କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସବୁଠି ନୁହେଁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କାମଦେବ ମଧୁ ସହିତ ଯାଇଲେ। ରତି ସହିତ, କାମଦେବ ଶୀଘ୍ର ହିମବତ ପର୍ବତର ନିବାସକୁ ପହଁଚିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଏକ ଯୋଜନା ଗଢିଲେ। ମହାତ୍ମାମାନେ ଅଚଳ; ତାଙ୍କ ମନ ଜିତ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରି, ଜିତିବା ଯୋଜନା କରିବା ଉଚିତ। ସାଧାରଣତଃ, ପ୍ରଥମେ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଲେ ହିଁ ସଫଳତା ମିଳେ। ଏପରି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଅସନ୍ତୋଷ ଅନୁସରଣ କରିବା ବିନା କିପରି ଆଗେ ବଢିଯିବାଯାଏ? କ୍ରୋଧ, ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗ ଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର; ଦ୍ରୋହ, ଏକ ମହା ସାଥୀ; ଅବିଚାର ଦ୍ୱାରା, ଦୃଢ଼ତାର ମୂଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ। ମୁଁ ମନର ବିକୃତିକୁ ଅନ୍ଧକାର ଦିଗରେ ନେଇଯିବି, ଧୈର୍ଯ୍ୟର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରି, ସନ୍ତୋଷକୁ ଦୂର କରିଦେବି। ଏଠି କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁଁଠି ଉପସ୍ଥିତ ମନୋଜ ନିମିତ୍ତରେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ କଳ୍ପନାରେ ନିର୍ମିତ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଏପରି କଥା ଭାବି, କାମଦେବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗିବାକୁ ଚାଲିଲେ; ହରି, ଅଚଳ ତପସ୍ୱୀ ପାଇଁ ମୁଁ ଗଭୀର ଓ ଅତିକ୍ରମଣ ଅସମ୍ଭବ ହେଇଯିବି। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ମନୋହର ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଉପରେ ଘେରି, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମଦନ ଜୀବମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚିଲେ। ସେ ଭୂମିର ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ, ସିଧା ଗଛର ତଳ ତଳକୁ, ଶାନ୍ତ ଜୀବମାନେ ଭରିଥିବା, ଅଚଳ ଓ ଜୀବମାନେ ତିନିଥିବା ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ। ଫୁଲ ଓ ଲତାର ବିଭିନ୍ନ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ପାହାଡର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗୋପାଳଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି, ବଳଦମାନେ ରମଣା କରୁଥିଲେ, ନୀଳ ଘାସ ର ଶୋଭା ଥିଲା। ସେଠି ତିନି ଆଖି ଧାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦେବୀ ସିଂହାସନ ଦେଖିଲେ; ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା, ଏକ ନାୟକ, ନାୟକ ଲୋକର ନାଥ, ଈଶାନ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ପିପିଳିକା ରଙ୍ଗର ଜଟା, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ, ଅଚଳ, ଭୟଙ୍କର, ଅଶୁଭ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅର୍ବନ୍ଦର ତଳେ ଉନ୍ମୀଳିତ, ଶିର ଉପରେ ସିଧା ଦୃଷ୍ଟି, ନାକର ଟିପ୍ରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ସିଂହ ଚର୍ମର ଅତି ଶୋଭାମୟ ଉପରବସ୍ତ୍ର, ସର୍ପ ଫଣ ଦ୍ୱାରା ତାଲ ଶୋଭିତ, ସୁନା ଶ୍ୱାସ ନିଶ୍ଵାସ କରୁଥିଲେ। ଚେହେରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝୁଲିଥିବା ଜଟା, ନାବି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭସୁକି ସହିତ ବିନ୍ୟାସିତ। ହାତ ଯୋଡି ନାକର ଟିପ୍ରେ ସର୍ପ ଭୂଷଣ ହୋଇଥିଲା। କାମଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧୀରେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତାପରେ, ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମକୁ ଗୁଞ୍ଜନ ଉପରେ ଭରସା କରି, ମଦନ ଭବଙ୍କ ମନକୁ ଚୁଆଁପାଇଁ ତାଙ୍କ ଚୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କଲେ।