ଯୁଦ୍ଧର ମହାରଣ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏକ ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ; ତାଙ୍କୁ କେହି ହଟାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ବଡ଼ ଦୈତ୍ୟ କାଳନେମି, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଏକ ବିଶାଳ ଗଦା ଉଠାଇଲେ। ତାଙ୍କ ରୋଷରେ, ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭୟାନକ ଗଦାଟିକୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଗଦା କାଳନେମିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଲା। ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଆହତ ହେଲେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହରେ ମୁଣ୍ଡ ଚୋଟ ଲାଗିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଖି ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହେଲା। ସେ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଗତି ବଢ଼ିଗଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତ ଦଶ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ମଧ୍ୟଦିଗ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଭରିଗଲା। ସେ ପୁନି ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଗଲେ, ଏହି ଭଳି ଲାଗିଲା ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶୃଙ୍ଗାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଆକାଶରେ ଚିହ୍ନ ଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଋଷିମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଦବାଇଲେ, ହାତ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏକ ହଜାର ହାତ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଅପରାଜିତ ଶତ୍ରୁ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟାନକ ଦେଖା, ସୁନା ଧୂଳିରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ହୀରା ପରି ନାଭି ଥିବା, ଭୟ ଦେଇଥିବା ଏହି ଅସ୍ତ୍ର, ଦାନବମାନେର ମଜ୍ଜା, ହାଡ଼, ଚର୍ବି, ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା। ଏହି କଟା ଧାର, ବୃତ୍ତାକାର, ମାଳା ଓ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠି ଏକାଧିକ ରୂପ ନେବାକୁ ଚାହେଁ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ରୋଷରେ ଧରିଥିଲେ, ସେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିନ। ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଚଳନ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଇଯାନ୍ତି। ମାଂସ ଭକ୍ତ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୌଶଳ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି। ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, ରୋଷରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦାନବମାନେର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କମାଇଦେଲେ। ସେ ଏହି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଳନେମିଙ୍କ ହାତ କାଟିଦେଲେ; ଏହି ଭୟାନକ ଶତମୁଖୀ ମୁଣ୍ଡ, ଅଗ୍ନିର ହସରେ ଭରିଥିବା, ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ନିପାତ କଲେ। ଦୈତ୍ୟର ହାତ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲା, ମୁଣ୍ଡ କାଟିଯିବାପରେ ସେ କମ୍ପିଗଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ, ସେ ଏକ ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ଗାଁଠିର ଭଳି ଦେଖାଗଲା, ଯେଉଁଠି ଏକ ବିଜୁଳି ପଡ଼ିଛି। ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷ ବିସ୍ତାର କରି, ବାୟୁର ଗତିକୁ ସମାନ କଲେ। ଗରୁଡ଼ କାଳନେମିଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ଦୈତ୍ୟ ନିଜ ଦେହକୁ ଦେଖି ବାୟୁରେ ଘୂରିଗଲା। ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଆକାଶ ଛାଡ଼ି, ଭୂମିରେ ଫେଲିଗଲା, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା। ଦୈତ୍ୟ ନିପାତିତ ହେବା ସମୟରେ, ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ 'ବହୁତ ଭଲ! ବହୁତ ଭଲ!' ବୋଲି ପୂଜା କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ହାତ ଜଡ଼ି ଅଚଳ ହେଇଗଲେ; କେହି କେହି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଚୁଲ ଧରି, କେହି କେହି ଗଳା ଦବାଇଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁଠି ଏକର ମୁହଁ କାଟିଦେଲେ, ଅନ୍ୟକୁ ଧରିଦେଲେ; ଗଦା ଓ ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ସେମାନେ ଦହିଗଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେମାନେର ଦେହ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ନିପାତିତ ହେଲାପରେ, ପରମ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ଏହି ଭୟାନକ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦା ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ, ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କହିଲେ, 'ହେ ଦେବ, ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଦେବମାନେର କଣ୍ଟକ ଦୂର ହୋଇଛି।' 'ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିପାତିତ ହେବାରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଏହି କାଳନେମି, ବଡ଼ ଦୈତ୍ୟ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ବଧ କରିଛ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ—' 'ତୁମେ ଛଡ଼ା, ଏହି ଜଗତରେ ତାଙ୍କୁ କେହି ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ଦେବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳନ ଓ ଅଚଳକୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ।' 'ଋଷିମାନେକୁ ବଧ କରି, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲେ; ଏହି ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇଛି।' 'ଏବେ କାଳନେମି, ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶତ୍ରୁ, ବଧ ହୋଇଛି, ଚଲ, ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଚଳ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।' 'ଏଠାରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ତୁମ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଦାନଦାତା, ତୁମକୁ ଏକ ଦାନ ଦେବି, ହେ ଦାନଦାତାମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।' 'ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଫେରିଗଲେ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦାନଦାତା; ଏହି ତିନି ଜଗତ ଏବେ ଉନ୍ନତ ଓ କଣ୍ଟକ ମୁକ୍ତ, ତାହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।' 'ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ—' ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅବିନାଶୀ ହରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଦେବମାନେକୁ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।' 'ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ, ପୁରନ୍ଦରକୁ ପ୍ରଧାନ କରି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ କାଳନେମି ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେକୁ ବଧ କରିଛୁ।' 'ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଶୂର, ଶକ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଉପରି ଥିଲେ; ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଦୁଇ ଜଣ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।' 'ବିରୋଚନ ଦୈତ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ନିଜ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଶକ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ।' 'ୟମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଧନ ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରହିବେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଋକ୍ଷମାନେ ସହିତ ସଦା ଏକତାରେ ରହିବେ।' 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଋତୁମାନେ ସହିତ ଆୟନା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିବେ; ଘୃତ ନେଇ ହୋମ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ସଭାରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବ।' ଏପରି ଭାବେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଳନେମି ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେର ବଧ ହେବା ପରେ, ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକ ନିରାପଦ, ଉନ୍ନତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଲା।