ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ଅତିଥିସେବାରେ ନିପୁଣ, ଅଗ୍ନିରେ ନିୟମିତ ହୋମ କରୁଥିଲେ, ସୂର୍ୟବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଓ ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେ ଏପରି ଜଣେ ମହାନ ମନ୍ୟ, ଯେପରି ଦେଖିଲେ ଆଉ ଜଣେ ସୂର୍ୟ ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ନାମ ଗୁଣବତୀ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣର ମାଲିକା ଓ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସନ୍ତାନ ନଥିଲାବେଳେ, ଗୁଣବତୀଙ୍କୁ ସେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିଥିଲେ ଓ ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପିତା ସମାନ ଭାବେ ଆଦର କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଦୁଇଜଣ କୁଶ ଓ ଜଳାଣ ପତ୍ର ଆଣିବା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ହିମାଲୟ ପାଦଦେଶରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ପଳାଇ ପାରିଲେନି, ଓ ସେଇ ରାକ୍ଷସ, ମୃତ୍ୟୁର ଅବତାର ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲା। କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ, ମୋର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ। ସେମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥିଲେ, ସୂର୍ୟପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ତାହାର ଫଳରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲି। ଶୈବ, ସୌର, ଗଣେଶ ଉପାସକ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶାକ୍ତ—ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଏଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାନ୍ତି। ମୁଁ ଏକାଇଁ ପଞ୍ଚ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ନାମ ଭିନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୂଳ ଏକ, ଯେପରି ଦେବଦତ୍ତଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ବୋଧନ ଦିଆଯାଏ। ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମର ଫଳରେ, ସେ ଦୁଇଜଣେ ମୋର ନିକଟରେ, ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ସୂର୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ, ମୋ ସମୀପରେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିଠାରେ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଅଠାସିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। ପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ଗୁଣବତୀ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପତି ଦୁଇଜଣ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ବିପୁଳ ଶୋକରେ ବିୟୋଗିନୀ ହୋଇ କ୍ରନ୍ଦନ କରିଲେ। ଗୁଣବତୀ କହିଲେ, “ହା ପ୍ରଭୁ! ହା ପିତା! ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଏକା ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ? ମୁଁ ଅପରିପକ୍ୱ, ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ମୋର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଗୃହରେ ଏଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ, କିଏ ମୋତେ ସ୍ନେହରେ ରକ୍ଷା କରିବ, ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବ? ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ, ଆଶ୍ରୟହୀନ, ସଂରକ୍ଷକ ଓ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ, ଏବେ କାହା ପାଖରେ ଶରଣ ନେବି?” ଏଭଳି ଅନେକ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ଗୁଣବତୀ ଦୁଃଖରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଝଡ଼ରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ବହୁ କ୍ଷଣ ପରେ ଜ୍ଞାନ ଫେରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ବିସର୍ଜନ କରିଲେ, ଶୋକ ସାଗରରେ ଡୁବିଗଲେ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜମାଅଛି ଥିଲା, ତାହା ବିକ୍ରି କରି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ପିତା ଓ ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କଲେ। ସେହି ସହରରେ ରହି, ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହରେ ନିଷ୍ଠା ରହିଲେ। ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟି ନିୟମ ଅଟୁଟ ରଖିଲେ—ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ। ଏହି ଦୁଇ ବ୍ରତ ମୋ ପ୍ରିୟତମ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସନ୍ତାନ ଦେୟ ମଧ୍ୟ ଦିଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ସୂର୍ୟ ତୁଳାରେ ଥିବାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଗୃହ ପରିଷ୍କାର କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ କାଳରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ, ଜାଗରଣ, ଦୀପଦାନ, ଓ ତୁଳସୀବନରେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଯାନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକରେ କେବଳ ତିନିଦିନ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ, ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନ ଭରି କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ କଥା କଣ କୁହିବି! ଏପରି ଭାବେ, ଗୁଣବତୀ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଷ୍ଣୁସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ, ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିବେଶ କରିଲେ। ଏକ ଦିନ, ବୟସର ଭାର, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ, ଏବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଠଣ୍ଡା ପାଣି ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ହଠାତ୍ ଦେଖିଲେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଅବତରିତ ହେଉଛି। ସେଠାରେ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମଧାରୀ, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜାଙ୍କ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ରୂପୀ ଦୂତମାନେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବିମାନରେ ବସାଇଲେ। ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପଖା ଝଲୁଥିଲେ, ଦୂତମାନେ ଗୁଣବତୀଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସି, ଅଗ୍ନିସ୍ମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଲାଭ କଲେ, କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତର ମହିମାରେ ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ମୋ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ଯଦୁମାନେ ମୋର ସଂଗୀ, ତୁମ ପିତା ଥିଲେ ଦେବଶର୍ମା, ଏହି ରାଜା ଥିଲେ ସତ୍ରାଜିତ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା ଥିଲେ ଅକୃର। ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଭାଙ୍ଗନା, ଗୁଣବତୀ ଥିଲ, କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତର ମହିମାରେ ମୋର ସ୍ନେହ ବଢ଼ାଇଥିଲ। ମୋର ଦ୍ୱାରେ ତୁମେ ଏକ ତୁଳସୀ ବନ୍ଦାଇଥିଲ, ତେଣୁ ଏହି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ତୁମ ଦ୍ୱାରରେ ଅଛି। ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତୁମେ ଯେ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ କରିଥିଲ, ତାହାର ଫଳରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁମ ଗୃହରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଦେଖି କରିଥିଲ, ତାହାର ଫଳରେ ତୁମେ ମୋର ପତ୍ନୀ ହୋଇଛ।