ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଜ୍ୱାଳାମୟ ଚକ୍ରକୁ ଲୁଚାଇ, ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କର ପିତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସାଗର ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ କାମ ଶେଷ କରି ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଔର୍ବଙ୍କ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ବୁଝିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରରେ ଔର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ଘଟିଛି। ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା। ମୁଁ ଏହା ଜଣାଇ ଦେଉଛି ଯେ, ମୁଁ ଆପଣ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସେବକ। ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ପୂଜ୍ୟ। ତେଣୁ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତୁ। ଯଦି ମୁଁ କେବେ ଅସଫଳ ହେଉଛି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ହାର ହେଉ।” ଔର୍ବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରସାଦିତ, କାରଣ ଆପଣ ମୋତେ ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ମୋ ପୁଅ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ଅଗ୍ନିରୁ ତିଆରି ହୋଇଛି ଓ ସଂହାରକ। ଏହି ଶକ୍ତି ଆପଣଙ୍କ ବଂଶର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିବ, ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ବିନାଶ କରିବ।” ତାପରେ ବରୁଣ କହିଲେ, “ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ଭାଳିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସହି ପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଉର୍ବପୁତ୍ର ଔର୍ବ ଅଗ୍ନିରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଦାନବ ଦୁଃଖିତ ହେବ, ଏହି ଶକ୍ତି ଦୁର୍ବଳ ହେବ, କାରଣ ଏହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଶାପ ମିଳିଥିଲା। ଯଦି ଏହାକୁ ନିବାରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ତେବେ ଶୁଭ ହେଉ, ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜଳମୂଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିଅ। ଏହା ସହିତ, ମୁଁ ଯଦୁମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।” ଏହା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା, ସୋମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଆଗରେ ପଠାଇଲେ। “ଚାଲ, ସୋମ, ତୁମେ ପାଶଧାରୀଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେଉ। ଦାନବମାନେର ସଂହାର ଓ ସୁରମାନେର ବିଜୟ ପାଇଁ। ବେଦବିଦ୍ୟମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରସ ତୁମେ ବ୍ୟାପିଛ; ତୁମେ ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟର ଓଇଶ୍ୱର୍ୟ। ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଅଦୃଶ୍ୟର ଲୟ-ବିକାଶ, ସାଗର ଓ ଆକାଶରେ। ଦିନ-ରାତି ଦ୍ୱାରା ସମୟକୁ ଚଳାଇଥାଉ, ଜଗତକୁ ମୋହିତ କର, ତୁମ ଦେହରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ଚିହ୍ନ ଅଛି। ତାରାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ, ସେମାନେ ତୁମର ମାୟାକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉପରେ ଓ ତାରାମାନେର ଉପରେ ତୁମର ବାସ। ତୁମେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କର, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କର, ଶୀତଳ କିରଣମୟ, ତାରାମାନେର ଓଇଶ୍ୱର୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର। ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ରଥ, ଔଷଧିର ଓଇଶ୍ୱର୍ୟ, କ୍ରିୟାର ମୂଳ, ଜଳର ଉତ୍ସ, ଅଜର, ଶୀତଳତାର ଧାରଣ। ତୁମେ ଅମୃତର ଆଧାର, ଶୀଘ୍ର, ଧଳା ରଥରେ, ଆଲୋକମୟ, ସୋମ। ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୃଦୁ, ଅନ୍ଧକାରର ନାଶକ, ତାରାମାନେର ଓଇଶ୍ୱର୍ୟ। ତେଣୁ ମହାସେନ, ବରୁଣ ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯାଅ। ଆମେ ଯେଉଁ ଦାନବୀୟ ମାୟାରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛୁ, ତାକୁ ଶାନ୍ତ କର।” ସୋମ କହିଲେ, “ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନେର ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆଦେଶ ଦେଉଛ, ମୁଁ ଏବେ ଶୀତଳ ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇ ଦାନବମାନେର ମାୟାକୁ ଦୂର କରିଦେଉଛି। ଦେଖ, ଏମାନେ ଶୀତରେ ଦଗ୍ଧ, ହିମରେ ଢାକିଯାଇଛନ୍ତି।” ତେଣୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୀତଳ ବର୍ଷା ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଶ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ବେପରୋଆ ହେଲେ, ଯେପରିକି ବାୟୁ ମେଘମାଳାକୁ ଘେରି ନେଇଥାଏ। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବରୁଣ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ପାଶ ଓ ଶୀତଳ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଜଳର ଓଇଶ୍ୱର୍ୟ, ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ପାତ ମଚାଇଲେ, ଯେପରି ଦୁଇ ଉତ୍ତେଜିତ ସାଗର। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ସେନାକୁ ମେଘର ବିପ୍ଳବ ବର୍ଷା ପରି ଢାକି ଦେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଜଳର ଓଇଶ୍ୱର୍ୟ, ଦାନବନାୟକ ତିଆରି କରିଥିବା ମାୟାକୁ ଦମନ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର କିରଣରେ ଦଗ୍ଧ ଓ ପାଶରେ ବାନ୍ଧା, ଦାନବମାନେ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ହରାଇଦେଇଥିବା ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ହିମରେ ଢାକି ତଳପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ତାପହୀନ ଅଗ୍ନି। ଦାନବମାନେର ମାୟାଧୀନ, ମାୟା, ଦେଖିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଆକାଶରେ ପାଶରେ ବାନ୍ଧା ଓ ଶୀତଳ କିରଣରେ ଢାକିଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ଅତି ବିଶାଳ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗରେ ଅଲଂକୃତ, ତଳୱାର, ଛୁରୀ ଧାରଣ, ଗୁହା ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ସିଂହ, ବାଘ, ଦିବ୍ୟ ମୃଗମାନେ ରହିଥିଲେ, ଗଛ ହଳା ହେଉଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାୟା, ‘ପାର୍ବତୀ’ ନାମରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଦେବମାନେ ଚାହାଁଥିଲେ, ମାୟା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ। ତଳୱାରର ଶବ୍ଦ, ପାଥର ବର୍ଷା, ଗଛ ପଡ଼ିବାର ଶବ୍ଦରେ, ସେ ଦେବସେନାକୁ ଆଘାତ କଲେ ଓ ଦାନବମାନେକୁ ପୁନଃ ସଚେତନ କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ମାୟା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଭୂମି ପାହାଡ଼ରେ ଭରି ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ଗଛର ଝୁଣ୍ଡରେ ଲୁଚିଗଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଭଙ୍ଗ, ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।