ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଦେବତାମାନେ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷର ଛାୟା ତଳେ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ । ସେମାନେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମହାର୍ଷିମାନେ ତିନିଥର ଘୃତ ଆହୁତି ଦେଇଥିବା ଉପରେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞ ଚକ୍ର ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶର କାରଣ ହୋଇଥିଲା । ଯେଉଁଠି ଏହି ଚକ୍ରରେ ଆମର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ବଂଶ ଏକାଧିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ଏହି ଅବତାର ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦାନ କରିଥିଲେ । ସେଇ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଚକ୍ର ପ୍ରହାର କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟ ଦାୟିତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତିମ ସମୟ, କାରଣ ମୁଁ ନିଜେ କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି । ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ, କେଶବ ନିଜ ଫଳ ଅବଶ୍ୟ ପାଇବେ । ମୋର ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ଏ ଭାଗ୍ୟରେ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି । ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ଏଠି ନାଶ କରିଦେବି । ଏହି ଭାଗ୍ୟରେ, ଆଜି ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୁଁ ମୋର ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବି, ଏହି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଯିଏ ଦାନବମାନଙ୍କର ଭୟ । ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମୂହକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ କରିଦେବି । ସେଉଁଠି, ସେ ଅନ୍ୟ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସତାଇଥାଏ । ଏହି ଅନନ୍ତ, ପୂର୍ବରୁ ପଦ୍ମନାଭ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ସମୁଦ୍ରରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ । ସେ ଦୁଇଭାଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅର୍ଦ୍ଧସିଂହ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧମାନବ ଭାବରେ ମୋର ପିତା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାଆ ଅଦିତି ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଗର୍ଭ ଭାବେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ତିନି ପଦେ ତିନି ଲୋକ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ଏବେ ପୁଣି, ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଛି, ସେଇ ଦେବତା ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶି, ନାଶ ପାଇବେ । ଏପରି ଭାବେ ବହୁ ଉପାୟରେ କଥା କହି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ କଠୋର ଓ ଅନୁଚିତ ଶବ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ । ଅସୁରମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ । ସେ ବିଶାଳ ଧୈର୍ୟ ଦେଖାଇ, ହସି କହିଲେ, "ହେ ଦାୟିତ୍ୟ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଳ୍ପ ଓ ଅହଂକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଥାଏ । ତୁମେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କୃତିରେ ନାଶ ପାଉଛ । ତଥାପି କ୍ଷମାର କଥା କହୁଛ ।" "ମୁଁ ତୁମକୁ ନିମ୍ନ ଭାବି ଅପମାନ କରୁଛି; ଏପରି ଅହଂକାରିକ କଥା କହିବା ଲଜ୍ଜାଜନକ । ଯେଉଁଠି ମହିଳାମାନେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପୁରୁଷମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ?" "ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଦାୟିତ୍ୟ, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛ । ଯିଏ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିର୍ମିତ ସେତୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ କେବେ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରିବ ନାହିଁ ।" "ଆଜି ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନାଶକ ତୁମକୁ ବିନାଶ କରି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରାଇଦେବି ।" ଏପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଭଗବାନ କହିବା ସାଥିରେ, ଦାନବ କ୍ରୋଧରେ ହସି, ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର-ଧାରଣ କରିଥିବା ହାତ ଉଠାଇ, ଚକ୍ର ବାହାର କଲେ । ସେ ଶତହସ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ମାୟା ଓ ତାରା ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଖଡ଼ଗ ଉଠାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ପ୍ରହାର କଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, କାଳନେମି ନାମକ ମହାସୁର, ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ଼) ସହିତ, ନିଜ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ଗଦା ଉଠାଇଲେ । ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଉଲ୍କା ସଦୃଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭୟାନକ ଗଦା ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ । ଦାୟିତ୍ୟଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ । ସେଇ ଗଦା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ, କାଳନେମିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଘାତ କଲା । ଗରୁଡ଼ ଆହତ ହେବା ଓ ନିଜ ଦେହ ଆହତ ଦେଖି, ବୈକୁଣ୍ଠ ରକ୍ତମୁଣ୍ଡ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ । ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ସେ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହେଲେ । ତାଙ୍କର ହାତ ଦଶ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ମଧ୍ୟ ଦିଗ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଆବୃତ ହେଲା । ସେ ପୁନି ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ମନେ ହେଲା ସେ ତିନି ଲୋକ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ସେ ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ । ଋଷିମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କର ଚମକୁଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ଚିହ୍ନ ଦେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପାଦ ପୃଥିବୀକୁ ଦବାଇ ଧରିଥିଲା, ହାତ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆବୃତ କରିଥିଲା—ସେ ଏକ ହଜାର ହାତ ଓ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଅବିନାଶୀ ପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟଜନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସେ ସୁନା ଧୂଳିରେ ଢାକା, ବଜ୍ର ସଦୃଶ ନାଭି, ଭୟ ଦେଇଥିଲା । ଦାନବମାନଙ୍କ ମଜ୍ଜା, ଅସ୍ଥି, ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତରେ ସିଞ୍ଚିତ, ଏହି ଅପୂର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର ଦାରୁଣ ଧାର ଓ ବୃତ୍ତାକାର ଥିଲା । ମାଳା ଓ ଗୁଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠି ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ମନ୍ଦିରାମାନେ ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲା । ସେ ଏହାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ । ଏହି ଚକ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିବା ସମୟରେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ । ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ମାଂସ ଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କଲେ । ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ । ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱିତା ଦ୍ୱାରା ଦାନବଙ୍କ ତେଜକୁ କ୍ଷୟ କରିଦେଲେ । ସେଇ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯୁଦ୍ଧରେ, ହରି କାଳନେମିଙ୍କ ଶତହସ୍ତ କାଟିଦେଲେ; ଏହି ଭୟାନକ ଶତମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡ, ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ହସରେ ତ୍ରାସ ଦେଲା ।