ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ବେଦ, ଧର୍ମ, କ୍ଷମା, ସତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମହାତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଦାନବ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ବିରୋଧରେ ଚାଲିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆସିଲେନି ବୋଲି, ଦାନବାଧୀପତି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ଖୋଜିବାକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଛନ୍ତି, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି, ଦାନବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଶୁଭ ଗଦା ଘୁରାଉଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଟି ପହିରିଥିଲା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମେଘାଚ୍ଛାଦିତ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶର ସୁବର୍ଣ୍ଣପଙ୍ଖ ଗରୁଡ଼ାରେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଗମନ କରୁଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟରେ ଦେଖି, ଦାନବର ମନ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲା; ସେ ଅଚଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ, ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନାଶକାରୀ, ସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଏବଂ ମଧୁ-କୈଟଭଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଆମ ଏମିତି ଶତ୍ରୁ, ଯିଏ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି। ସଂସାରରେ ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ନିଷ୍ଠୁର, ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଲଜ୍ଜା ନଥିବା, ଯିଏ ଦାନବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ଓ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାଙ୍କ ବିଷ୍ଣୁ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ଭିତରେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ତ, ସ୍ୱୟଂଭୂମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଅପମାନ କରିଛୁ; ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମଧ୍ୟ ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ତାଙ୍କ ଛାୟାରେ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିନିଥର ଘୃତ ଆହୁତି ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଅମରମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିନାଶର କାରଣ; ଏହି ଚକ୍ରରେ ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ବଂଶମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା, ତାଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଚକ୍ର ଫିଙ୍ଗି ମାରିଥିବା। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ କାଳ, ଏବେ ମୁଁ କାଳର ମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ; ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ, କେଶବ ତାହାର ଫଳ ପାଇବେ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏବେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏଠି ନଶ୍ୱର କରିଦେବି। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଭୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିୟତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଦେବି। ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦଳକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଦେବି; ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଶାନ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସେଇ ଅନନ୍ତ, ପୂର୍ବେ ପଦ୍ମନାଭ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ମଧୁ-କୈଟଭକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଅର୍ଦ୍ଧସିଂହ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଏକା ମୋର ବାପା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଦେବମାତା ଅଦିତି ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସେ ତିନି ପଦେ ତିନି ଲୋକ ଦଳିଥିଲେ। ଏବେ ପୁଣି ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଛି, ସେଇ ଦେବତା ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ବିନାଶ ପାଇବେ।” ଏମିତି ଅନେକ ଭାବରେ କହି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ କଠୋର ଓ ଅନୁଚିତ ଥିଲା। ଦାନବପତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଦାଧର ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ବଡ଼ କ୍ଷମାଶୀଳ ହୋଇ, ହସି କହିଲେ— “ହେ ଦାନବ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଅଳ୍ପ ଓ ଅଭିମାନ ଜନିତ; ସତ୍ୟ ସାର୍ଥକ ଶକ୍ତି କ୍ରୋଧରହିତ ଓ ଅଚଳ। ତୁମେ ଅଭିମାନର ଦୋଷରେ ବିନାଶ ହେଉଛ, ତଥାପି କ୍ଷମା ବିଷୟରେ କଥା କହୁଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ ନିମ୍ନ ବୋଲି ମନେ କରେ; ତୁମର ଅଭିମାନୀ କଥା ଲଜ୍ଜାଜନକ। ଯେଉଁଠି ନାରୀମାନେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେଠି ପୁରୁଷ କେଉଁଠି? ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଦାନବ, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଛ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ତିଆରିଥିବା ସେତୁ ଛାଡ଼ି, କିଏ ମଙ୍ଗଳ ପାଇପାରିବ? ଆଜି ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନାଶକ ତୁମକୁ ବିନାଶ କରି, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଅସନରେ ପୁଣି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଦେବି।” ଏଭଳି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କହିଲେ, ଦାନବ କ୍ରୋଧରେ ହସି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହାତ ଉଠାଇ ଚକ୍ର ଧରିଲେ। ସେ ଶତହସ୍ତ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଦ୍ୱିଗୁଣ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିରେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀରେ ମାରିଦେଲେ। ଏବଂ ଦାନବମାନେ, ମାୟା ଓ ତାରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଅସ୍ତ୍ର-ତଳୱାର ଉଠାଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ଏକ ଶିଳାପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ। କାଳନେମି ଦାନବ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ବଡ଼ ଗଦା ଉଠାଇଲେ। କ୍ରୋଧରେ ତାହାକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଗଦାକୁ ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଦାନବଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ ଗଦାଟି ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଲା; ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଅତି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହ ମଧ୍ୟ ଆହତ ହୋଇଗଲା। ତାହାଠାରୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ବିଷ୍ଣୁ, ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ; ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଶକ୍ତି ଆଉ ବଢ଼ିଗଲା। ତାଙ୍କ ହାତ ଦଶ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ମଧ୍ୟଦିଗ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଲା। ସେ ଶକ୍ତିରେ ପୁନି ବଢ଼ିଲେ, ମନେ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଲୋକ ତିନି ପଦେ ଦଳିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଆକାଶରେ ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜୟ ପାଇଁ ହେଉଥିଲା। ଋଷିମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁକୁଟ ଆକାଶରେ ଚିହ୍ନ ଦେଉଥିଲା। ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଦବାଇ, ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦିଗକୁ ଢାକି, ସେ ହଜାର ହାତ ଓ ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଅଦୃଶ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।