ଏକ ଦିନ, ହିମାଚଳ ପର୍ବତ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ । ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—ଇଚ୍ଛା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଫଳ ପାଇଁ ଲାଲସା କରାଇ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଇଥାଏ । ନାରୀମାନେ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକୃତିର ହୋଇଥାଏ । ଏଠି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନାରୀମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାର୍ତ୍ତିୟ ପତି ପାଇଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ମିଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେବାରୁ, ନାରୀମାନେ ନୀଚ ପତି ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଭାଗ୍ୟ ଭାବି ଗଣନା କରନ୍ତି । ଏହିପରି, ନାରୀ ତାଙ୍କର କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ନଥିଲେ ପତି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ଉପାୟ ବିନା ହୁଏ, ଏବଂ ସ୍ନେହ ତାଙ୍କର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏହିପରି, ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପତି ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନ ରଖିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖୀ, କୁ-ରୂପ, ମୂଢ଼, ଚିହ୍ନ ନଥିବା ନାରୀ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଭାବି ପୂଜନ କରନ୍ତି । ହିମାଚଳ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଦେବମୁନି, ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ମୋର କନ୍ୟା ଏଯାଁ ପତି ପାଇନାହିଁ । ଏହି ଦୁଃଖ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅନେକ, ଏବଂ ଅସହ୍ୟ; ଚରାଚର ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଭରି ରହିଛି ।” ହିମାଚଳ କହିଲେ, “ତାଙ୍କର ପତି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣି, ମୋର ମନ ଭୂଲିଯାଏ; ଏହା ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ପ୍ରକାଶ କରେ । ହାତ ଓ ପାଦରେ ଚିହ୍ନ ଦିଆଯାଏ; ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ‘ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ହାତ’ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଚିହ୍ନ ସଦା ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଶୁଭ ଉଦୟ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନୁହେଁ । ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାଦରେ ଭଲ ଛାୟା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଶୁଭ ନୁହେଁ; ଏଠି ମଧ୍ୟ ଆମେ କୌଣସି ଆଶା ଦେଖୁନାହିଁ । ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଚିହ୍ନ ଭିନ୍ନ ଫଳ ଦିଏ; ଏପରି ଦୁଃଖ ଭରା ପର୍ବତ ଚୁପ ହେଲେ ।” ଏପରେ, ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ନାରଦ ହସି ହସି କହିଲେ, “ଓ ପର୍ବତ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଦେଖୁଛ, ସେଠି ବଡ଼ ସୁଖ ଅଛି । ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଛ; କାରଣ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସୀମିତ ନୁହେଁ । ମୋଠୁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ଶୁଣ । ମୁଁ କହିଥିବା କଥାକୁ ଭଲରେ ବୁଝ; ଦେବୀ ଏଯାଁ ପତି ପାଇନାହିଁ, ମୁଁ ହିମାଚଳ କୁ କହିଛି । ସେପରି ଏଯାଁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ—ସେ ମହାଦେବ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ସ; ଶରଣ, ନିତ୍ୟ, ଶିକ୍ଷକ, ଶିବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଥ । ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମ, ଗର୍ଭ ଓ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟରେ ପୀଡିତ; ସେମାନେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଥଙ୍କର ଖେଳ ମାତ୍ର । ଜଗତ୍ର ନାଥ କୋସ୍ମିକ ଡିଣ୍ଡିରୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଉଦୟ କରନ୍ତି; ସେଠି ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ବିନାଶ ନାହିଁ, ଚରାଚରର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ । ଏଠି ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରେ ଶରୀର ନଶ୍ଟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଚରାଚର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜଗତ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ; ଏହା ଦିନରାତି ଘୂରିଯାଏ । ମହାଦେବ ଅଚଳ, ନିଶ୍ଚଳ, ଅଜନ୍ମା, ପିତା, ଅବୟ, ଜଗତ୍ର ନାଥ; ସେ ଦେବୀଙ୍କର ପତି ହେବେ, ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ । ମୁଁ କହିଥିବା ଦେବୀ ଚିହ୍ନ ବିନା—ଏହାର ଠିକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏବେ ଶୁଣ । ଚିହ୍ନ ଦେବତାଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ଶରୀର ଅଙ୍ଗରେ ଥିବା ଏହି ଚିହ୍ନ ଆୟୁ, ଧନ, ଭାଗ୍ୟ ଦେଖାଏ । କିନ୍ତୁ ଅନନ୍ତ, ଅପାର ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଏପରି କୌଣସି ଚିହ୍ନ ଶରୀରରେ ନାହିଁ । ତେଣୁ, ଦେବୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ; ମୁଁ କହିଥିବା ତାଙ୍କର ହାତ ସଦା ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା—ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦେବୀ ଦାନ କରିବେ, ଦେବତା, ଅସୁର, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେବେ । ତାଙ୍କର ପାଦ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଚଞ୍ଚଳ; ତାଙ୍କର ପାଦ ଅତି ଅଳିକ, ଚଉଁ, ମଣି ମୁକୁଟର ଆଭାରେ ଚମକୁଥିବା ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ତାଙ୍କୁ ନତମସ୍ତକ ହୁଏ । ସେ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କର ପତ୍ନୀ । ଦେବୀ ଜଗତ୍ର ମାତା, ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଉତ୍ସ; ଏହି ଶିବା ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମ ଭୂମିରେ ଅବତରିଛି । ତେଣୁ, ଦେବୀକୁ ଶିବଙ୍କ ସହ ଶୁଭ ରୂପରେ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅତି ଆବଶ୍ୟକ । ଏହିପରି ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ହିମାଚଳ ଅପରିମିତ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜକୁ ପୁନଃଜନ୍ମ ଭାବିଲେ । ସେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ମୁନି, ଆପଣ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି; ଆପଣ ମୋତେ ତଳଭୂମିରୁ ଉଠାଇ, ସପ୍ତ ଜଗତର ନାଥ କରିଛନ୍ତି । ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ହିମାଚଳ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ନାମକୁ ଶତଗୁଣ ଉନ୍ନତି ଦେଖିଛି । ଆନନ୍ଦରେ ମୋର ହୃଦୟ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ; ଏବେ ମୁଁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଭାଜନ କରିପାରୁ ନାହିଁ । ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସଦା ଫଳଦାୟୀ; ଆପଣଙ୍କ ପରି ମୁନିମାନେ ସ୍ଵୟଂଭୂମାନେ ସହ ରହନ୍ତି । ମୁନି ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ଅପରାଧୀ; ଏହି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ ।” ହିମାଚଳ ଏପରି କହିଲେ, ନାରଦ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି । ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।” ଏହିପରି କହି, ନାରଦ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେବମାନେଙ୍କ ନିବାସରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଏଉଁ ମୁନି ନିଜ ମହାସନରେ ବସିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ମହିମାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ।